กลุ่มนักศึกษาถ่ายรูปหน้าป้ายมหาลัยคอกหมู:ภาพโดยณัฐภัทร
วันที่ 17 มีนาคม สาขาวิชาการพัฒนาชุมชน ได้มาศึกษาดูงานกันที่ กสิกรรมธรรมชาติมาบเอื้อง เป็นศูนย์บริการและถ่ายทอดเทคโนโลยีเกษตรประจำตำบล ตำบลหนองบอนแดง อำเภอบ้านบึง จังหวัดชลบุรี
ศูนย์กสิกรรมธรรมชาติมาบเอื้อง อาจารย์ยักษ์ แห่งมหา’ลัยคอกหมู อาจารย์ยักษ์หรือ นายวิวัฒน์ ศัลยกำธร หนึ่งในบุคคลที่มีบทบาทสำคัญในการขับเครื่อนปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของพระบามสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ลงสู่การปฏบัติโดยมีเป้าหมายเพื่อการพัฒนามนุษย์ตลอดทุกช่วงชีวิตในขณะเดียวกัน ภารกิจสำคัญอีกประการได้แก่การขับเคลื่อน “หลักกสิกรรมธรรมชาติ” ผ่านการบ่มเพาะหลักคิดและปฏิบัติผ่าน ศูนย์กสิกรรมธรรมชาติมาบเอื้อง จังหวัดชลบุรีศูนย์การเรียนรู้ตลอดชีวิตที่แสดงผลสัมฤทธิ์ของการนำศาสตร์พระราชา ด้านการจัดการดิน น้ำ ป่า มาฟื้นฟูระบบนิเวศจนสามารถพลิกพื้นดินดาน สร้างระบบนิเวศน์ที่สมดุลต่อระบบการผลิตภาคการเกษตร พัฒนาสู่ชุมชนที่ดำเนินชีวิตตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ขยายผลสู่การสร้างแบบอย่างใหม่ของการศึกษาวิถีไทยในอนาคตด้วยการนำ บวร บ้าน วัด โรงเรียน กลับสู่การบ่มเพาะเด็กและเยาวชนให้มีคุณธรรมนำความรู้ในนาม ปูทะเลย์มหาวิชชาลัย ต้นแบบศูนย์การเรียนรู้ตามกฏกระทรวงว่าด้วยสิทธิของบุคคลในการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน
ป้ายทางเข้า:ภาพโดยฐาปนีย์
นายวิวัฒ์ เกิดเมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2497 ในครอบครัวชาวนาและหมอพื้นบ้านของจังหวัดฉะเชิงเทรา หลังจากจบการศึกษาในระดับประถมศึกษาจากโรงเรียนวัดสนามจันทร์ ได้ย้ายเข้ามาศึกษาในระดับมัธยม ศึกษาที่กรุงเทพมหานครโดยมาเป็น “เด็กวัด” เพื่อศึกษาต่อ โรงเรียนวัดนวลนรดิศ จนจบมธยมศึกษาเมื่อปี พ.ศ.2516 จากนั้นเข้าศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยรามคำแหงจนจบปริญญาตรีศิลปศาสตร์บัณฑิต คณะรัฐศาสตร์ ก่อนเดินหน้าเข้าสู่การทำงานสายพัฒนาสังคมและต่อระดับปริญญาพัฒนบริหารศาสตร์มหาบัณิต ด้านการพัฒนาสังคม สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ ในปี พ.ศ.2531
