สวัสดีครับลูกศิษย์และชาวBlog ทุกท่าน
วันจันทร์ที่ 26 มกราคม 2558 ได้รับเกียรติจากสำนักนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมมอบหมายให้เป็นผู้ดำเนินรายการในการประชุมเชิงปฎิบัติการภายใต้โครงการจัดทำประเด็นยุทธศาสตร์การบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของประเทศในระยะ 5 ปีข้างหน้า (พ.ศ. 2560 - 2564)
ในการประชุมครั้งนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อ..
1) เพื่อให้ภาคีการพัฒนาที่เกี่ยวข้องร่วมวิเคราะห์ปัจจัยแวดล้อมภายในและภายนอกเพื่อนําไปสู่การ กําหนดกรอบแนวคิดและทิศทางการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของประเทศ ในระยะ ๕ ปี ข้างหน้า (พ.ศ. ๒๕๖๐ – ๒๕๖๔) ด้วยวิธีการ SWOT Analysis
2) เพื่อรับฟังข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะจากผู้มีส่วนร่วมทุกๆ ภาคส่วน ในประเด็นด้านทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รวมถึงด้านเครื่องมือและกลไกที่สําคัญสําหรับการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมที่มีลําดับความสําคัญสูง
การประชุมครั้งนี้จัดขึ้น 1 วันเต็มที่โรงแรมโนโวเทลกรุงเทพ แพลทินัม ประตูน้ำ มีผู้สนใจเข้าร่วมประชุมระดมความคิดเห็นในครั้งนี้กว่า 150 คน นับเป็นโอกาสอันดีของการร่วมกันวิเคราะห์ปัจจัยแวดล้อมภายในและภายนอกของการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย และการจัดลำดับความสำคัญของปัญหาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของประเทศจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง สำหรับท่านที่สนใจสามารถติดตามได้ทาง Blog นี้ครับ
จีระ หงส์ลดารมภ์
สรุปโดยทีมงานวิชาการ Chira Academy
สรุปการประชุมเชิงปฏิบัติการภายใต้โครงการจัดทำประเด็นยุทธศาสตร์การบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของประเทศ ในระยะ 5 ปีข้างหน้า
(พ.ศ.2560-2564)
วันที่ 26 มกราคม 2558 ณ โรงแรมโนโวเทล กรุงเทพฯ
การจัดประชุมในครั้งเชิงปฏิบัติการ
เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยแวดล้อมทั้งภายในและภายนอกประเทศที่คาดว่าจะเกิดผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของประเทศ การติดตามการดำเนินงานและสิ่งแวดล้อม และศึกษาข้อมูลสถานการณ์และกระแสการเปลี่ยนแปลงของโลก
พิธีเปิดการประชุม
กล่าวรายงานความเป็นมาของการจัดประชุม
โดย นางสาวธัญชนิต ตัณฑ์ศรีสุโรจน์
ผู้อำนวยการกลุ่มนโยบายและแผน สำนักงานคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ
การจัดประชุมเชิงปฏิบัติการมีวัตถุประสงค์ 2 ประการ
1. เพื่อให้ภาคีการพัฒนาที่เกี่ยวข้องร่วมวิเคราะห์ปัจจัยแวดล้อมภายในและภายนอกที่คาดว่า น่าจะเกิดผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของประเทศ พร้อมทั้งหาแนวทางการจัดทำประเด็นยุทธศาสตร์การบริหารจัดการทรัพยากร ด้วยวิธีการทำ SWOT Analysis ด้านเศรษฐกิจสังคม การเมือง เทคโนโลยี และกฎหมาย
2. เพื่อรับฟังข้อเสนอแนะจากผู้มีส่วนร่วมทุกภาคส่วนในประเด็นด้านด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รวมถึงการบริหารจัดการเครื่องมือ
โดยกลุ่มผู้เข้าร่วมมาจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จำนวน 120 คน มีหน่วยงานภาครัฐ รัฐวิสาหกิจ เอกชน สถาบันการศึกษา นักวิชาการ ประชาชน สถาบันการศึกษา องค์กรพัฒนาเอกชน และภาคประชาชน โดยในช่วงที่ 2 การแบ่งกลุ่มวิเคราะห์ จะมีการแบ่งกลุ่มจะดำเนินรายการโดย ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์
และจะมีกำหนดจัดประชุมกลุ่มย่อยจำนวน 3 ครั้ง ครั้งละ 40 คน
ครั้งที่ 1 ด้านทรัพยากรธรรมชาติ ในวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2558
ครั้งที่ 2 ด้านสิ่งแวดล้อม ในวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2558
