บันทึกชุด ศาสตร์และศิลป์ว่าด้วยการสอน นี้ตีความจากหนังสือ The New Art and Science of Teaching เขียนโดย Robert J. Marzano ซึ่งเพิ่งออกวางจำหน่ายในปี พ.ศ. ๒๕๖๐ นี้เอง
ตอนที่ ๓๗ แสดงความตื่นตัว รู้สถานการณ์ ตีความจาก Element 35 : Demonstrating Withitness
ความตื่นตัว รู้สถานการณ์ (withitness) ของครู หมายความว่า ครูรู้ว่าอะไรกำลังเกิดขึ้นในห้องเรียนอยู่ตลอดเวลา โดยรู้จักสังเกตพฤติกรรมทำลายความสงบ พฤติกรรมแสดงความไม่สนใจ ฯลฯ และแสดงให้นักเรียน ตระหนักว่าครูรับรู้และหาทางแก้ไขแบบตัดไฟแต่ต้นลม เพื่อประโยชน์ต่อการเรียนรู้ของนักเรียนทั้งชั้น
คำถามเชิงยุทธศาสตร์ของครู ในการกำหนดกติกาและข้อพึงปฏิบัติให้นักเรียนถือปฏิบัติ คือ “ครูทำอะไรเพื่อแสดงความตื่นตัว”
ยุทธศาสตร์และวิธีการที่ครูแสดงความตื่นตัว กระฉับกระเฉง รู้สถานการณ์ มีดังต่อไปนี้
เป้าหมายของยุทธศาสตร์นี้คือ ให้นักเรียนรับรู้ว่าครูเอาใจใส่และรู้ความเป็นไปของชั้นเรียนอยู่ตลอดเวลา
จุดที่สำคัญสำหรับครูคือ ยุทธศาสตร์นี้เป็นเรื่องของการแสดงพฤติกรรม ไม่ใช่การแสดงอารมณ์
ผมมีความเห็นเพิ่มเติมว่า พฤติกรรมของครูในห้องเรียนเป็นเรื่องละเอียดอ่อนและซับซ้อน ที่ครูจะต้องฝึกฝนไปตลอดชีวิต สิ่งที่ไม่ได้เอ่ยถึงในตอนนี้ (อยู่ในตอนที่ ๔๐) คือ ความรักความหวังดีต่อศิษย์ (ความเป็นครูเพื่อศิษย์) ที่เปี่ยมอยู่ในใจครู จะปรากฎแก่ศิษย์ผ่านทางสีหน้าแววตา วาจา ท่าทาง ของครู และเข้าไปช่วยเป็นพลังกำกับพฤติกรรมของศิษย์
ดังนั้น นอกจากแสดงความตื่นตัวแล้ว ครูต้องแสดงความรักและความหวังดี ต่อศิษย์ด้วย
เมื่อยุทธศาสตร์นี้ได้ผล จะสังเกตเห็นพฤติกรรมของนักเรียนดังต่อไปนี้
- นักเรียนตระหนักว่าครูรับรู้พฤติกรรมของนักเรียน
- นักเรียนบอกว่า ครูรู้ว่ามีอะไรกำลังเกิดขึ้นในห้องเรียน
- นักเรียนยุติพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม
วิจารณ์ พานิช
๑๒ เม.ย. ๖๐
โรงอาหาร คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
