ในปัจจุบันมีการใช้สิทธิเลือกตั้งของผู้ต้องขังในเรือนจำประเทศต่างๆ ประมาณ ๓๐ ประเทศ ทั้งในยุโรป อเมริกาเหนือ เอเชีย อเมริกาใต้ และ ออสเตรเลีย................

ในปัจจุบันประเทศต่างๆ ได้นำระบบเกี่ยวกับการใช้สิทธิเลือกตั้งของผู้ต้องขังในเรือนจำ ไปใช้ในการปฏิบัติงานในหลายประเทศ เป็นการดำเนินการภายใต้แนวคิดต่างๆ ที่รองรับ เช่น แนวคิดตามกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมือง และ สิทธิทางการเมือง (ICCPR) (International Covenant on Civil and Political Rights) ข้อ ๒๕ ซึ่งถือว่าเป็นกฎหมายจารีตประเพณีระหว่างประเทศ ที่ได้กำหนดให้พลเมืองทุกคนย่อมมีสิทธิและโอกาสที่ ... (ข) การออกเสียงลงคะแนน ... แนวคิดตามอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิมนุษยชน (Convention on Human Rights) แนวคิดในการไม่ตัดจากสังคม หรือ แนวคิดในการคืนสู่สังคม หรือ แนวคิดในการแก้ไขฟื้นฟู เป็นต้น จากผลการศึกษาการใช้สิทธิเลือกตั้งของผู้ต้องขังในเรือนจำ ประมาณ ๔๕ ประเทศ ทั้ง ในยุโรป อเมริกาเหนือ เอเชีย อเมริกาใต้ และ ออสเตรเลีย พบว่า ประมาณ ๓๐ จากเรือนจำ ๔๕ ประเทศ ได้มีการอนุญาตให้ผู้ต้องขังสามารถใช้สิทธิเลือกตั้งในเรือนจำ โดย แต่ละประเทศได้นำไปใช้ในรูปแบบที่แตกต่างกัน ทั้งรูปแบบการให้ผู้ต้องขัง ใช้สิทธิเลือกตั้งในเรือนจำโดยไม่มีข้อจำกัด (enfranchisement) และ การให้ผู้ต้องขังใช้สิทธิเลือกตั้งในเรือนจำโดย มี ข้อจำกัด (disenfranchisement) ดังนี้

ผู้ต้องขังใช้สิทธิเลือกตั้งในเรือนจำสหรัฐอเมริกา

- ประเทศที่ให้ผู้ต้องขัง ใช้สิทธิเลือกตั้งในเรือนจำโดยไม่มีข้อจำกัด (enfranchisement) เช่น ใน อาร์เมเนีย ออสเตรีย เดนมาร์ก ฟินแลนด์ ไอร์แลนด์ อิสราเอล ลัตเวีย ลิทัวเนีย นอร์เวย์ สเปน แอฟริกาใต้ สวีเดน สวิส และ อิรัค เป็นต้น

ผู้ต้องขังใช้สิทธิเลือกตั้งในเรือนจำอิรัค

ผู้ต้องขังใช้สิทธิเลือกตั้งในเรือนจำอิสราเอล

- ประเทศที่ให้ผู้ต้องขัง ใช้สิทธิเลือกตั้งในเรือนจำโดย มี ข้อจำกัด (disenfranchisement) เช่น ข้อจำกัดการอนุญาตให้ผู้ต้องขังสามารถใช้สิทธิเลือกตั้งในเรือนจำได้เฉพาะผู้ต้องขังระหว่างการพิจารณาคดี ในสหราชอาณาจักร บัลแกเรีย ฮังการี รัสเซีย เยอรมนี ไอซ์แลนด์ ออสเตรเลีย ฝรั่งเศส กรีซ อิตาลี ลักเซมเบิร์ก มอลตา โปรตุเกส เบลเยียม อาร์เมเนีย และ ชิลี เป็นต้น