ด้านประวัติการทำงาน นายนิวัฒน์ เคยดำรงตำแหน่ง ผู้อำนวยการกองประเมินผลและข้อมูลพระราชดำริ สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ(กปร.) ได้มีโอกาสถวายงานรับใช้พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ โดยทำหน้าที่จดบันทึกพระราชดำรัส วางแผนและประเมินโครงการตามแนวพระราชดำริมาเป็นเวลา 16 ปี ก่อนตัดสินใจลาออกเพื่อนำแนวทางตามพระราชดำรัสลงสู่การปฏิบัติด้วยตนเอง สร้างตนให้เป็นตัวอย่างจนสามารถขับเคลื่อนขยายผลไปทั่วประเทศในปัจจุบัน
ปัจจุบันดำรงตำแหน่งประธานกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านการศึกษาสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ ประธานสถาบันเศรษฐกิจพอเพียงภายใต้มูลนิธิเศรษฐกิจพอเพียง และประธานมูลนิธิกสิกรรมธรรมชาติ ในขณะเดียวกันได้รับตำแน่งที่ปรึกษาให้กับหลายหน่วยงาน/องค์กร เพื่อขับเคลื่อนปรัชญาเศรษบกิจพอเพียงในภาคส่วนต่างๆ ของสังคมนอกเหนือจากด้านเกษตร อาทิ ด้านการศึกษา ด้านอุตสาหกรรม ด้านธุรกิจการบริการ ฯลฯ
ด้านเกียรติประวัติและรางวัลที่ได้รับ นายนิวัฒน์ ศัลยกำธร ได้รับพระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 9 ชั้นที่4 และได้รับรางวัลเกียรติยศในงานคนค้นคน อวอร์ด ครั้งที่ 1 ซึ่งเป็นรางวัลที่จัดขึ้นเพื่อเชิดชูให้กำลังใจคนดี ที่สร้างแรงบันดาลใจให้กับผู้อื่นอย่างไม่ย่อท้อเมื่อปี พ.ศ.2552 และได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จากมาวิทยาลัยราชภัฎพิบูลสงคราม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน และมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
มูลนิธิกสิกรรธรรมชาติ:ภาพโดยฐาปนีย์
บ = บ้าน หมายถึง “ชุมชน” ผู้อุปถัมป์ค้ำชูโรงเรียนและวัดผ่านทางแรงกายและการบริจาค ทำหน้าที่รักษาภูมิปัญญาบรรพบุรุษ
ว= วัด..บ่มเพาะ คุณธรรม จริยธรรมิ ด้วยการขัดเกลาและฝึกฝนตามคำสอนของพระพุทธเจ้า
ร= โรงเรียน ....ของเด็ก พ่อแม่และทุกๆคน เป็นการพัฒนาคนตลอดช่วงชีวิต ให้เป็นคนดีมีระเบียบวินัยพึ่งพาตนเองได้ เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน มีความกตัญญูกตเวที
ป้ายแสดงการเรียนรู้ บ ว ร :ภาพโดยรภัทภร
ฅนเอาถ่าน .... ถ่านคุณภาพที่ให้ความร้อนสูง ปลอดจากสารก่อมะเร็งนับวันจะหายากในปัจจุบัน การเผาถ่านให้ได้ตามคุณสมบัติดังกล่าวต้องอาศัยความรู้ ความเข้าใจ ค่อนข้างมากเพื่อให้ได้ถ่านคุณภาพรมถึงเทคนิคการผลิตน้ำส้มควันไม้ อันเป็นผลพลอยได้ชิ้นงามจากการเผาถ่าน ซึ่งมีการนำมาใช้ประโยชน์ได้สารพัดโดยเฉพาะทางด้านการกสิกรรมธรรมชาติและเกษตรอินทรีย์ ที่มุ่งเน้น ลด ละ เลิก จากการใช้สารเคมีเป็นพิษกับเกษตรกร ผู้บริโภคและสิ่งแวดล้อม
