ต่อจาก บันทึก สิ่งที่ซุกซ่อน : พลังของชุมชน ติดตามกิจกรรมหมู่บ้านปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ โครงการเครือข่ายคนอำเภอสระใครสุขภาพดี

วันจันทร์ที่ ๒๕ เมษายน ๒๕๕๙ บ้านดงหลี่ หมู่ ๓ ตำบลคอกช้าง

ไปถึงก่อนเวลานัด ๙ โมงเช้าเล็กน้อย นัดที่ศาลากลางบ้าน

ผ่านถนนคอนกรีตเส้นกลางหมู่บ้าน ข้อสังเกต ยังไม่มีรั้วกำแพง มีแนวรั้วไม้กั้นพอให้เห็นเป็นเขตกับถนน

รั้วลวดหนามนิดหน่อย ตัวบ้านยังตั้งห่างกัน ระหว่างบ้านยังไม่มีรั้ว

และจำได้ว่าถนนอีกเส้นที่ขนานกัน มีวัดที่เราชาวสาธารณสุขทั้งหวัดมาทอดกฐิน

มีส่วนร่วมสร้างอุโบสถ หมู่บ้านเล็ก ๆ พลังมากมาย .... สร้างสำเร็จไปแล้ว

พ่อยูร ประธาน อสม.และคณะมารออยู่แล้ว

ผู้ใหญ่บ้านไปประชุมที่อำเภอ อดีตผู้ใหญ่บ้านเกษียณ ๒๕๕๘ (พ่อหำ เกษียณปีกว่าแล้ว) มาเล่าประวัติหมู่บ้าน

แยกจากบ้านคอกช้าง สมัยนั้นยังเป็นเขตอำเภอเมืองหนองคาย มานอนหัวไร่ปลายนา บุกเบิก "ซ่าว" นา

แต่ก่อนเป็นดง ป่าไม้เยอะ เดินไปพลิกใบไม้ก็ได้กบมากิน เอามาแค่พอกิน ขายกันไม่เป็น ไม่มีที่จะขาย

มานอนนา หากินปลาตามลำน้ำสวย อุปกรณ์หลัก ๆ ใส่ไว้ให้ปลามาติด ตื่นเช้าไปจับปลามาทำอาหารกิน คือ "หลี่"

พอแยกตั้งบ้าน เอาสองอย่างมารวมกัน ตั้งชื่อ .... บ้านดงหลี่

ป่าหายหมด เดี๋ยวนี้ส่วนใหญ่กินกับข้างถุงยาง สำเร็จรูปมาเรียบร้อย

ทำนาเป็นหลัก สวนมะลิบ้าง มีไปรับจ้างโรงงานอำเภอเพ็ญ ในเมือง และต่างจังหวัด

ใช้เวลาทำนาไม่กี่วัน เลี้ยงไก่ไว้กินเอง ปลูกสวนครัวตามพื้นที่ในเขตบ้าน

ปลูกมะนาวลงท่อ ใช้น้ำปั่นจากจักรยานเก่าที่ไม่ใช้แล้วต่อกับเครื่องปั๊มน้ำขึ้นมารดน้ำอัตโนมัติ

(จะตามเก็บภาพทีหลัง วันนี้ดูในสมุดภาพและแฟ้มบันทึกเรื่องราวการพัฒนาหมู่บ้านไปก่อน .... มีรูปเราด้วย อิ อิ

จริง ๆ เคยมาร่วมวันพิธีเปิดตัวกิจกรรม และเขียนบันทึกถึงนวัตกรรม จักรยานปั่นน้ำเพื่อสุขภาพและรดน้ำต้นไม้ไปแล้ว

เวลาพอจะหาบันทึกมา link นะคะ)