ครั้งที่ 3 ด้านเครื่องมือและกลไกที่สำคญสำหรับการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ในวันที่ 16กุมภาพันธ์ 2558
กล่าวเปิดการประชุม
โดย นายพงศ์บุณย์ปองทอง
รองเลขาธิการสำนักนโยบาย และแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ขอขอบคุณทุกท่านที่สละเวลามาในการประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อจัดทำประเด็นยุทธศาสตร์ในวันนี้
1. การดำเนินการในครั้งนี้เป็นภารกิจสำคัญที่เดินคู่ขนานกับสภาพัฒน์เพื่อให้การบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมของประเทศเป็นไปในทางที่ยั่งยืน
2. มีกระบวนการที่จะระดมความคิดเห็น และข้อเสนอแนะประเด็นต่าง ๆ ที่สำคัญด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเพื่อหารือกับทุกภาคส่วนและหลังจากการจัดการประชุมจะนำมาสรุปเป็นผลร่างทิศทางการพัฒนาประเทศ เสนอต่อคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติส่งไปสภาพัฒน์ เพื่อดูด้านเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และสังคม
ด้านแผนการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จะเป็นภารกิจของสำนักงาน ที่ควรดำเนินการให้มีระยะเวลาที่สอดคล้องกัน
ข้อมูลเป็นข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับสถานการณ์และแนวโน้มทรัพยากรธรรมชาติของชาติ เพื่อประกอบการวิเคราะห์ประเด็นปัญหาและทรัพยากรธรรมชาติต่อไป
แนวโน้มเศรษฐกิจโลก
สถานการณ์เศรษฐกิจโลก เป็นที่ทราบกันดีว่า
1. สถานการณ์ปัจจุบันราคาน้ำมันลดลงต่อเนื่องมาตามลำดับ ประเทศที่ผลิตน้ำมันได้รับผลกระทบโดยตรง โดยเฉพาะรัสเซียทำท่าจะแย่ลง ประเทศอื่น ๆ ในยุโรปตะวันออก หรืออื่น ๆ ได้รับผลกระทบ
น้ำมันถูกลงทำให้เกิดการใช้น้ำมันอย่างฟุ่มเฟือย น้ำมันเป็นการใช้ทรัพยากรธรรมชาติที่ใช้แล้วหมดไป แต่อย่างไรก็ตามการประหยัดทรัพยากรในอนาคตจะแพงขึ้นอยู่ดี
2. การถ่ายเทอำนาจทางเศรษฐกิจให้ความสำคัญกับกลุ่มประเทศตะวันออกมากขึ้น และกลุ่มประเทศตะวันออกมีความสำคัญกับเศรษฐกิจโลกมากขึ้น
3. เกิดการรวมตัวทางเศรษฐกิจในภูมิภาคต่าง ๆ มากขึ้น
4. จากทิศทางที่เห็นไม่ว่าจะเป็นยุโรป หรือสหรัฐฯ พบว่ามีการแทรกแซงเพิ่มขึ้น การเข้ามาจะผ่านการกำกับและควบคุมผ่านกลไกระหว่างประเทศ และการให้ความสำคัญกับสิทธิมนุษยชน สิ่งแวดล้อม และธรรมาภิบาลมากขึ้น
4. การค้าระหว่างประเทศ ซึ่งอยู่ภายใต้ WTO เน้นหลักการค้าเสรีระหว่างประเทศ โดยเฉพาะเรื่องสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อม
5. ประเด็นเรื่องความมั่นคงทางอาหารและพลังงาน ประเทศไทยไม่น่าจะมีปัญหา ประเทศไทยมีความพอเพียงที่เพียงพอในการผลิต
6. ความมั่นคงทางด้านพลังงาน มีแหล่งพลังงานเพียงพอสำหรับการบริโภคภายในประเทศ
7. การเปลี่ยนแปลงด้านภัยธรรมชาติ ส่งผลกระทบต่อเกษตรอุตสาหกรรมและโครงสร้างพื้นฐาน
ประเด็นที่น่าสนใจ
- ประเทศต่าง ๆ มีเป้าหมายร่วมกัน เรียกว่าเป้าหมายที่พัฒนาแห่งศตวรรษ โดยกระทรวง ต่างประเทศลาวเข้าไปร่วม เรียกว่าภาวการณ์พัฒนาหลังปี 2015 เป็นการเตรียมตัวเข้าสู่ปี 2015
- มีการคุยเรื่องสิ่งแวดล้อมที่แตกต่างกันไป
- มีทิศทางและนโยบายของประเทศมากขึ้น
- เน้นเรื่องการเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เป็นกระแสที่หลายประเทศให้คำแนะนำ และให้ความสำคัญ การผลิตและการบริโภคอย่างยั่งยืน เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต
- การเพิ่มความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี นวัตกรรม ทำให้ประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรมีมากขึ้น
- การพัฒนาเทคโนโลยีในด้านบวกพบว่ามีการขยายทรัพยากร ในด้านลบคือมีการใช้เทคโนโลยีมากเกินไปทำให้เกิดปัญหาขยะ ด้านอิเล็กโทรนิกส์มากขึ้น และเกิดปัญหาเรื่องความเหลื่อมล้ำมากขึ้น
