วงรอบการพัวพันของเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์ - อธิบายด้วยประวัติศาสตร์ของอเมริกา

แรงกระเพื่อมของคลื่นน้ำ (ที่มา: breakinginthehabit.org)

ในวิชาที่ว่าด้วยโลกศาสตร์แขนงหนึ่งคือธรณีวิทยา นักศึกษาทุกคนจะต้องได้เรียนวิชาพื้นฐานเกี่ยวกับหินชนิดต่างๆที่ปรากฏบนพื้นพิภพนี้ เราแบ่งหินบนโลกออกเป็นสามกลุ่มตามลักษณะการเกิดคือหินอัคนี หินตะกอนและหินแปร ทั้งสามหมุนเวียนเป็นวัฏจักร เฉพาะหินตะกอนมีน้ำเป็นพาหะสำคัญที่สุดในการก่อเกิดลักษณะหินตะกอนชนิดต่างๆสะสมตัวเป็นชั้นๆขึ้นไป มีวงรอบการหมุนเวียนของตัวเองสูงกว่าชนิดอื่นตามลักษณะวงรอบภูมิอากาศของโลกที่เกิดซ้ำไปซ้ำมา

ยกตัวอย่างเช่น ในช่วงสี่ห้าแสนปีที่ผ่านมาโลกผ่านวงรอบยุคน้ำแข็งยุคอบอุ่นอย่างสม่ำเสมอมาแล้วห้าครั้ง ยุคน้ำแข็งแต่ละครั้งกินเวลาระหว่างแปดหมื่นถึงแสนสองหมื่นปี ในขณะที่ยุคอบอุ่นกินเวลาที่สั้นกว่ามากประมาณหมื่นปีบวกลบแค่นั้น และตอนนี้เรากำลังอยู่ในช่วงท้ายมากๆของยุคอบอุ่นที่ห้า และถ้าเรามีชีวิตอยู่นานพอซักพันปีเราน่าจะทันเห็นการเข้าสู่ยุคน้ำแข็ง ชายฝั่งทะเลลดตัวลงอย่างรวดเร็วจนต่ำกว่าระดับตอนนี้ซักห้าหกสิบเมตร อ่าวไทยทั้งหมดจะกลายเป็นแผ่นดินที่ราบลุ่มกว้างใหญ่ ขอบทะเลน่าจะหดตัวไปจนถึงทะเลชวาทะเลจีนใต้โน่น และคงมีสงครามแย่งชิงแผ่นดินกันตามมา

วงจรการเกิดยุคน้ำแข็งที่ยาวนานสลับด้วยยุคอบอุ่นช่วงสั้นๆ ย้อนหลังไปสี่ถึงห้าแสนปี (ที่มา: teachingboxes.org)

นอกจากนั้นทุกคนยังต้องเรียนทฤษฎีการหาความสัมพันธ์(correlation)ของชุดหิน เวลาเดินป่าบุกเขาออกภาคสนามหน้าร้อนแล้งกลางเดือนเมษายน ฝ่าดงสาบเสือหนามไมยราบยักษ์ใบหญ้าคาบางคมบาดเถาไม้เลื้อยแห้งตายเกี่ยวแขนขาแสบคัน กลิ่นหญ้าแห้งปนดอกสาบเสือผสมสาบเหงื่อโซกฟุ้งอยู่รอบตัวและลมหายใจหอบๆ จนไปสะดุดดานหินดาดที่ดันโผล่จากระแหงดินตรงไหล่เขาสามสี่จุดห่างกันไม่ถึงกิโลตีน คำถามสองสามคำแว่บเข้ามาในหัวที่กำลังปวดตุ๊บๆกลางแดดเปรี้ยง มันหินอะไรกัน(วะ) มันเกี่ยวข้องกันยังงัย ใครเกิดก่อนเกิดหลัง ก่อนเคาะตัวอย่างเก็บคำถามแล้วเดินต่อไปด้วยความงุนงงเวลาเรียนสบายๆในห้องฉ่ำแอร์ไม่ตั้งใจเวลาเดินฟิลด์เลยโชว์ความกันดารทางสมอง

Rock Formation (ที่มา: venturacountytrails.org) 

นั่นเป็นตัวอย่างที่มักเกิดขึ้นกับนักศึกษาธรณีวิทยาปลายแถวเช่นผม วิชานี้จึงสำคัญที่สุดวิชาหนึ่งของศาสตร์ธรณีขาดไม่ได้ เหมือนทำกับข้าวรู้เรื่องเครื่องแต่ไม่รู้วิธีผัดแกงต้มอะไรใส่ก่อนหลังมากน้อยเท่าไรก็กะไม่ถูกจะกินผัดเผ็ดได้หมูต้มเค็มพริกถั่วฝักยาวแทน เป็นวิชาที่ใช้ประกอบรูปภาพจากชิ้นส่วนเล็กๆของจิ๊กซอว์ กระจัดกระจาย เราใช้วิธีทำกับข้าวนี้หาความสัมพันธ์ของชุดหินต่างๆทั้งในแนวระนาบและแนวดิ่ง แปลไทยเป็นไทย ในแนวระนาบหินแบบเดียวกันนี้มันเจอต่อเนื่องไปทางไหนเหนือหรือใต้ กว้างยาวเท่าไรกี่สิบกี่ร้อยกิโล ในแนวดิ่งหินต่างชนิดกันนี่ใครมันเกิดก่อนหรือเกิดหลังหรือเกิดพร้อมๆกัน

