เข้าใจ..คือ ..ทำงานด้วยความเห็นอกเห็นใจซึ่งกันและกัน สร้างความรักความเข้าใจ เข้าถึง..คือ..ตระหนักในนโยบายของต้นสังกัด ของโรงเรียน..ที่อยากเห็นคุณภาพเด็ก คุณภาพครู พัฒนา..คือ..มุ่งมั่น ทุ่มเท..จริงจัง จริงใจ..กับงาน..เป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลง

ท่านผู้บริหารและเพื่อนครู ตลอดจนคนที่เคยทำงานสำนักงานการประถมศึกษา คงมีประสบการณ์เหมือนกับผม..บ้างล่ะ ถามว่าเคยไหม..ที่หน่วยงานมีโครงการให้ไปศึกษาดูงาน..แต่แท้จริง ไม่ได้ดูอะไร เพียงแค่ไปเที่ยวเปิดหูเปิดตา สนุกสนาน..

ใครทำตัวจริงจัง อยากใฝ่เรียนใฝ่รู้..จะเชยมาก..ผมเคยทำงานสำนักงาน..หัวหน้าการประถมฯสมัยนั้น..มีโครงการพาไปเที่ยวประเทศเพื่อนบ้าน..แต่ทำเรื่องขออนุญาตศึกษาดูงานสำนักงานแห่งหนึ่งแถบชายแดน..พอไปถึงสำนักงาน ก็ให้เจ้าหน้าที่เดินขึ้นไปชมสิบนาที หัวหน้าบอกพอแล้ว..ต้องรีบข้ามพรมแดน ทั้งที่บนสำนักงานมีเรื่องให้ศึกษามากกว่า..ฝั่งโน้น

พอมาเป็นผู้บริหารโรงเรียน..เจ้านายก็พาไปภาคเหนือ เพื่อไปชมโรงเรียนที่ได้มาตรฐาน แต่ไม่ได้ดูอะไร แค่ผ่าน..เวลาที่เหลือ..นำไปจัดขันโตก..เลี้ยงส่งผู้เกษียณอายุราชการ..สำราญเบิกบานใจ

เราทำงานการศึกษาแบบปิดบังซ่อนเร้น และทำเป็นเล่นกันมานานแล้ว..เวลานั้นผมไม่คิดอะไร แต่ตอนนี้..ผมคิด..และคิดว่า..ถ้ามีโอกาส ผมจะไม่ทำอย่างนี้กับคนอื่น..

ความเป็นข้าราชการ..ทำงานให้พระราชา..ภาษีประชาชน..คนไทย..สำนึกเรื่องแบบนี้..น้อยเกินไป

ครั้งหนึ่ง..สมัยหนึ่ง..จำได้ไหม..คุรุสภา..สกสค..ที่รุ่งโรจน์สุดขีด สิ้นปีงบประมาณ จะมีโครงการฯนำ ผอ.เขต ข้าราชการกระทรวงศึกษา..สพฐ. ไปศึกษาดูงานต่างประเทศทุกปี ปีละหลายคน ..ทุกคนที่ไปล้วนจะเกษียณ มีตำแหน่งสูง เงินเดือนมาก ทำงานสบาย..ไปครั้งละ ๔ - ๕ วัน รัฐต้องจ่ายคนละเป็นแสน

กลับจาก..ศึกษาดูงานต่างประเทศ..ถ็เกษียณพอดี..ไม่มีอำนาจวาสนาจะทำอะไรได้..ใครพูด..คนจัดเขาก็จะให้เหตุผลว่า..ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ทำงานมานาน..ให้ไปพักผ่อนบ้าง..คือไปเที่ยว..ไม่ต้องศึกษาดูงานอะไร

ผมสงสัย..คนทำดี เสี่ยงตายชายแดน ..คนตั้งใจในประเทศนี้มากมาย อยู่ในป่า ไม่ได้เกิด ไม่ได้เห็นเดือนเห็นตะวัน ก้มหน้าก้มตาทำงาน..กลับไม่เคยได้รับการดูแล..ให้ไปดูงานต่างประเทศ

ยุคนี้..สมัยนี้..คสช.จึงยุติโครงการผลาญเงินทั้งหมด..เพราะรู้ทัน..ทำให้ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่..สบายใจได้ ใช้เงินตัวเองไปเที่ยวเสียบ้าง โดยไม่ติดเรื่องเงื่อนไขหรือตกเป็นเครื่องมือของใคร..