ฅนรักป่า.....ตามแนวทางป่า 3อย่าง ประโยชน์ 4อย่าง ที่พระราชดรัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ทรงพระราชทานแก่พสกนิกรชาวไทยมาแต่ช้านาน เพื่อสร้างโลกสีเขียวการช่วยเหลือเกื้อกูลกัน รหว่างคนกัยธรรมมชาติ ไม่เอาเปรียบทั้งตยและธรรมชาติ สร้างภูมิคุ้มกันในการใช้ชีวิตอยู่บนโลกที่มีลูกของพ่ออยู่เต็มไปหมดคิดที่จะให้มากกว่าคิดที่จะรับเริ่มปลูก ต้นไม้ในใจเสียก่อนแล้ว ค่อยเริ่มปลูกต้นไม้บนแผ่นดินไทย
บ้านต้นไม้มีป้ายบอกถึงป่า3อย่างประโยชน์4 อย่าง :ภาพโดยเกวลิน
ฅนติดดิน.....บ้านดินเป็นหนึ่งของการนำแนวคิดในการใช้วัสดุท้องถิ่นมาสร้างเป็นที่พักอาศัยเพื่อให้เหมาะสมกับการดำเนินชีวิตสอดคล้องกับวิถีชีวิต และวัสดุที่ใช้อาจจะเกิดจากการหมุนเวียนอย่างคุ้มค่า คุณค่าของการสร้างบ้านดิน จึงอยู่ตรงที่การสร้างบ้านบนวิถีพึ่งพาตนเอง ลดการซื้อหาปัจจัยจากภายนอกชุมชน ทำให้มนุษย์และสรรพสัตว์สิ่งแวดล้อมอยู่รวมกันอย่างสมดุลและลงตัว
ฅนรักแม่โพสพ...เกษตรกรไทยเป็นผู้ผลิตอาหารเลี้ยงประเทศมาตั้งแต่อดีตอันยาวนานจนถึงปัจจุบัน แม้พลเมืองของชาติจะทวีขึ้นมากเพียงใด เกษตรกรก็ผลิตได้เพียงพอเสมอ ซ้ำยังสามารถส่งออกไปเลี้ยงพลเมืองโลกได้อีกเป็นจำนวนมาก การที่ชาติของเราเลี้ยงตนเองได้นี้ เป็นความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่ เพราะไม่ว่าเกิดสภาวะการณ์เช่นไร เราจะอยู่รอดได้เสมอ เนื่องจากคนไทยเป็นผู้ผลิต ไม่ใช่เป็นเพียงผู้บริโภคเท่านั้น
ฅนรักน้ำ.....การใช้ทรัพยากรน้ำให้เกิดประโยชน์ตั้งแต่ภูผาสู่มหานที ด้วยวิธีการต่างๆตามหลักของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง หลายคนอาจคิดว่าปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเกี่ยวข้องกับภาคการเกษตรเป็นหลัก แท้จริงแล้วด้วยพระอัจฉริยะภาพอันแหลมคมของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ได้มีคำตอบเพียงภาคการเกษตรเพียงอย่างเดียวเท่านั้น ยังมีองค์รวมของฐานคิดที่สามารถใช้ได้ในทุกระดับทุกภาคส่วน นอกจากนี้ยังแฝงแนวคิดผสานเทคนิคจากภูมิปัญญาท้องถิ่นใช้อย่างเยี่ยมยิ่ง
ฅนมีน้ำยา... ผลิตยาเอนกประสงค์เพื่อลดค่าใช้จ่ายประจำวัน ตามหลักของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง โดยใช้วัตถุดิบที่มีในท้องถิ่นที่มีรถเปรี้ยว ไม่ว่าจะเป็น มะนาว ส้มจี๊ด สัปปะรด ฯลฯ น้ำมาเป็นวัตถุดิบในการทำยาเอนกประสงค์ ไม่เฉพาะน้ำยาเอนกประสงค์เท่านั้น ยังเรียนรู้ในเรื่องของน้ำยาปรับผ้านุ่มน้ำยาซักผ้า สบู่สมุนไพร ฯลฯ
