บันทึกความเข้าใจ (MOU)
ถวิล อรัญเวศ
รอง ผอ.สพป.นม.เขต 4
MoU มาจากคำเต็มว่าMemorandum of Understandingหมายถึง บันทึกความเข้าใจ”หรือ“MoU”เป็นหนังสือซึ่งฝ่ายหนึ่งแสดงความสมัครใจจะปฏิบัติอย่างหนึ่งอย่างใดตามเงื่อนไขที่ปรากฏในหนังสือนั้นกับอีกฝ่ายหนึ่งที่ได้ร่วมกันลงนามไว้
นฤมล บุญแต่ง (ออนไลน์,2556) นักวรรณศิลป์ 7 ว กองธรรมศาสตร์และการเมือง ราชบัณฑิตยสถาน ให้คำอธิบายว่า MoU MOU-Memorandum of Understanding) หรือบันทึกความเข้าใจ เป็นหนังสือซึ่งฝ่ายหนึ่งแสดงความสมัครใจจะปฏิบัติอย่างหนึ่งอย่างใด และตามเงื่อนไขที่ปรากฏในหนังสือนั้นกับอีกฝ่ายหนึ่งโดยที่หนังสือนี้ไม่ถือว่าเป็นสัญญาผูกมัด แต่แสดงความต้องการอันแน่วแน่ของผู้ลงนามว่าจะปฏิบัติดังที่ได้ระบุไว้ เช่น สถาบันการศึกษาแห่งหนึ่งในประเทศไทย ทำบันทึกความเข้าใจกับสถาบันการศึกษาในต่างประเทศ เพื่อความร่วมมือทางวิชาการ การแลกเปลี่ยนอาจารย์และนักศึกษา ขณะที่ บันทึกข้อตกลง (Memorandum of Agreement) เป็นหนังสือหรือสัญญา ซึ่งมีข้อความที่ระบุเป็นหลักเกณฑ์หรือวิธีการให้บุคคลที่เกี่ยวข้องต้องปฏิบัติหรือดำเนินการในเรื่องใดเรื่องหนึ่งเป็นข้อกติกา ข้อที่นัดหมายกันไว้ หรือเงื่อนไขที่กำหนดไว้ จึงมีใช้ได้ทั้ง 2 คำ แต่จะใช้บันทึกความเข้าใจมากกว่า เช่น MoU ระหว่างมหาวิทยาลัยกับส่วนราชการ ในการแลกเปลี่ยนวิชาการเรื่องใดเรื่องหนึ่ง
แต่อย่างไรก็ตาม หากมีการฟ้องละเมิดกันจะได้รับการคุ้มครองตามกฎหมาย ในฐานะอาจเป็นสัญญาได้ ส่วนสัญญานั้น นักกฎหมายต่างทราบดีอยู่แล้วว่าเป็นทางการมากกว่า มีสภาพบังคับ และมีผลตามกฎหมายที่ต้องการให้เป็นไปแต่ละเรื่อง วันก่อนที่ลงนามกันว่าปีหน้าจะทำอะไรกันบ้าง
Sitthiporn Ritthisorakrai (2556 : ออนไลน์) คำว่าMemorandum of Understandingหรือที่เรามักจะเรียกกันสั้นๆว่า MOUคำแปลสำหรับคำๆ นี้ ที่แปลอย่างตรงตัว และได้ความหมายที่ชัดเจนที่สุด คือ"บันทึกความเข้าใจ"นั่นเอง ซึ่งข้อตกลงกับหน่วยงานต่างประเทศส่วนใหญ่มักจะใช้คำๆ นี้ เช่น Memorandum of nderstanding between Chiang Mai University and Griffith Universityเป็นต้น
คำว่าMoUนี้มีความหมายใกล้เคียงกับคำว่าGeneral Agreementในที่นี้เราลองมาทำความรู้จักกับคำว่าMemorandumให้มากขึ้นนะครับMemorandum(ในกรณีที่เป็นพหูพจน์ เราจะใช้MemorandaหรือMemorandums เป็นคำนามมีความหมายว่า บันทึก ข้อความที่บันทึกไว้ จดหมายเหตุ เอกสารข้อสัญญา นอกจากนี้ยังสามารถหมายความถึง สารหรือหนังสือที่ไม่เป็นทางการ ได้ด้วย จะเห็นได้ว่าคำนี้จะหมายถึงเอกสารทั้งที่เป็นทางการ และไม่เป็นทางการ
ตรงประเด็นนี้เคยมีคำถามว่า MOUถือเป็นเอกสารสัญญาที่มีผลผูกพัน หรือบังคับทางกฎหมายหรือไม่ซึ่งประเด็นที่ควรพิจารณา คือ ให้ดูที่เนื้อหาของ MOUนั้นหากมีเนื้อหาที่มีเจตนาต้องการให้เกิดผลผูกพันมีการระบุหน้าที่ความรับผิดชอบของแต่ละฝ่ายอย่างชัดเจน ย่อมถือว่า MOUนั้นเป็นข้อตกลงเนื่องจากมีนิติสัมพันธ์ต่อกันในกรณีที่ MOUนั้นเป็นเพียงการบันทึกเพื่อช่วยจำ หรือเป็นการแจ้งให้ทราบในทางกฎหมายแล้วจะไม่ถือว่าเป็นข้อตกลงนะครับ
สรุปแล้วMOUเป็นบันทึกความเข้าใจ หรือบันทึกช่วยจำระหว่างหน่วยงานหนึ่งกับอีกหน่วยงานหนึ่งเพื่อทำข้อตกลงร่วมกันในการดำเนินการแก้ปัญหาอย่างไรอย่างหนึ่งร่วมกันถ้ากรณีเนื้อหาของMOUนั้นหากมีเนื้อหาที่มีเจตนาต้องการให้เกิดผลผูกพันมีการระบุหน้าที่ความรับผิดชอบของแต่ละฝ่ายไว้อย่างชัดเจน ย่อมถือว่าMOUนั้นเป็นข้อตกลงเนื่องจากมีนิติสัมพันธ์ต่อกันก็ได้
เอกสารอ้างอิง
นฤมล บุญแต่ง. (2556) .MOU คืออะไร. [online]. สืบค้นเมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2556
จากเว็บไซต์http://clm.wu.ac.th/wordpress/?p=285
Sitthiporn Ritthisorakrai. (2556).คำศัพท์น่ารู้ในข้อตกลง.สืบค้นเมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2556 จาก
