เคล็ดลับของ Formative Assessment
ผมเขียนบันทึกเรื่อง Formative Assessment ไว้มาก เอาไปพิมพ์เป็นหนังสือขายดี พิมพ์เพิ่มแล้วเพิ่มอีก ก็มี คือ การประเมินเพื่อมอบอำนาจการเรียนรู้ แต่ผู้บริหารระบบการศึกษาของประเทศ ก็ยังไม่เข้าใจพิษของ summative assessment ที่ทำมากเกิน และไม่เข้าใจคุณค่าของ Formative Assessment ต่อผลลัพธ์การเรียนรู้ ของนักเรียน
ที่ร้ายคือ วงการครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ ยังไม่เข้าใจ ยังไม่ฝึกให้นักศึกษาครูมีทักษะนี้ - ทักษะ embedded formative assessment (EFA)
ผมจึงขอเสนอเคล็ดลับ ว่า FA เป็นกิจกรรมที่ฝัง (แฝง - embed) อยู่ในชั่วโมงสอนหรือชั่วโมงเรียน นั่นเอง เป็นกิจกรรมที่ครูกับนักเรียนร่วมกันทำ โดยนักเรียนไม่รู้ว่าเป็นการสอบ แต่ครูรู้ และครูเป็นผู้ ประเมินว่านักเรียนได้เรียนรู้แค่ไหน ครูประเมินตัวนักเรียนเป็นรายคน และครูใช้ผลการประเมินนี้ สำหรับออกแบบดำเนินกิจกรรมต่อไป เพื่อให้นักเรียนทุกคนได้บรรลุผลลัพธ์การเรียนรู้ที่ตั้งไว้
EFA อยู่กับการจัดกระบวนการเรียนรู้แบบนักเรียนลงมือทำ (active learning) ไม่ใช่อยู่กับการเรียนรู้ แบบเน้นการถ่ายทอดความรู้สำเร็จรูป
โปรดสังเกตว่า ใน EFA ตัวคนทำกิจกรรมหลักคือครู ที่จะต้องเป็นผู้ “สังเคราะห์ผลในทันใดนั้น” ว่านักเรียน (แต่ละคน) มีความก้าวหน้าของการเรียนรู้แค่ไหน จะให้ constructive feedback แก่นักเรียน (ทั้งชั้น และ แต่ละคน) อย่างไร ทั้งหมดนั้น เป็นทักษะ ไม่ใช่ความรู้เชิงทฤษฎี ที่ผมเข้าใจว่าในปัจจุบัน นักศึกษาครูไม่ได้ฝึก
หากจะให้ระบบการศึกษาไทยได้ประโยชน์จาก EFA วงการครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ ต้องฝึกนักศึกษาครู ให้มีทักษะนี้
ที่กล่าวทั้งหมดนั้น กล่าวโดยคนที่ไม่ได้เรียนมาทางด้านการศึกษา ดังนั้นอาจเป็นมิจฉาทิฐิทั้งหมดก็ได้
วิจารณ์ พานิช
๖ ก.พ. ๕๙
ประเมินเพื่อมอบอำนาจการเรียนรู้
เรื่องที่ครูต้องหวนคิดปฏิบัติ
ตั้งคำถามกับตนเองให้แจ่มชัด
ที่ทำอยู่ใช่หรือขัดพัฒนาการ