สถานการณ์เศรษฐกิจของประเทศไทย
-โลก ชะลอตัว ประเทศไทยก็ชะลอตัว
-ในปี 2554 ประเทศไทยได้รับการยกฐานะทางเศรษฐกิจมีการผลิตที่ใช้ราคาและแรงงานราคาถูก รวมถึงมีการพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างประเทศ
- งบประมาณด้านวิจัยและพัฒนาต่ำ อยู่ประมาณไม่ถึงร้อยละ 1 ของ GDP
- ผลิตภาพในการผลิตต่ำมากโดยเฉพาะทางภาคการเกษตร
- จุดอ่อนทางภาษา การเปรียบเทียบกับประเทศเพื่อนบ้าน บุคลากรด้านวิจัยมีน้อย
ด้านสังคม
- บุคลากรเพิ่มมากขึ้น
- อีก 20 ปี จะมีผู้สูงอายุเพิ่มมากขึ้น ความเหลื่อมล้ำยังมีอยู่เหมือนเดิม สวัสดิการทางสังคมมีมากขึ้น แต่ความเหลื่อมล้ำยังมีอยู่
- คุณภาพการศึกษา เริ่มตั้งแต่ 9 ปี แต่คุณภาพยังไม่ดีเท่าที่ควร
- ด้านสุขภาวะ ดีขึ้น ปัญหาโรคติดต่อเรื้อรังลดลง
- ค่านิยมต่าง ๆ ออกมาในเชิงลบ
ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
- ทรัพยากรป่าไม้ในช่วง 5 ปี ที่ผ่านมา จำนวนป่าไม้ลดลง ปีละ 3-4 แสนไร่ ในปี 2557 คาดว่าลดลง 32 % เกิดจากการใช้พื้นที่ที่ไม่เหมาะสม ตัวอย่างเช่น
ภาคเหนือยังมีปัญหาเรื่องการลดลงของพื้นที่ป่าอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากมีการทำไร่เลื่อนลอย และกะหล่ำปี เป็นต้น
ภาคอีสาน มีปัญหาเรื่องที่ดินทำกิน เศรษฐกิจสู้ภาคอื่นไม่ได้ มีการลักลอบตัดไม้พยุง
ภาคใต้ พื้นที่ป่า 25 % มีปัญหาการบุกรุกเรื่องปาล์ม น้ำมัน ยางพารา มีพื้นที่ป่าเยอะมากกว่าที่อื่น
ภาคกลาง มีปัญหาเรื่องการใช้พื้นที่ป่าผิดประเภทเช่น ทำรีสอร์ท
สรุป
พื้นที่ป่าของประเทศถูกคุกคาม กระทบความหลากหลายทางชีวภาพ ซึ่งสามารถลดการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้
ประเทศไทยในปีหนึ่ง เวลาฝนตกลงมามีที่กักเก็บน้ำ แต่พบว่านำน้ำมาใช้ได้ไม่แค่กี่เปอร์เซ็นต์ ทั้ง ๆ ที่ยังมีความต้องการใช้กับสิ่งที่นำมาใช้ต่างอยู่ประมาณ 20,000 ล้านลูกบาศก์เมตร
โอกาสของประเทศไทยในการสร้างแหล่งเก็บน้ำ หรือเขื่อนขนาดใหญ่ในพื้นที่ป่าเป็นเรื่องยาก ดังนั้นประเทศไทยจะพิจารณาทางเลือกในการเติมช่องว่าง Demand กับ Supply ในการเพิ่มศักยภาพระบบนิเวศน์ เช่นป่าเต็งรัง หรือป่าดิบแล้ง จะทำอย่างไรให้ป่าเสื่อมโทรมปรับสู่การมีศักยภาพมากขึ้น มีทางออกในการใช้ฝายนำมาช่วยได้ โดยต้องอ้างอิงแหล่งวิชาการ
มีการประมูลข้อมูลลักษณะดิน และป่า เพิ่มศักยภาพที่มีอยู่ จากป่าดิบแล้ง เต็งรัง ให้มีศักยภาพมากขึ้น ให้มีน้ำมากขึ้นได้หรือไม่
ทรัพยากรทางทะเลมีปัญหาเรื่องการกัดเซาะชายฝั่ง อย่างไทยก็มีปัญหาเยอะ อย่างเช่น ระนอง ภูเก็ต กระบี่ ตราด และสตูล
เรื่องป่าชายเลน มีการกำหนดพื้นที่ป่าไว้ทั้งหมด ที่ใช้จริง เหลือประมาณ 1.5 ล้านไร่ ที่เหลือเป็นพื้นที่เกษตร ไม่ว่าจะเป็นเรื่องนากุ้ง เมือง หรือพัฒนา
การมองในแง่ดีคือการมีป่าชายเลนเพิ่มขึ้นมีตะกอนไหลจากป่ามาที่สูง แสดงให้เห็นว่าทุกอย่างมีการเชื่อมโยงกัน
ทางด้านที่ดินทำกิน ระยะที่ผ่านมาพบว่าป่ามีแนวโน้มลดลงเรื่อย ๆ พื้นที่เกษตรเพิ่มขึ้นผกผันกับพื้นที่ประเทศ ลดลงเหลือ 30 กว่า % พื้นที่ที่เหลือเป็นพื้นที่ชุมชนและแหล่งน้ำ
พื้นที่เกษตร พบว่ามีพื้นทีป่าไม้ลดลง พื้นที่เกษตรเพิ่มขึ้น ปัญหาเรื่องการกระจายการถือครองที่ดิน จากข้อมูลไม่ต่ำกว่า 4 ล้านราย มีปัญหาเรื่องที่ดินในประเทศ ถึงแม้ป่าลดลง แต่คนต้องการที่ดินทำกินมากขึ้น ทรัพยากรธรรมชาติดินลดลง ใช้ไม่สอดคล้องตามศักยภาพของดิน
การแบ่งโซนนิ่งที่ดิน ในแต่ละโซนควรเป็นอะไร พบว่าที่ผ่านมาประสบปัญหาอย่างมาก ก่อให้เกิดการเสื่อมโทรมของที่ดิน
ที่ดินแบ่งเป็นสองส่วนคือ กรรมสิทธิ์ที่มีผู้ถือครองเป็นส่วนใหญ่ ที่ดินของรัฐ มีเรื่องการขอใช้ประโยชน์ไปแล้วทั้งของรัฐและเอกชน
