GotoKnow
  • เข้าระบบ
  • สมัครสมาชิก
  • แผงจัดการ
  • ออกจากระบบ
GotoKnow

คนไทยกับการไหว้และแสดงความเคารพ

คำ 3 คำที่ควรจำคือ อัญชลี=ประนมมือ,วันทนา=ไหว้,อภิวาท=กราบ

    อ่านข้อเขียนของคณบดีคณะศึกษาศาสตร์เรื่อง สวัสดี ทำให้นึกถึงโฆษณาชิ้นหนึ่งที่ใช้นางงามระดับโลกเป็น presenter แสดงให้เห็นวัฒนธรรมการไหว้ของไทย ที่อ่อนช้อยและสวยงาม

      การแสดงความเคารพ ของคนไทยมีหลายลักษณะ เช่น การประนมมือ การไหว้ การกราบ การคำนับ การถวายความเคารพ การถวายบังคม เป็นต้น การที่จะแสดงความเคารพในลักษณะใดนั้น ต้องพิจารณาผู้ที่จะรับความเคารพด้วยว่าอยู่ในฐานะเช่นใด หรือในโอกาสใด แล้วจึงแสดงความเคารพให้ถูกต้องและเหมาะสมการแสดงความเคารพ ในที่นี้จะขอพูดถึง การแสดงความเคารพ 3 ลักษณะด้วยกันคือ

     1. การประนมมือ (อัญชลี) ประนมมือให้นิ้วมือแนบชิดกัน ฝ่ามือราบ ปลายนิ้วตั้งขึ้น แขนแนบตัวระดับอก ไม่กางศอก ทั้งชายและหญิงปฏิบัติเหมือนกัน การประนมมือ นี้ใช้ในการสวดมนต์ ฟังพระสวดมนต์ ฟังพระธรรมเทศนา และขณะพูดกับพระสงฆ์ซึ่งเป็น ที่เคารพนับถือ เป็นต้น

     2. ไหว้ (วันทนา/วันทา) การไหว้เป็นการแสดงความเคารพ โดยการประนมมือให้นิ้วชิดกันยกขึ้นไหว้ การไหว้แบบ ไทยแบ่งออกเป็น 3 แบบ ตามระดับของบุคคล ดังนี้ 
         ระดับที่ 1 การไหว้พระ ได้แก่ การไหว้พระรัตนตรัย รวมทั้งปูชนียวัตถุ และปูชนียสถานที่เกี่ยวกับพระพุทธศาสนา ในกรณีที่ไม่สามารถกราบแบบเบญจางคประดิษฐ์ได้ โดยประนมมือให้ปลายนิ้วชี้จรดส่วนบนของหน้าผาก (นิ้วหัวแม่มืออยู่ระหว่างคิ้ว)
         ระดับที่ 2 การไหว้ผู้มีพระคุณและผู้มีอาวุโส ได้แก่ พ่อ แม่ ปู่ ย่า ตา ยาย ครู อาจารย์ และผู้ที่เราคารพนับถืออย่างสูง โดยประนมมือให้ปลายนิ้วชี้จรดระหว่างคิ้ว (หัวนิ้วแม่มือจรดปลายจมูก)      

      ระดับที่ 3 การไหว้บุคคลทั่ว ๆ ไปที่เคารพนับถือหรือผู้มีอาวุโส รวมทั้งผู้ที่เสมอกัน โดยประนมมือยกขึ้นให้ปลายนิ้วจรดปลายจมูก (นิ้วหัวแม่มืออยู่บริเวณคาง)
     หมายเหตุ  ในการไหว้ผู้เสมอกันทั้งชาย และหญิงให้ยกมือขึ้นไหว้พร้อมกัน หรือในเวลาใกล้เคียงกัน และการรับไหว้ให้ประนมมืออยู่ระหว่างอก

      3. การกราบ (อภิวาท) เป็นการแสดงความเคารพด้วย วิธีนั่งประนมมือขึ้นเสมอหน้าผากแล้วน้อมศีรษะลงจรดพื้นหรือจรดมือ ณ ที่ใดที่หนึ่ง แล้วน้อมศีรษะลงบนมือนั้น เช่น กราบลงบนตักก็อนุโลมถือว่าเป็นกราบ ถ้าหมอบแล้วน้อมศีรษะจรดมือที่ประนมถึงพื้นเรียกว่า หมอบกราบ การกราบมี 2 ลักษณะ คือ การกราบแบบเบญจางคประดิษฐ์ และการกราบผู้ใหญ่
           3.1 การกราบแบญจางคประดิษฐ์ ใช้กราบพระรัตนตรัย ได้แก่ พระพุทธ พระ ธรรม พระสงฆ์ การกราบแบบเบญจางคประดิษฐ์ หมายถึง การที่ให้อวัยวะทั้ง 5 คือ เข่าทั้ง 2 มือทั้ง 2 และหน้าผากจรดพื้น การกราบจะมี 3 จังหวะ และจะต้องนั่งอยู่ในท่าเตรียมกราบ
           3.2 การกราบผู้ใหญ่ ใช้ กราบผู้ใหญ่ที่มีอาวุโส รวมทั้งผู้มีพระ คุณได้แก่ พ่อ แม่ ครูอาจารย์ และผู้ที่เรา เคารพ กราบเพียงครั้งเดียว โดยที่ผู้กราบทั้งชาย และหญิงนั่งพับเพียบ ทอดมือทั้งสองข้างลง พร้อมกัน ให้แขนทั้งสองคร่อมเข่าที่อยู่ด้านล่างเพียงเข่าเดียว มือประนม ค้อมตัวลงให้หน้าผากแตะส่วนบนของมือที่ประนม ในขณะกราบ ไม่ควรกระดกนิ้วหัวแม่มือขึ้นรับหน้าผาก

