2. บันทึกการเรียนรู้ = Learning Journals
หลังจากอ่านและเขียนแสดงความคิดเห็นในบันทึกการเรียนรู้ของนักศึกษาอยู่นานหลายภาคเรียนโดยไม่ได้ไปใส่ใจสงสัยว่า วิธีการแบบนี้กลุ่มนักการศึกษาที่ค้นคว้าเน้นหนักทางด้านการเรียนรู้แบบผู้ใหญ่ (Adult Learning) ให้ความสำคัญมากน้อยแค่ไหน อย่างไร จนกระทั่งได้รับของขวัญปีใหม่ 2559 จาก ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช เป็นหนังสือเรื่อง เรียนรู้สู่การเปลี่ยนแปลง Transformative Learning ที่ท่านอ่านและตีความจากหนังสือ Transformative Learning in Practice : Insight from Community, Workplace, and Higher Education เขียนโดย Jack Mezirow, Edward W. Taylor และคณะ
อ่านไปเรื่อยๆ หลายช่วงหลายตอนก็พบว่า บันทึกการเรียนรู้ ที่เราให้ความสำคัญศัพท์ทางการศึกษาเขาเรียกว่า Learning Journals เป็นการเขียนบันทึกการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง สม่ำเสมอ ตลอดช่วงระยะเวลาหนึ่ง (ค่อนข้างนาน) ที่ได้เรียนรู้และลงมือปฏิบัติงานจริงในกิจกรรมใดๆ ได้สะสมทักษะความชำนาญจนกลายเป็นชุดประสบการณ์ที่ติดแน่นฝังลึกในตัวผู้เรียน
การเขียนบันทึกการเรียนรู้แบบ Learning Journalsผู้เรียนจะต้องรวบรวมโน้ตย่อสิ่งที่ได้ฟัง ได้ดู ได้อ่าน ได้พูดจาแลกเปลี่ยน และได้ลงมือทำ นำขึ้นมาทบทวนเปรียบเทียบกับข้อสังเกตของตนเอง นำผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นมาคิดวิเคราะห์จนกลายเป็นความรู้ความเข้าใจใหม่ แล้วเขียนสะท้อนออกมาบนพื้นฐานมุมมองของตนเองอย่างกล้าหาญ ตรงไปตรงมา โดยไม่ต้องเกรงกลัวว่าจะเป็นมุมมองที่สอดคล้องหรือแตกต่างจากอาจารย์และเพื่อนๆ
การไตร่ตรองสะท้อนคิดอย่างจริงจังของผู้เรียนไม่สามารถเกิดขึ้นได้ภายใต้บรรยากาศของการเรียนรู้ที่ถูกครอบงำ จำกัดถูก-ผิด โดยผู้ที่มีอำนาจเหนือกว่าซึ่งเป็นไปได้ทั้งครู-ผู้จัดกระบวนการเรียนรู้ ผู้บริหารสถานศึกษา เพื่อนๆ นักศึกษา และกรอบความคิดในสังคมไทยที่มักจะกดดันให้ผู้น้อยสยบยอมจำนนกับความคิดของผู้ใหญ่โดยไม่กล้าแม้แต่จะตั้งคำถาม และแสดงความคิดเห็นที่ พูดออกมาจากใจ จึงต้องกลบเกลื่อนความคิด ความจริง อารมณ์ ความรู้สึก ฯลฯ ด้วยท่าทีนิ่งๆ เฉยๆ ดูสุภาพเรียบร้อย แต่ความจริงมีเสียงของความขัดแย้งกดดันดังก้องอยู่ในหัว เราแก้ไขอุปสรรคเรื่องนี้กันอย่างไร ?