ด้านพลังงาน ที่ผ่านมาพบว่าในแต่ละปีประเทศไทยได้ใช้พลังงานจากน้ำมัน และฟอสซิลเป็นหลัก โดยเฉพาะน้ำมันดิบใช้มากที่สุด การใช้พลังงานเพิ่มขึ้นทุกสาขา มีการใช้พลังงานด้านขนส่ง และอุตสาหกรรมเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะน้ำมันราคาถูก
ถ้ามองในเชิงบวกให้มาก ๆ จะเป็นการสร้างวินัยให้ประชาชนเพื่อให้เกิดความประหยัด ในอนาคตจะประหยัดอยู่แล้ว
ด้านสิ่งแวดล้อม
อากาศในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ดีขึ้น เส้นทางขนส่งยังมีปัญหาเรื่องฝุ่นละออง สถานการณ์หมอกควันดีขึ้น
คุณภาพน้ำพบว่ามีสถานการณ์เสื่อมโทรมลง สาเหตุหลักมาจากน้ำเสียของอุตสาหกรรมและครัวเรือนจำนวนแม่น้ำสายหลัก ๆ ทั้งหลายมีจำนวนลดลง แม่น้ำสายหลัก จะเป็นตัวชี้วัดให้สถานการณ์แย่ลง
แม่น้ำท่าจีนตอนล่าง และตอนกลาง คุณภาพน้ำทะเล แย่ลง สาเหตุหลักมาจากอุตสาหกรรมชุมชน และการเกษตร มาจากคุณภาพน้ำจืด ปากน้ำเจ้าพระยา ปากน้ำท่าจีน เน้นข้อมูลเรื่องขยะมูลฝอย เฉลี่ยต่อวันเพิ่มขึ้น ชุมชนมีการนำกลับมาใช้ประโยชน์น้อยมากไม่ถึงร้อยละ 20 ขยะที่นำมาใช้ประโยชน์น้อย เกือบครึ่งนึงของท้องถิ่นมีการจัดการขยะที่ไม่ถูกต้อง ขยะของเสียอันตราย สถานการณ์ดีขึ้น มีการบริหารจัดการที่ดีขึ้น มีการทิ้งขยะและของเสียที่อันตรายปะปนกับของเสียทั่วไป ยากต่อการจัดการสถานการณ์
การเปลี่ยนแปลง อุณหภูมิรายปี และรายเดือนสูงกว่าค่าปกติ ทุกภาคมีอุณหภูมิต่ำกว่าปกติ ร้อนและหนาวกว่าปกติ ปริมาณน้ำฝนมากกว่าปกติ ฝนตกรุนแรงเพิ่มมากขึ้น
แรงงานของประเทศไทย มีการปล่อยก๊าซเพิ่มขึ้น ซึ่งภาคที่มีการปล่อยก๊าซมากสุดคือภาคบริการ ขนส่งและอุตสาหกรรม รองลงมาคือภาคเกษตร
การดูผลกระทบ จะก่อให้เกิดอะไรบ้าง
1. อุณหภูมิ
2. ปริมาณน้ำฝน
3. ระดับน้ำทะเล
ระบบนิเวศ และป่าไม้ มีการเปลี่ยนแปลงแน่นอน ป่าดิบ เปลี่ยนเป็นป่าเต็งรัง
การเกิดปัญหาสังคม และชุมชนแออัด พื้นทีสีเขียวไม่เพียงพอ
สภาพสิ่งแวดล้อม ประเทศไทยมีคุณค่าทางสิ่งแวดล้อม และศิลปกรรม ปัญหาต่าง ๆ ก่อให้เกิดผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมด้านศิลปกรรมของประเทศ
การพัฒนาเมืองยังไม่มีประสิทธิภาพ ก่อให้เกิดผลกระทบต่อมรดกของไทย ภัยธรรมชาติต่าง ๆ
แนวโน้มสถานการณ์โลกและสังคม สิ่งแวดล้อม ก่อให้เกิดผลกระทบทั้งด้านบวกและด้านลบ จะมองเห็นปัญหาและอุปสรรคโดยเฉพาะทรัพยากรต่าง ๆ มีการเสื่อมโทรมลง ไม่ว่าจะเรื่องน้ำ ขยะที่ดิน และป่าไม้ ยังไม่สามารถดูแลในภาพรวมทั้งหมด กลไกสำคัญ เป็นกรอบที่ให้ทุกภาคส่วนดูทิศทางและการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติของประเทศไปในทิศทางเดียวกัน
ช่วยให้ทรัพยากรธรรมชาติไปปรับเพื่อให้ทิศทางการพัฒนานโยบายและแผนดียิ่งขึ้น
ขอให้ทุกท่านใช้โอกาสและความรู้ ความเชี่ยวชาญแสดงความคิดเห็นเพื่อให้ได้รับข้อมูลที่สมบูรณ์ตลอดทั้งปี
การแบ่งกลุ่มเพื่อวิเคราะห์ปัจจัยแวดล้อมภายในและภายนอกของการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย
ดำเนินรายการโดย ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์ และคณะ
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นกระทรวงที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อประเทศไทย มนุษย์กับคนและป่าต้องไปด้วยกัน และเมื่อได้รับเกียรติอย่างสูงจากฝ่ายนโยบายและแผนของกระทรวงฯ ให้มาดำเนินการยิ่งรู้สึกภูมิใจ
การกล่าวถึงของท่านรองเลขาธิการสำนักนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เรื่องเศรษฐกิจสังคม การเมือง และทรัพยากรธรรมชาติ เป็นเรื่องที่น่าสนใจมาก
1. การมาวันนี้ดร.จีระ ถือว่าเป็นเกียรติอย่างสูง เพราะสิ่งที่ทำอยู่แล้ว กระทรวงฯ มีทั้ง 2อย่างคือ เงิน และคน แต่ ดร.จีระ ไม่มีอะไรสักอย่างแต่มี Passion ที่ทำให้ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเป็นความจริง และมีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้น อยากใช้โอกาสอันนี้ในการ Learn Share Care