     สรุป คำ 3 คำที่ควรจำคือ อัญชลี=ประนมมือ, วันทนา=ไหว้, อภิวาท=กราบ ครับ

 

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

หมายเลขบันทึก: 5926
เขียน:
แก้ไข:
ความเห็น: 8
อ่าน:
สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ

ความเห็น (8)

เขียนดีค่ะ แต่เยอะเกิน ขี้เกลียดอ่าน

อยากได้วิธีการไหว้ผู้ใหญ่ ไหว้พระ ไหว้เพื่อน ไหว้รับ ค่ะ

การไหว้ เป็นสิ่งที่งดงามค่ะ คนที่ได้เห็นต่างชื่นชม คนที่ได้ปฏิบัติต่างปลื้มใจ

เราเป็นคนไทย ไหว้ให้ติดเป็นนิสัยเป็นเสน่ห์ต่อตนเองค่ะ

  • ถูกต้องแล้วคร๊าบ

การกราบการไหว้เป็นวัฒนธรมที่ดีงาม ชาติที่นับถือพุทธ ฮินดู สิกข์ ไชนะ เขาก็กราบและไหว้ด้วยกันทั้งนั้น หมายความว่าขอนอบน้อมด้วยใจอันบริสุทธิ์หรือขอยอมรับในท่านผู้ที่เรากราบไหว้นั่นเอง เป็นการอ่อนน้อมถ่อมตนที่ดีงาม ขอแสดงความนับถือทุกท่านที่มีความอ่อนน้อมถ่อมตน นนัสการ สวัสดี สบายดี

  • ขอให้ทุกท่านมีความสุขความเจริญครับ

สวัสดีค่ะ

ทักทายแบบไทย

ตอนนรู้สึกว่าวัฒนธรรมไทยนี้เลือนหายไปจังค่ะ

แค่การไหว้ยังทำไม่เป็นเลย

ที่โรงเรียน แถวภาคกลางนี้ค่ะ

พอดีเป็นครูสอนที่นี้

ตอนเด็กเคยถูกอบรมว่าการไหว้มี 4 ระดับค่ะ

1. ไหว้พระ หัวนิ้วโป้งจรดระหว่าคิ้ว

2. ไหว้ผู้อาวุโส หัวนิ้วโป้งจรดที่ปลายจมูก

3. ไหว้คนเสมอกัน หัวนิ้วโป้งอยู่ที่ปลายคาง

4. รับไหว้คนที่อายุน้อยกว่า พนมมือระหว่าหน้าอก

แตตอนนี้ ได้ยิย ผอ. บอกว่าท่านเขตไหว้นิ้วโป้งอยู่ที่ระหว่าคิ้ว ท่านแปลกใจ

และเอามาประชุมให้ข้าราชการในโรงเรียนฟัง

โอ้พระอรหันต์ มันขนาดนี้เลยหรือ ภาคกลางมันสอนยังไงเนี้ย

ตอนนี้กำลังอบรมนั่งเรียนเรื่องจริยะธรรมอยู่ค่ะ

เอาเรื่องแรกคือการไหว้ก่อนแหละกัน

สอนภาษาอังกฤษค่ะ และสงสารวัฒนธรรมไทยมากเลย เด็ก ๆ ไม่รู้แล้ว

คงดูดาราเกาหลีไหว้แบบไทยจึงทำตาม

โอ้วัฒนธรรมผสม เด็กไทยเอาแบบเกาหลี เกาหลีไหว้แบบไทยอย่างไร เด็กมันทำตามหมดเลย

ดาราไทยก็เหมือนกันน้อยมากที่ไหว้ได้ถูกต้อง

ท่านคิดว่าอย่าง ไร

  • เป็นประโยชน์มากครับ
  • เด็กยุคใหม่เกาะกระแสต่างชาติ
  • น้อยนักที่จะเกาะกระแสวัฒนธรรมไทย
  • นั่นเพราะขาดความภาคภูมิใจในความเป็นคนไทยนั่นเอง