ครูบาอาจารย์อย่างเราๆ ท่านๆ  จะใช้คำว่า สอนให้ลูกศิษย์ คิดเป็น ทำเป็น บ่อย  

เรื่อง "ทำเป็น" พอนึกขั้นตอนออกว่าจะสอนอย่างไร เช่นว่า ทำให้ดู  แล้วให้ฝึกทำตาม ต่อด้วยให้ฝึกเองจนชำนาญ ฯลฯ

แต่การสอนให้ "คิดเป็น"นี่ซี ดิฉันว่า เริ่มที่การทำความเข้าใจกับ คำว่า "คิดเป็น" ให้ดีเสียก่อนจะปลอดภัยกว่า

ศาสตราจารย์ ดร.เกรียงศักดิ์  เจริญวงศ์ศักดิ์ เขียนไว้ในหนังสือ ลายแทงนักคิด ของท่านว่า

วิธีที่เราคิด(Thinking)  กำหนดสิ่งที่เรารู้ (Knowing) 

สิ่งที่เรารู้  กำหนดความเป็นตัวเรา (Being)

ความเป็นตัวเรา  กำหนดวิถีชีวิต (Living)

วิถีชีวิตกำหนด สิ่งที่เราแสดงออก (Manifesting : Writing,Speaking,Doing,Behaving )

สิ่งที่เราแสดงออกนั้นจะ... ดี  หรือไม่ดี...ถูกต้อง   หรือ ผิดพลาด

ย่อมเริ่มต้น จาก  "ความคิด"

คิดถูก  ชีวิตรุ่ง

คิดผิด  ชีวิตพลาด

การคิดให้ "เป็น" จึงเป็นสิ่งสำคัญมาก

เพราะวิธีคิดจะเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้การดำเนินชีวิตปลอดภัย...ตลอดชีวิต

อยาก "คิดเป็น" ต้องทำอย่างไร

  • ต้องมีลักษณะของผู้เป็นนักคิด
  • ต้องรู้จักวิธีคิด 10 มิติ
  • รู้จักการคิดเชิงระบบ (Systematic Thinking)

วิธีคิด 10 มิติ   ได้แก่

  1. ความสามารถในการคิดเชิงวิพากษ์ (Critical Thinking)
  2. ความสามารถในการคิดเชิงวิเคราะห์ (Analytical Thinking)
  3. ความสามารถในการคิดเชิงสังเคราะห์ (Synthesis-Type Thinking)
  4. ความสามารถในการคิดเชิงเปรียบเทียบ (Comparative Thinking)
  5. ความสามารถในการคิดเชิงมโนทัศน์ (Conceptual Thinking)
  6. ความสามารถในการคิดเชิงสร้างสรรค์ (Creative Thinking)
  7. ความสามารถในการคิดเชิงประยุกต์ (Applicative Thinking)
  8. ความสามารถในการคิดเชิงกลยุทธ์ (Strategic Thinking)
  9. ความสามารถในการคิดเชิงบูรณาการ (Integretive Thinking)
  10. ความสามารถในการคิดเชิงอนาคต (Futuristic Thinking)