2. การวางแผนในวันนี้อยากให้เป็นโมเดลอันหนึ่งของสังคมไทย
3. เป้าหมายไม่ใช่แค่ทำ SWOT แต่มุ่งไปที่ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซึ่งถ้าไม่มีเศรษฐกิจ สังคม Human Capital และการเมืองจะไม่สำเร็จ จึงต้องใช้ทฤษฎีความรู้ด้านการบริหารจัดการด้วย ดร.จีระจึงได้ยก ทฤษฎี 2 R's มาร่วมในการอธิบาย เพราะมองว่าเป็นวิธีการเรียนที่เหมาะสมกับสังคมไทยมากที่สุด คือ
1. ต้องการค้นหาความจริงเกี่ยวกับประเทศไทยอย่างเช่น ทรัพยากรธรรมชาติถูกใช้ และถูกทำลายไปเรื่อย ๆสิ่งแวดล้อม เป็นผลพวงของ Growth ถ้าในแผนทำให้ภูเก็ตและสมุยยั่งยืนจะช่วยได้ในสิ่งแวดล้อม
2. เลือกประเด็นที่ Relevance ต่อเรา เน้นประเด็นที่ชัดและนำสู่ Execution
เป้าหมายคือให้ในห้องนี้รวมตัวกัน
1. นักวิชาการ ต้องเข้าใจ Factก่อน ไม่ใช่นักวิชาการที่อยู่ในหอคอยงาช้าง
มนุษย์ต้องมองระยะยาว และมองว่าทรัพยากรธรรมชาติเป็นสิ่งที่ท้าทายชีวิต
2. ข้าราชการ รัฐวิสาหกิจที่เกี่ยวข้อง ต้องเรียนรู้การทำงานร่วมกันอย่างบูรณาการ
3. นักการเมืองอาชีพ ในช่วงนี้เป็นจังหวะที่ดี ถ้าคิดจะจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม นี่เป็นโอกาสที่ดีที่สุด
การทำ Workshop ต้องใช้ Learn Share Care มีประธานคนนึง ทำหน้าที่โยนประเด็น
ทีมจะทำหน้าที่ Observe คนในกลุ่ม ขอให้ทุกคนมีส่วนร่วม ดร.จีระ จะทำหน้าที่เป็นผู้ประสานงานความรู้มากที่สุด
ตอนนำเสนอจะเชิญตัวแทนกระทรวงมาร่วมฟังด้วย ในวันนี้สิ่งที่คาดไว้อาจได้มากกว่านั้น
มีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นให้มี Idea ใหม่ ๆ เข้ามาในห้องประชุม
ใช้ Social Media ที่ต่อเนื่องกัน อยากให้ทุกคนมีกระบวนการร่วมกัน ให้กลุ่มนี้เป็นกลุ่มที่ริเริ่มในการเชิญ ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์เข้ามา เน้นความต่อเนื่อง ต่อเนื่องและต่อเนื่อง
คุณพิชญ์ภูรี
ประเด็นในวันนี้เริ่มต้นด้วยประเด็นความสำคัญ ทุกคนคือตัวละครที่สำคัญที่ทำให้การประชุมในครั้งนี้มีผลได้อย่างไร
กระประชุมในวันนี้เป็นการวิจัยแบบเล็ก แนวทางในการประชุมเชิงปฏิบัติการมีส่วนสำคัญ 3 ส่วน
1. องค์ความรู้
- ได้จากรองเลขาฯ พงศ์บุณย์ ให้ช่วยในการคิดวิเคราะห์
- ดร.จีระ ได้เสนอวิธีการเรียนที่เรียกว่า Learning how to learn เป็นวิธีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในกลุ่ม ใช้ Learn Share Care
คือการเรียนรู้ การโยนความคิดเข้าไปในกลุ่มโดยใช้ทฤษฎี 2 R's โดยวิธีการที่ทำให้ตรงประเด็นคือการประมวลที่ออกแบบไว้แล้ว เพื่อนำไปสู่ผลและปัจจัยที่สำคัญคือ Result ที่จะถูกไปประมวลกับ Workshop และข้อมูลต่าง ๆ
ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์
อะไรที่ทำดีอยู่แล้วเก็บไว้ อะไรที่มีมูลค่าเพิ่มก็นำมาใส่
เอาความเป็นเลิศของคนข้างในออกมา ต้องมีตัวตนของคุณ ความรู้ต่าง ๆ มากมายGoogle จัดไว้อยู่แล้ว
คุณวราพร ชูภักดี
การแบ่งกลุ่มแบ่งเป็น 5 กลุ่มคือ ทรัพยากรธรรมชาติ 1 กลุ่ม สิ่งแวดล้อม 2 กลุ่ม กลไกและเครื่องมือ 2 กลุ่ม
คำถามที่จะใช้เพื่อสำรวจ
1. ค้นหาว่าสถานการณ์ปัจจุบันเป็นอย่างไรบ้าง โดยใช้ SWOT
ใช้ External Factor ที่กระทบ
- โอกาสมีอะไรบ้าง
- ความเสี่ยงมีอะไรบ้าง
นโยบายการเมือง เศรษฐกิจ สังคม เทคโนโลยี กฎหมาย มีอะไรบ้างที่เป็นประเด็นสำคัญ
2. ศึกษา Internal Factor และ External Factor มีอะไรบ้างที่กระทบ
- จุดแข็งหรือจุดเด่น
- จุดอ่อน หรือจุดด้อย
ปัจจัยแวดล้อมภายในดูจากจุดอ่อนและจุดแข็ง
ปัจจัยแวดล้อมภายนอก เล็งเห็นถึงโอกาสและความเสี่ยงในอนาคต
สิ่งที่ควรคำนึงคือ
1. อะไรที่กระทรวงทำดีอยู่แล้วให้ทำต่อไป ควรผลักดันอย่างต่อเนื่องในอนาคต
2. อะไรที่กระทรวงควรผลักดันหรือเปลี่ยนแปลง
3. การมองถึงสิ่งในอนาคตสิ่งที่เราอยากให้เป็น 5 เรื่อง