ป้ายคนมีน้ำยา:ภาพโดยเกวลิน
ฅนรักษ์สุขภาพ...เพราะในปัจจุบันเกิดการเปลี่ยนแปลงต่างๆมากมาย ผุ้คนต้องเผชิญปัญหาในด้านต่างๆไม่ว่าจะเป็นเศรษฐกิจ สังคม ครอบครัว ส่งผลเสียโดยตรงทั้งทางร่างกาย และจิตใจ เครือข่ายกสิกรรมธรรมชาติได้นำนาๆสาระด้านการดูแลสุขภาพทั้ง อาหารเพื่อสุขภาพ การล้างพิษ(ดีท็อกซ์) กาทำสปาแบบง่ายจากภูมิปัญญาชาวบ้าน พร้อมเคล็ดไม่รับที่สามารถปฏิบัติได้จริง ที่ทำให้ทุกคนหันมาใส่ใจคุณภาพมากขึ้น
ฅนรักษ์แม่ธรณี...หลัดกกสิกรรมธรรมชาติ ให้ความสำคัญกับการปรับปรุงบำรุงดินเป็นอันดับแรกถือเป็นหัวใจสำคัญ เพราถือว่าดินเป็นต้นกำเนิดของชีวิตการห่มดินหรือการคลุมดิน ไม่เปลือยดิน และการเลี้ยงดินโดยการใส่ปุ๋ยอินทรีย์ชีวภาพลงไปเพื่อให้เป็นอาหารของดิน เลี้ยงดินให้ดินเลี้ยงพืช การปฏิบัติเช่นนี้จำทำให้ดินกลับมามีชีวิต พืชที่ปลูกก็จะเจริญเติบโตแข็งแรงให้ผลผลิตดี
ฅนมีไฟ... น้ำมันไบโอดีเซลเป็นทางเลือกหนึ่งของพลังงานทดแทน ที่เหมาะสมกับเทคโนโลยีในปัจจุบัน สามารถผลิตได้จากวัตถุดิบจาการเกษตรภายในประเทศ เช่น ไขมันจากพืช ไขมันจากสัตว์ ตลอดจนสาหร่ายบางชนิด พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู๋หัวฯ ทรงมีพระราชดำรัสเกี่ยวกับการใช้น้ำมันไบโอดีเซลเป็นพลังงานทดแทนเพื่อช่วยแก้ปัญหาของชาติและสามารถพึ่งตนเองด้านพลังงาน
ป้ายข้อคิดตามทางเดิน:ภาพโดยรภัทภร
ขบวนการขยะกู้โลก
ประเภทของขยะ
1.ขยะย่อยสลายคือ ขยะเน่าเสีย ย่อยสลายได้เร็ว เช่น เศษอาหาร ผัก ผลไม้
2.ขยะรีไซเคิล คือ ของเสียบรรณจุภัณฑ์หรือวัสดุเหลือใช้ที่สามารถนำกลับมาใช้ประโยชน์ใม่ได้ เช่นแก้ว กระดาษ กระป๋อง
3.ขยะอันตราย คือ ขยะที่ปนเปื้อนสารอันตราย เช่น หลอดไฟ ถ่านไฟฉาย กระป๋องสเปรย์ ฯลฯ
ขยะทั่วไป คือขยะประเภทของขยะนอกเหนทือจากข้างต้น มีลักษณะย่อยสลายยาก ไม่เหมาะนำมาใช้ใหม่ เช่นถุงกับข้าว โฟมใส่อาหาร ถุงพลาสติก ซองบะหมี่ ฟอยล์ห่ออาหาร ฯลฯ
ป้ายขบวนการขยะกู้โลก:ภาพโดยรภัทภร
ป้ายขบวนการขยะกู้โลก:ภาพโดยรภัทภร
การเผารากุ