^_,^

ส.อบต.ก็มา กำลังยุ่งกับการเขียนแผนชุมชนพัฒนาหมู่บ้าน

พ่อยูรเล่าต่อ กรรมการหมู่บ้าน คณะ อสม. ๙ คน แบ่งคุ้มกันรับผิดชอบ

ผลงานการพัฒนาหมู่บ้านที่ภาคภูมิใจที่ผ่านมา

ส่วนตัวพ่อยูรเองก็เป็น อสม.ดีเด่นของจังหวัด

ระบบการจัดทำข้อมูลและจัดเก็บดีมาก มีข้อมูล ภาพประกอบเรื่องราวชัดเจน สีสันสวยงาม

กิจกรรมตรวจลูกน้ำยุงลายเข้มแข็ง ไม่มีผู้ป่วยไข้เลือดออก

เสนอถึงแผนปฏิบัติการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ ที่แกนนำชุมชนส่วนหนึ่งไปร่วมคิด เมื่อวันประชุม ๒๙ มีนาคม ที่ รพ.สต.คอกช้าง

ประสบการณ์ทีม FA (Facilitator) ก็เริ่มทำงานเข้าขากันดี ไม่แย่งกันพูดละ ๕ ๕ ๕ ๕

กิจกรรม ๑. ออกกำลังกาย ศูนย์กลางที่ลานวัด มีหลายกลุ่มที่มาประจำ

ทีม อสม. เคยบันทึกใครมีส่วนร่วมมาทำประจำบ้าง ขาดหายการบันทึกไปช่วงหนึ่ง รื้อฟื้นไม่ยาก

คนวัยทำงานที่มีข้อมูลน้ำหนัก ส่วนสูง รอบเอวแล้ว ประเมิน BMI ไว้ก่อน

กลุ่มที่ยังไม่มี เก็บข้อมูลเพิ่ม .... ค่อยสรุปเป็นระยะ กลุ่มอ้วนน้ำหนักจะลงไหม

ค่อยเอามาเชื่อมโยงกับข้อมูลตรวจคัดกรองเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ประจำปี

กลุ่มเสี่ยง ครอบครัวชาวเบาหวาน ผู้ที่คัดกรองระดับน้ำตาลแล้วอยู่ในเกณฑ์เสี่ยง

กลุ่มป่วยแล้ว มีการติดตามเยี่ยมให้กำลังใจ แนะนำการปฏิบัติ ๓ อ ๒ ส (อาหาร ออกกำลังกาย อารมณ์ งดสูบบุหรี่และสุรา)

พยายามชวนให้เคลื่อนไหวร่างกาย

ใครบ้านใกล้ที่มีเครื่องนวดกะลา ... ไปเดินบ่อย ๆ กระตุ้นปลายประสาทฝ่าเท้า

ติดตามถึงระดับน้ำตาล (อสม.เจาะปลายนิ้ววัดได้เอง) วัดความดันโลหิต หรือดูค่าในสมุดประจำตัว

อาจจะถี่กว่าคนปกติ

อ่ะ .... ชื่อกิจกรรมออกกำลังกาย แต่สาระกิจกรรมย่อย

- กลุ่มปกติ ออกกำลังกาย วัดผลด้วย น้ำหนัก รอบเอว ค่า BMI

- กลุ่มเสี่ยง ทีม อสม.คุยเพิ่มเรื่อง ความรู้ การปฏิบัติตัว วัดผลด้วย น้ำหนัก รอบเอว ค่า BMI การปฏิบัติตัวเปลี่ยนไหม

- กลุ่มป่วย ทีม อสม.คุยเพิ่มเรื่อง ความรู้ การปฏิบัติตัวละเอียดขึ้น มีการไปเยี่ยมถึงบ้าน วัดผลด้วย น้ำหนัก รอบเอว ค่า BMI ค่าน้ำตาลและความดันโลหิต (ผู้ป่วยเบาหวาน) ค่าความดันโลหิต (ผู้ป่วยความดันโลหิตสูง)

^_,^

ด้วยทุนความรู้ของชุมชน ทุนตัวบุคคล โดยเฉพาะพ่อยูร ที่ความรู้เยอะมาก พูดคุยให้ชาวบ้านเข้าใจได้ง่าย