ผู้ต้องขังใช้สิทธิเลือกตั้งในเรือนจำรัสเซีย


โดยสรุป

การใช้สิทธิเลือกตั้งของผู้ต้องขังในเรือนจำต่างๆ ประมาณ ๓๐ ประเทศ ทั้งในยุโรป อเมริกาเหนือ เอเชีย อเมริกาใต้ และ ออสเตรเลีย เป็นการดำเนินงานภายใต้แนวคิดกฎกติการะหว่างประเทศ และ มาตรฐานสากล ที่สำคัญอย่างน้อย ๓ ประการ คือ แนวคิดตามกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมือง และ สิทธิทางการเมือง แนวคิดตามอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิมนุษยชน และ แนวคิดในการแก้ไขฟื้นฟู โดยแบ่งรูปแบบการดำเนินงาน ออกเป็น ๒ รูปแบบ คือ การให้ผู้ต้องขัง ใช้สิทธิเลือกตั้งในเรือนจำโดย ไม่มี ข้อจำกัด (enfranchisement) และ การให้ผู้ต้องขัง ใช้สิทธิเลือกตั้งในเรือนจำโดย มี ข้อจำกัด (disenfranchisement) เช่น ข้อจำกัดการอนุญาตให้ผู้ต้องขังสามารถใช้สิทธิเลือกตั้งในเรือนจำได้เฉพาะผู้ต้องขังระหว่างการพิจารณาคดี โดยข้อจำกัด ดังกล่าว มีแหล่งที่มา ๒ แหล่ง คือ จากกฎหมายรัฐธรรมนูญของประเทศ หรือ มลรัฐ และ จากคำพิพากษาของศาล ด้านข้อดีของการจัดระเบียบการออกเสียงลงคะแนนในเรือนจำ นอกจากข้อดีที่ช่วยให้การบริหารงานเรือนจำบรรลุวัตถุประสงค์ตามแนวคิดกฎกติการะหว่างประเทศ และ มาตรฐานสากล ดังกล่าวแล้ว ในส่วนของการจัดการเลือกตั้งในเรือนจำยังมีความสะดวกกว่าการเลือกตั้งสำหรับประชาชนภายนอกเรือนจำ ส่วนข้อเสีย คือ การบริหารงานเรือนจำไม่บรรลุวัตถุประสงค์ ตามแนวคิดกฎกติการะหว่างประเทศ หรือ มาตรฐานสากล ทำให้ผู้ต้องขังอึดอัด เพราะไม่สามารถที่จะมีส่วนร่วมในการเลือกตั้ง และ ถ้าผู้บริหารคุกไม่มีความซื่อสัตย์สุจริตอาจใช้อิทธิก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรมกับการเลือกตั้งได้ เป็นต้น ดังนั้น บทความ เรื่อง การใช้สิทธิเลือกตั้งของผู้ต้องขังในเรือนจำ จึงเป็นบทความที่เกี่ยวกับ กระบวนการยุติธรรมในขั้นตอนของการบังคับโทษจำคุก กฎกติการะหว่างประเทศ หรือ มาตรฐานสากล และ สิทธิของผู้ต้องขัง ที่น่าสนใจ อีกเรื่องหนึ่ง

.......................


วินัย เจริญเฉลิมศักดิ์

๑๐ พฤษภาคม ๒๕๕๙


อ้างอิง

ข้อมูลจากเว็บไซต์ http://www.rappler.com/nation/politics/elections-2013/28988-prisoners-vote-election-day เว็บไซต์ https://ubaltciclfellows.wordpress. com/2015/02/06/ disenfranchisement-a-comparative-look-at-the-right-of-the-prisoner-to-vote/ เว็บไซต์ http://www.gettyimages.com/detail/news-photo/iraqi... เว็บไซต์ http://www.vedomosti.ru/politics/ articles/ 2016/04/01/636008-espch และ เว็บไซต์ http://www.jpost.com/Israel-Elections/Prisoners-of...