4. คิดยุทธศาสตร์ที่อยากให้เป็น 5 ข้อ
หาปัจจัยของความสำเร็จได้ให้เป็น Key Success Factor
เป้าหมายคือ Get things done
ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์
สิ่งที่อยากฝากคือ
1. 2 I's
- Inspiration
- Imagination
2. การสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ ความสำเร็จ คือหลังจากจบแล้วคิดถึงปัญหาที่เราคำนึงไว้หรือไม่
3. การสร้างความเจ็บปวดจากประสบการณ์
Workshop
ร่าง แนวคำถามสำหรับผู้เข้าร่วมสัมมนาฯ
แนวคำถามเพื่อสำรวจเรื่องทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในบริบทของท่านหรือกลุ่มของท่าน
ปัจจัยแวดล้อมภายใน
ปัจจัยแวดล้อมภายนอก
Workshop กลุ่มที่ 1 สิ่งแวดล้อม
ปัจจัยแวดล้อมภายใน
ปัจจัยแวดล้อมภายนอก
สิ่งที่ทำดีอยู่แล้ว อยากทำต่อเนื่อง
1. เรื่อง Roadmap ขยะ
2. การมีส่วนร่วมการบูรณาการ
สิ่งที่อยากปรับปรุง
1.การส่งเสริมสิ่งแวดล้อม ต้องสร้างความเข้าใจ
2. ปรับปรุงคุณภาพสิ่งแวดล้อมปัจจุบันให้ดีขึ้น
3. นโยบาย Green Growth สู่การพัฒนาที่ยั่งยืนมากขึ้น
สิ่งที่อยากเห็นใน 5 ปีข้างหน้า
1. การสร้างจิตสำนึกให้ครบถ้วน ในหลักสูตร บ้าน วัด โรงเรียน
2. ส่งเสริม CSR ในชุมชน
3. เมืองต้นแบบ สิ่งแวดล้อมอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน กองทุนเยียวยา การทำผังเมืองเน้นชัดเจนและมีส่วนร่วม
4. ลดการใช้พลังงาน และใช้พลังงานที่มีประสิทธิภาพ
แสดงความคิดเห็นเพิ่มเติม
ในปี 2558 จะเห็นการศึกษาที่เป็นรูปธรรมด้านรถไฟฟ้ามากขึ้น โดยเฉพาะเรื่องก๊าซเรือนกระจก ทำให้ประเทศไทยมั่นใจว่า คมนาคม 85% ทำได้แล้วคิดว่าการตอบโจทย์บูรณาการของกระทรวงทรัพย์ฯ และกระทรวงอื่นได้แน่
ผอ.ธัญชนิต ร่วมแสดงความคิดเห็น
- การสร้างจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อมเป็นสิ่งที่ต้องทำให้เข้มข้นมากยิ่งขึ้น มีความสอดคล้องกันหลายๆ เรื่อง ในอนาคตข้างหน้าต้องทำให้สิ่งแวดล้อมได้มาตรฐาน เป็นประเด็นที่ควรร่วมกันวิเคราะห์ เน้นย้ำให้มีข้อมูลที่ชัดเจนมากขึ้น
- โครงสร้างพื้นฐานต้องใส่ในแผนการจัดการ 5 ปี
ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์
- อยากให้นำข้อเสนอหลายอย่างไปปฏิบัติ
- สิ่งแวดล้อมเป็นสิ่งที่ยากมาก
- ตอนจบเน้นเรื่องจิตสำนึกของคน ในสภาพปัจจุบันเป็นเรื่องทุนนิยม คนเน้นเรื่องเงินมากขึ้น จึงมีปัญหาเรื่องจิตวิญญาณ
- ต้องรู้ว่าจุดแข็งของเราคือ Technical Skill แต่จุดอ่อนคือไม่สามารถเอา Technical Skill ไปร่วมกับ Skill อื่น ๆ
- ในพร้อมและนอกพร้อมจะไปได้เร็ว
ดร.ฉัตรชัย
- ดีใจที่ทางกลุ่มมองเห็นเรื่องการท่องเที่ยวด้านนโยบายสีเขียวที่สอดคล้องกับภาคบริการที่มีมากขึ้น
Workshop กลุ่มที่ 2 สิ่งแวดล้อม
ปัจจัยแวดล้อมภายใน
ปัจจัยแวดล้อมภายนอก
สิ่งที่อยากเห็นใน 5 ปีข้างหน้า
1. ระบบกลไกการจัดการสิ่งแวดล้อมมีประสิทธิภาพ
- การบริหารทุกภาคส่วน รู้เขา รู้เรา
2. สิ่งแวดล้อมดีขึ้น
- ต้องมีการจัดการสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นธรรมและยั่งยืน
- มีการเผยแพร่
- การส่งเสริมการมีส่วนร่วม
- การพัฒนาปรับปรุงกฎเกณฑ์ต่าง ๆ ด้านทุนมนุษย์และสังคม
ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์
การทำงานในโลกอยู่ที่จังหวะ และโอกาส ถ้าเห็นจังหวะและโอกาสดี ไม่ต้องไปรอ อย่าไปบ้าคลั่งแผนมากเกินไป
กระทรวงถ้ามีโอกาสก็ฉกฉวย การปฏิรูปครั้งนี้อยากให้เรียนรู้จากเราด้วย
อยากให้คิด 1 กับ 2 ร่วมกัน
แผนกับปฏิบัติไม่ไปด้วยกัน ดังนั้นการทุ่มเทเรื่องแผน นั้นสำคัญมาก ต้องมี Long Term Planning
ไปดูฤดูการปลูกให้ดี
ต้องดูเรื่อง Networking
ความรู้อย่างเดียวไม่พอ ต้องมีการฉกฉวยโอกาส
ผอ. ธัญชนิต ตัณฑ์ศรีสุโรจน์
การคิดหลายประเด็นก็โอเค เป็นสิ่งที่รู้กันอยู่ว่าเป็นปัญหา อุปสรรค ข้อจำกัดในการทำงาน