ชื่อกิจกรรมอาจเหมือนหมู่บ้านที่ผ่านมาที่เราไปเยี่ยม

แต่รายละเอียดกิจกรรมต่างกันบ้าง

นี่แหละที่ส่วนตัวผู้เขียนชอบมาก นี่คือเสน่ห์ของการพัฒนาที่กำลังพยายามค้นหา .... พัฒนาจากรากฐานของชุมชน (Community-based development)

ดีใจที่บทบาทการเป็น FA วันนี้ ได้ช่วยทำความกระจ่างให้ทีมแกนนำชุมชนที่เป็นผู้ดำเนินกิจกรรมย่อย ๆ เองนั้น เข้าใจ .... เห็นทางเดินที่จะไปชัดเจนขึ้น

^_,^

กิจกรรมที่ ๒. รักษาสิ่งแวดล้อม กำจัดขยะของชุมชน ทำความสะอาดหมู่บ้าน

มีแบบทำปกติตามบ้านเรือนตนเอง

และนัดวันร่วมแรงกาย ร่วมแรงใจ ร่วมสละเวลามาทำความสะอาดพื้นที่สาธารณะร่วมกัน

ติดตามผลง่ายมาก ที่ประชุมเสนอเอง ลงชื่อผู้มาลงแรง สละเวลามาร่วม และทำรายชื่อผู้บริจาคสิ่งสนับสนุนที่ใช้ในการทำความสะอาด ปกติประกาศแล้วจบ

ครบปีค่อยสรุปภาพรวมกิจกรรมอีกครั้ง มีโรคระบาดจากความสกปรกไหม

^_,^

กิจกรรมที่ ๓. สืบสานวิถีชุมชน ปราศจากการใช้สารเคมี ปลูกพืชสมุนไพร

แม้จะเริ่ม ๑๐ ครัวเรือน ปลูกอย่างน้อยบ้านละ ๕ ชนิด

แต่ลองเก็บข้อมูลสภาวะสุขภาพเบื้องต้นของทุกคนที่เริ่มไว้ก่อน (บางส่วนอาจจะมีแล้ว)

ติดตามว่าการเปลี่ยนวิถีการซื้ออาหารกิน มาเป็นปรุงเองด้วยการใช้สมุนไพรเพิ่มขึ้นไหม

ชนิดอาหารที่นำสมุนไพรมาปรุงมีอะไรบ้าง (สรรพคุณค่อยว่ากัน)

(ระยะยาวกว่านี้ จาก ๕ จะเป็นกี่ชนิดที่แต่ละบ้านปลูก หรือมีครัวเรือนมากกว่านี้ที่ได้ศึกษาเรียนรู้จากครัวเรือนต้นแบบ ๑๐ ครัวเรือน ขยายเป็นเท่าไหร่ .... ค่อยตามต่อ)

ที่จะเป็นสื่อกลางถึงสุขภาพ ประเภทอาหารที่ปรุง รสชาติอาหาร เอื้อสุขภาพ มากกว่าทอด ผัดเยิ้มน้ำมัน ผักน้อย ๆ .... หรือไม่

ในสมาชิกที่เริ่มต้น ถ้ามีคนอ้วนเกิน .... โดยปริยายที่การปลูกและใช้สมุนไพรมาทำอาหารกินเอง

ได้ช่วยค่อย ๆ ปรับพฤติกรรมอย่างไร จนน้ำหนักลดลงไหม?

หรือน้ำหนักไม่เกิน ได้ช่วยให้ควบคุมน้ำหนักตามเกณฑ์ต่อไป

น่าสนใจมาก ๆ

^_,^

พอก่อนนะคะ กิจกรรมย่อยอื่น ๆ มีโอกาสที่จะติดตามต่ออยู่แล้ว โครงการนี้ ๓ ปี

เดี๋ยวตกเครื่องบิน เตรียมตัวเดินทางไปประชุมค่ะ

พอมีเรื่องใหม่มา เรื่องเก่าจะลืมเขียน

มีเรื่องราวที่ติดตามอีก ๒ หมู่บ้าน บ้านโพนหวาย บ้านหนองบัวเงิน

จะได้เขียนไหมหนอ อิ อิ

สวัสดีค่ะ

^_,^