วันนี้..ผมเหมือนตกเป็นเครื่องมือ..เหมือนกัน..ที่มีคณะจากแดนไกลมาศึกษาดูงาน..มาเป็นกลุ่มโรงเรียน รวม ๕ โรง จำนวนครู ๔๓ คน..หัวข้อการดูงาน..ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง..เท่าที่ดูกำหนดการ ก็พอจะทราบได้ว่า..ไม่ได้จริงจังอะไร..ทุกโรงเรียนที่มาก็ล้วนเป็นโรงเรียนต้นแบบพอเพียงอยู่แล้ว..ผมมาทราบชัดเจนตอนหลัง..ว่าคณะต้องการมาเลี้ยงส่งผู้อำนวยการจะเกษียณอายุราชการ..ปลายทางคือ..ลงแพแม่น้ำ..หน้าเมืองกาญจนบุรี...

เมื่อต้องเป็นเจ้าบ้าน..สิ่งแรก..คือ..ผมต้องให้เกียรติตัวเอง..ให้เกียรติบุคลากรที่มาเยี่ยมเยือน ในฐานะผอ.โรงเรียนขนาดเล็ก ด้วยการใส่สูท เตรียมอาคารสถานที่ และอาหารเครื่องดื่ม..พร้อม

ช่วงบรรยายสรุป..ครูที่มาควรได้แนวคิดกลับไป..จึงนำเสนอ..ชยันโต โมเดล..แบบเรียบง่าย หมายถึงว่า..ถ้าจะบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็ก จะต้องทำเรื่องยาก ให้ง่าย ทำเรื่องใกล้ตัว แล้วจะมีความสุข

ขณะเดียวกัน..ก็บอกว่า..ในฐานะที่เป็นโรงเรียนขนาดเล็กด้วยกัน..ขอฝาก..๓ คำ..เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา

เข้าใจ..คือ ..ทำงานด้วยความเห็นอกเห็นใจซึ่งกันและกัน สร้างความรักความเข้าใจ

เข้าถึง..คือ..ตระหนักในนโยบายของต้นสังกัด ของโรงเรียน..ที่อยากเห็นคุณภาพเด็ก คุณภาพครู

พัฒนา..คือ..มุ่งมั่น ทุ่มเท..จริงจัง จริงใจ..กับงาน..เป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลง

พูดจบ..ครูบางคนก็เดินชมแหล่งเรียนรู้..พอให้ผ่านๆไป บางคนก็สนใจสื่อการสอน..หลายคนไปนั่งรอบนรถ เหมือนหัวใจไปรออยู่ที่แพดิสโก้เท็ค เมืองกาญจน์

ครับ..ก็เป็นเรื่องปกติ..ที่ผมเข้าใจได้..ที่คณะมาทัวร์ โดยใช้เวลาและงบประมาณของทางราชการ เพียงแค่เอ่ยอ้างว่า..มาศึกษาดูงานให้มันดูดี..เรื่องแบบนี้..ผมไม่เคยมีโครงการ..เป็นผู้บริหารที่ไม่เคยทำ..และคิดว่า..จะไม่ทำอย่างนี้กับคนอื่น..สงสารเด็ก สงสารผู้ปกครอง..ที่เสียโอกาส..โดยที่เขาไม่ได้มีความผิดอะไร

ชยันต์ เพชรศรีจันทร์

๑๓ สิงหาคม ๒๕๕๘