จะหาเครื่องมืออะไรที่ทำให้เกิดประสิทธิภาพในการบริหารจัดการ จะอุดช่องว่างอย่างไรให้เกิดการเติมเต็มให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์
คนไทยรู้แบบเป็ด รู้ไม่จริง ถ้ามีผลเกิดขึ้น คือความสำเร็จ
เพิ่มเติมจากคนเข้าร่วม
- ประเทศไทยควรมีการจูนภาพให้เป็นภาพเดียวในเรื่องสิ่งแวดล้อมจะได้ส่งถึงรัฐบาลได้
- ต้องสร้างความเข้าใจให้ตรงกันระหว่างประชาชน และรัฐบาล กระทรวงมีโอกาสในการแบ่งปันข้อมูลหรือไม่
- เรื่องสิ่งแวดล้อมกับทรัพยากรธรรมชาติอยากได้แลกเปลี่ยน บทบาทสิ่งแวดล้อมซึ่งกันและกัน
Workshop กลุ่มที่ 3 ทรัพยากรธรรมชาติ
ปัจจัยแวดล้อมภายใน
ปัจจัยแวดล้อมภายนอก
สิ่งที่อยากเห็นใน 5 ปีข้างหน้า
- ควรมีการพัฒนากฎหมาย และกระบวนการบังคับใช้กฎหมายให้มีประสิทธิภาพ
- การผลักดันการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ
- การดำเนินงานอย่างจริงจัง
- สร้างความรู้ ความเข้าใจ จิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากร
ยุทธศาสตร์
- เรื่องกฎหมายมีการพัฒนากฎหมายให้มีความเหมาะสมกับสถานการณ์ บังคับใช้ให้ถูกต้อง
- การผลักดันให้เกิดกระบวนการ R&D ใช้ข้อมูลให้มีมาตรฐาน
- การบูรณาการยังไม่มีความจริงจัง ควรมีการกำหนดประเด็นที่สำคัญ ให้มีการจัดสรรงบประมาณตามยุทธศาสตร์ที่ชัดเจน
ผอ.ธัญชนิตตัณฑ์ศรีสุโรจน์
- ถ้าไม่มี Base line ที่ดีจะยากในการดำเนินการต่อ
- กฎหมายควรมีการพัฒนาให้เหมาะสมกับสถานการณ์ ควรมีการผลักดันต่อให้เหมาะสมกับสถานการณ์ ควรมีการทำขึ้นมาใหม่ ตราขึ้นมาใหม่
ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์
- การทำงานร่วมกันระหว่างกรมในกระทรวง การบูรณาการเข้าหากัน เน้นการวิจัย พัฒนา การเก็บข้อมูลที่เป็นประโยชน์
- ด้านทรัพยากรธรรมชาติง่ายกว่าสิ่งแวดล้อม
- ทรัพยากรธรรมชาติ กระทรวงแก้ปัญหาเสื่อมโทรมมาก ทำให้เราละเลยเรื่องคนค่านิยมในอดีตในการเอาประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติป่าไม้ไทยเฮี้ยนไปหมด
- ต้องเอาจริงกับเรื่องเหล่านี้ ถ้าไม่เอาจริง ป่าจะไม่มี
จุดแข็งโต๊ะนี้คือเน้นเรื่อง Internal ปัจจัยภายในพูดดีมาก แต่ยังไม่ได้เน้นเรื่อง identity
การบุกรุกเรื่องโฉนด
- ทรัพยากรธรรมชาติ และทรัพยากรมนุษย์ไปด้วยกัน
- ทุนทางจริยธรรมสำรวจว่าเป็นข้าราชการประเภทไหน
ดร.ฉัตรชัย
- มีแนวทางการเพิ่มและอนุรักษ์ใช้ทรัพยากรได้อย่างมีประสิทธิภาพและเกิดประโยชน์สูงสุด สร้างและยอมรับให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในอนาคต
Workshop กลุ่มที่ 4 เครื่องมือกลไก
ปัจจัยแวดล้อมภายใน
ปัจจัยแวดล้อมภายนอก
สิ่งที่ดีอยู่แล้วอยากให้ทำต่อเนื่อง
- การตั้งงบประมาณแบบบูรณาการ
- การติดตามและรายงานสถานการณ์สิ่งแวดล้อม
- การนำแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นทิศทางแผนชาติสิ่งแวดล้อม
- การมีส่วนร่วมภาคีเครือข่าย
- นโยบายที่ควรทำต่อเนื่อง เช่นเรื่อง Green
สิ่งที่อยากปรับปรุง
- การบริหารจัดการฐานข้อมูล
- KPI เครื่องมือติดตามประเมินผล
- ECO System Approach เช่น PES (Payment Eco System)
- เครื่องมือเศรษฐศาสตร์
- การจัดการเมืองอย่างยั่งยืน
สิ่งที่อยากเห็นใน 5 ปีข้างหน้า
- การจัดทำฐานข้อมูลกลางที่น่าเชื่อถือและนำไปใช้ได้
- การประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมเชิงยุทธศาสตร์
- เมืองน่าอยู่ทั้งระบบ
- พลเมืองที่มีความรับผิดชอบในสังคม
- การพัฒนาเศรษฐกิจควบคู่กับสิ่งแวดล้อม
ยุทธศาสตร์
- การจัดทำฐานข้อมูลกลาง มีกฎหมายหน่วยงานรับผิดชอบ และกฎหมายควบคุม
- การจัดการเมืองอย่างยั่งยืน มีเรื่องการจัดทำผังเมือง Infrastructure พื้นที่สีเขียว ธรรมาภิบาล มีส่วนร่วม
- พลเมืองรับผิดชอบ เน้นเรื่องการศึกษา การสร้างจิตสาธารณะ การสื่อสาร
- SEA มีกฎหมายรองรับ
- เศรษฐกิจสิ่งแวดล้อม การใช้ทรัพยากรมีประสิทธิภาพ การบริหาร SCP ,Indicator PES/PPP
