อ. ไพบูลย์  วัฒนศิริธรรม  ต้องไปทำหน้าที่ รมต.   หน้าที่ประธานคณะกรรมการบริหารแผนคณะที่ 3 ของ สสส.  จึงตกมาที่ผม   คณะกรรมการชุดนี้ดูแลกลุ่มแผนบูรณาการสุขภาวะ   เน้นการบูรณาการในพื้นที่   เน้นการส่งเสริมการทำงานสร้างเสริมสุขภาพแบบ area - based

         ผมจึงต้องมานั่งใคร่ครวญว่าการส่งเสริมกิจกรรมสร้างเสริมสุขภาวะ - สุขภาพแบบบูรณาการในพื้นที่   มันมี "เส้นผมบังภูเขา" อยู่ตรงไหน

         ทางฝ่ายบริหารของ สสส. สำนัก 3 เขาตาแหลมมาก   เขามองว่าจะทำงานให้ได้ผล   หัวใจอยู่ที่ผู้ทำงานสร้างเสริมสุขภาพในพื้นที่เอง   ต้องทำงานร่วมมือกัน   ไม่ใช่ต่างคน (ต่างหน่วย) ต่างทำ   ต้องมีกลไกเข้าไปสร้างการประสานงาน   สร้างความร่วมมือในพื้นที่

         ผมจึงมองต่อ  หา "เส้นผมบังภูเขา" ต่อ   ว่าตัวอุปสรรคต่อการสร้างเสริมสุขภาพในพื้นที่ก็คือหน่วยงานกลางในกรุงเทพฯ แบบ สสส. และหน่วยราชการต่าง ๆ นี่แหละ

         เพราะหน่วยงานในกรุงเทพฯ เหล่านี้ต้องการผลงานของตนเอง   ก็หาตัวแทนของตัว (ซึ่งอาจจะอยู่ในพื้นที่หรือนอกพื้นที่ก็ได้) เข้าไปทำงานตามที่หน่วยงานในกรุงเทพฯ กำหนด   ตัวแทนเหล่านี้จงรักภักดีต่อแหล่งทุนหรือเจ้านายที่กรุงเทพฯ   ไม่ได้จงรักภักดีต่อพื้นที่นัก

         ถ้าสภาพเป็นอย่างนี้   ความหวังที่จะให้พื้นที่เข้มแข็งก็เป็นไปได้ยาก   เพราะกิจกรรม (สร้างเสริมสุขภาพ) ในพื้นที่ไม่ได้ตอบสนองความต้องการของพื้นที่   แต่ตอบสนองแหล่งทุนหรือเจ้านายในกรุงเทพฯ

         ผมหวังว่าข้อวิเคราะห์ของผมตั้งอยู่บนสมมติฐานที่ผิด

วิจารณ์  พานิช
 2 พ.ย.49