รากุ เป็นคำในภาษาญี่ปุ่นตัวอักษร คันจิ อ่านว่ารากุ ซึ่งมีความหมายเกี่ยวกับความสนุกสนาน เพลิดเพลินสบายๆ หรือง่ายๆ ผลิตภัรฑ์รากุหมายถึงเครื่องปั้นดินเผา กำเนิดจากพิธีชงชาในประเทศญี่ปุ่น เป็นผลิตภัณฑ์ที่การเผาอย่างรวดเร็ว และมีเทคนิคเฉพาะตัวซึ่งยังคงความความมีเสน่ห์ของการทำผลิตภัณฑ์รากุ โดยการทำให้ผลิตภัณฑ์เย็นตัวอย่างเร็ว ด้วยการจุ่มลงน้ำในน้ำในถังขี้เลื่อย ถังใบไม้หรืออินทรีย์สารชนิดอื่นๆที่ไม่มีสูตรสำเร็จตายตัว ผลิตภัณฑ์รากุเป็นเครื่องปั้นดินเผาที่ได้รวมเอาปรัชญาของศษสนาพุทธ ลัทธิเต๋า และลัทธิเซน เข้าไว้ด้วยกัน นั่นคือความไม่สมบูรณ์ที่มันคือความลงตัวอหรืออาจจะมองได้ว่าเป็นวิถีชีวิตของวาบิ-ซาบิ ซึ่งเป็นสุนทรียภาพในความงามอย่างเซน ที่ไม่ยึดติดในคติแบบแผน
ขั้นตอนการผลิตรากุ
1.นำผลตภัณฑ์เข้าเตาเผา
2.เปิดเตาเผา
3.นำผลิตภัณฑืออกจากเตาเผา
4.นำผลิตภัณฑ์มาลมควัน
5.ผลิตภัรฑ์รากุที่สำเร็จ
ป้ายการเรียนรู้การเผารากุ:ภาพโดยรภัทภร
ป้ายการเรียนรู้การเผารากุ:ภาพโดยรภัทภร
ป้ายการเรียนรู้การเผารากุ:ภาพโดยรภัทภร
ศาสตร์พระราชาสู่การศึกษาที่ยั่งยืน สืบทอดภูมิปัญญาสู่นวัตกรรมใหม่ การแปรรูปขิง โดยกลุ่มแม่บ้านทฤษฎีใหม่ ตำบลนาชำ อำเภอหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์
ขั้นตอนการผลิต
1.เตรียมวัตถุดิบ
2.นำขิงที่ล้างมาปลอกเปลือก
3.นำขิงมาขูดเป็นเส้น
4.ล้างขิงให้สำอาดนำมาทอดจนเหลืองกรอบ
5.ปรุงรสด้วยเกลือ น้ำตาล
6.รอให้เย็นแล้วจึงบรรจุ
การจัดแสดงผลิตภัณฑ์การแปรรูปขิง:ภาพโดย รภัทภร
การปลูกผักในภาชนะด้วยตะกร้าสานจากสายรัดพลาสติกเชื่อมโยงระหว่างปลูกพืชและเลี้ยงสัตว์ให้เกื้อกูลกันใช้ระบบน้ำหมุนเวียน
ตะกร้าสานจากสายรัดพลาสติก เป็นนวัตกรรมการปลูกผักในภาชนะ มีอายุการใช้งานยาวนานนับ10ปี ระบายอากาศและน้ำได้ดี เหมาะสำหรับคนที่พื้นที่อันจำกัด น้ำที่มีอยู่อย่างจำกัด คนที่มีพื้นที่จำกัดให้สามารถปลูกพืชผักเพื่อสร้างอาหารในเรือนได้
อาหารปลาดุกจุลินทรีย์ปั้นก้อน เป็นการทำอาหารเพื่อลดต้นทุนค่าอาหาร โดยไม่ต้องไปซื้ออาหารปลาเม็ดจากท้องตลาดซึ่งมีราคาสูง แต่สามารถทำเองได้ด้วยต้นทุนที่ต่ำกว่า นอกจากอาหารนั้นยังเต็มไปด้วยจุลินทรีย์ซึ่งจะเข้าไปช่วยปรับสภาพน้ำในบ่อปลาไม่ให้เน่าเสีย พร้อมกับเพิ่มธาตุอาหารในน้ำจนน้ำในบ่อปลากลายเป็นน้ำปุ๋ยหมักจุลินทรีย์ชีวภาพนำไปรถพืชผักได้งอกงาม
ด้วยคุณสมบัติของตะกร้าสานจากสารรัดพลาสติกมีรูอยู่รอบตะกร้าสามารถทำให้น้ำไหลผ่านได้ จึงออกแบบระบบรางให้น้ำโดยนำตะกร้าไปวางและสูบน้ำปุ๋ยจากบ่อปลาเข้ามาไหลผ่านตะกร้า นอกจะเป็นการให้อาหารแก่พืชแล้วยังเป็นการเพิ่มปุ๋ยธาตุอาหารให้แก่พืชด้วย
การสานตะกร้าจากสายรัดพลาสติก:ภาพโดยรภัทภร
ป้ายแสดงขั้นตอนการทำ:ภาพโดยรภัทภร
แผนที่เดินดินจากเอกสารที่แจก:ภาพโดยเกวลิน