ปัจจัยสู่ความสำเร็จ
- ผู้นำมีวิสัยทัศน์
- มองภาพองค์รวม
- การบูรณาการระหว่างหน่วยงาน
- ใช้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเป็นต้นแบบ
- ธรรมาภิบาล (มีส่วนร่วม)
- การบังคับใช้กฎหมาย
- การพัฒนาคน
- การเป็นหุ้นส่วน Partnership PPP (Public Private Partnership)
ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์
- Trend เรื่องเศรษฐกิจ มาเป็น Service เป็นอุตสาหกรรมเบา ๆ และผ่อนคลาย
- Research ที่น่าจะทำคือ Trend ของแรงงานต่างด้าว จะมีผลกระทบทางลบอย่างไร
- วิจัยให้ทุกคนมีส่วนร่วม
- บทบาทของภาพท้องถิ่นในการช่วยประเทศในการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อม
- เน้นธรรมาภิบาล เศรษฐกิจพอเพียงมาก
ถ้าสนใจเรื่องเศรษฐกิจพอเพียงเอาให้จริง สนใจ KM และ LO
Management และ Leadership
- ผู้นำเป็นใครก็ได้ที่มีศรัทธาขึ้นมา อาจเป็นปราชญ์ชาวบ้าน หรือผู้นำท้องถิ่นก็ได้ ต้องพยายามร่วมมือกัน ทิ้งอะไรบ้าง ถ้าเอาจริง คนไทยมีศักยภาพมากมาย
แนวที่จะเอาสิ่งเหล่านี้ไปเป็นเครื่องมือจัดการสิ่งแวดล้อม และทรัพยากรธรรมชาติ โต๊ะนี้พยายามทำดีที่สุด
ผอ.ธัญชนิต ตัณฑ์ศรีสุโรจน์
กลุ่มนี้ คิดได้ครอบคลุมมาก มองตั้งแต่นโยบายมาท้องถิ่น คิดครอบคลุมมาก
Workshop กลุ่มที่ 5 เครื่องมือกลไก
ปัจจัยแวดล้อมภายใน
ปัจจัยแวดล้อมภายนอก
ข้อเสนอแนะ
- นโยบายสิ่งแวดล้อมกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ต้องติดต่อข้อมูลหน่วยงานอื่น ๆ โดยเฉพาะการได้รับคำแนะนำต่าง ๆ
- ให้ประชาชนมีส่วนร่วม คือการประชุมรับทราบนโยบาย ให้เจ้าหน้าที่ภาครัฐ ลงมาคลุกคลี มีวิธีคิดอย่างไร แต่ละที่มีความต้องการอย่างไร
- การปฏิรูปองค์กรท้องถิ่น ยังไม่สามารถขับเคลื่อนมิติในแง่ความรู้ ยังไม่สามารถให้ประชาชนได้ครอบคลุมบทบาทแท้จริง
การเชื่อมโยงตัวชี้วัด
เกี่ยวกับงบประมาณ การสร้างให้หน่วยงาน หรือชุมชนสนใจเรื่องสิ่งแวดล้อม ใช้งบประมาณสนับสนุน กองทุนหมู่บ้าน เชื่อมโยงผูกพันให้สามารถสอดคล้องต่อการพัฒนาได้อย่างไร
การรับข้อมูลความรู้ และเทคโนโลยีจากต่างชาติ ในต่างประเทศ มีกระบวนการขับเคลื่อนอย่างไร เป็นกระบวนการมากกว่าการเขียนนโยบาย และขับเคลื่อนนโยบาย จะมีกระบวนการอย่างไร
การจัดศูนย์ข้อมูลให้แต่ละหน่วยมีข้อมูลที่สามารถ Share กันได้
ผอ.ธัญชนิต ตัณฑ์ศรีสุโรจน์
ข้อมูลที่วิเคราะห์ เป็นข้อมูลค่อนข้างลึก และมีเรื่องการกระจายอำนาจ ที่ไม่สามารถดำเนินงานตามที่ถ่ายโอนได้
ดร.จีระหงส์ลดารมภ์
ขอชมเชยทั้ง 5 โต๊ะ โดยเฉพาะ 2 โต๊ะสุดท้ายที่เอาเครื่องมือไปแก้ปัญหา
ทำ SWOT คือ ศึกษาโอกาสที่จะวิ่งไปสู่จุดนั้น แล้วหลีกเลี่ยงการคุกคามและให้เลือก ประเด็นที่สามารถทำได้ในปัจจุบันทำได้ ไม่ต้องดาวกระจาย และถ้าทำได้จะกระเด้งไปเรื่องอื่น
ศักยภาพคนมีมาก เรื่องทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับสังคมไทยโดยแท้จริง เป็นกระทรวงที่เกี่ยวข้องกับมนุษย์โดยแท้จริง
ความรู้เยอะ อาจอันตราย ความสำเร็จอยู่ที่คนไทย ประชาชนคนไทยได้ประโยชน์หรือไม่
ถ้าไม่หลุดวงจรเดิม ไม่แสวงหาแนวร่วม และแก้ปัญหาจะไม่หลุดประเด็น
เอาความรู้เหล่านี้มา Share กัน
สิ่งที่ต้องทำในห้องนี้คือ ทำ และทำให้สำเร็จ
ข้าราชการ ตัวละครจะเอาชนะอุปสรรคเหล่านี้อย่างไร
ความขัดแย้งในองค์กร ระบบอุปถัมภ์ เล่นพวก
แก่นในวันนี้ต้องได้มีการแบ่งปันความรู้กัน
ทำให้คนในประเทศมีความเป็นอยู่ดีขึ้นหรือไม่
แผนของสภาพัฒน์ฯ ไม่ได้บอกให้กระทรวงนำไปปฏิบัติหรือไม่
อะไรที่ทำดีอยู่แล้ว ทำไป
การปลูกฝังให้คนสนใจ ต้องหาความรู้เพิ่มเติม ใฝ่รู้มากขึ้น แล้วจะเป็นประโยชน์ต่อพวกเรา
ผอ.ธัญชนิต ตัณฑ์ศรีสุโรจน์ กล่าวปิดการประชุม
ขอขอบคุณทุกคนเป็นอย่างสูงที่ร่วมให้ข้อคิดเห็นที่เป็นประโยชน์จะเก็บทุกประเด็น ทุกความเห็นเป็นประโยชน์ต่อไป