การหาความสัมพันธ์ระหว่างข้อมูลชุดหินในพื้นที่ต่างๆกัน (ที่มา: kgs.ku.edu)

กุญแจดอกสำคัญในการค้นหาความสัมพันธ์คือการหาชุดหินที่เป็นkey bed ของพื้นที่ให้เจอก่อน ยิ่งมีหลายชุดที่ใช่ก็ยิ่งดี ชุดหินพวกนี้จะต้องมีลักษณะพิเศษเฉพาะตัวและพบเจอได้ทั่วไปเดินไปเตะมันที่ไหนหรือเจาะสำรวจผ่านมันไปก็บอกได้ทันที key bed เป็นตัวเชื่อมโยงข้อมูลจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่งและต่อไปเรื่อยๆจนครบทั้งพื้นที่ทำงาน มันเป็นตัวแบ่งแยกชุดหินออกจากกันหรือเป็นตัวจัด timeline ก็ว่าได้ หลังจากรู้อะไรก่อนหลังรู้การกระจายตัวมากน้อยรู้การวางตัวจึงสร้างแบบจำลองสามมิติลงมือผัดข้าวขึ้นจานพร้อมเสิร์ฟ ส่วนจะอร่อยหรือไม่อยู่ที่ความชำนาญแล้วทีนี้ คนที่เก่งวิชาหาความสัมพันธ์นี้มักจะมีความไวในการปะติดปะต่อโยงนั่นจัดนี่และสร้างภาพเป็นเรื่องราวจบออกไปทำงานกับพวกบริษัทน้ำมันใหญ่ๆข้ามชาติ

ในเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์เรามักได้ยินคำพูดติดหูบ่อยๆ เช่นกงล้อประวัติศาสตร์มักวิ่งทับรอยเดิม เหตุการณ์แบบนี้เคยเกิดมาแล้วในอดีตเมื่อสี่ห้าสิบปีที่แล้ว ถ้าเราใช้แนวคิดการเกิดวงรอบและวิธีการหาความสัมพันธ์เข้าจับเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์มนุษย์ดูบ้างจะเป็นอย่างไร

กรณีแรก – ประเทศเกิดใหม่สหรัฐอเมริกา

บัตรอวยพรฉลองวันชาติอเมริกา (ที่มา: yestercards.com)

จากที่ได้อ่านประวัติศาสตร์การก่อตั้งประเทศอเมริกาบ้างจากกูเกิ้ล อเมริกาประกาศเอกราชท่ามกลางสงครามกับเจ้าอาณานิคมอังกฤษในปี 1776จนถึงปัจจุบันมีอายุ 238 ปีแล้ว ในบันทึกก่อนหน้าเรื่องการสร้างชาติด้วยไฟแห่งสงครามพญาอินทรีอเมริกาและแผ่นภาพชื่อ american’s manifest destiny ผมได้ทดลองจัดแบ่งวงรอบของอเมริกาออกเป็นสามวงรอบ หนึ่งรอบกินเวลาเกือบแปดสิบปี ในแต่ละช่วงวงรอบมี key bed สำคัญหลายตัวที่จับต้องได้และบ่งบอกถึงสายสัมพันธ์ของเหตุการณ์จากวงรอบหนึ่งไปอีกวงรอบหนึ่ง มี key bed ของเหตุการณ์ที่ชี้บ่งถึงการสิ้นสุดและขึ้นต้นใหม่ของวงรอบถัดไป เปรียบเทียบให้ง่ายโดยให้วงรอบแต่ละวงเป็นแท่งแบบ timeline จุดเริ่มต้นอยู่ล่างและจุดสิ้นสุดอยู่ที่ด้านบน ก็จะได้แท่ง timeline สามแท่งเรียงกัน ซึ่งสามารถลากเส้นเชื่อมโยงความสัมพันธ์ของแต่ละ key bed ทะลุทั้งสามแท่ง

Key bed สำคัญตัวแรกที่แสดงความสัมพันธ์และใช้ในจำแนกวงรอบคือเหตุการณ์สงครามประกาศอิสรภาพ เหตุการณ์แคนซัส-เนบราสก้า และเหตุการณ์เดอะเกรทดีเพรสชั่น

ทั้งสามเหตุการณ์สามตำแหน่งไล่เรียงในแนวดิ่งจากอดีตขึ้นมามีความสัมพันธ์พื้นฐานร่วมกันเหมือนกับการเกิดซ้ำของยุคอบอุ่นระหว่างยุคน้ำแข็งที่ยาวนานอารมณ์ร่วมที่แฝงอยู่ในเหตุการณ์ทั้งสามนี้คือ การพังทลายของสิ่งที่เคยยึดถือบางอย่าง ความสับสนความไม่แน่นอน ความขัดแย้งแตกแยกจนวิกฤติขีดสุด

สงครามประกาศอิสรภาพแยกตัวของสิบสามรัฐเกิดมาก่อนหน้าเป็นปีแล้ว หลังวันประกาศก็ต่อสู้กับทหารอังกฤษอีกหลายปีกว่าจะเจรจาสงบศึก กำลังพลของสิบสามรัฐยังเป็นเพียงทหารอาสาจากชาวนิคมไม่ได้มีการจัดตั้งเคร่งครัดเหมือนกองทหารจากบริเท่น เงินทองเสบียงอาวุธต่างๆตามเท่าทีหาได้ มีเพียงการสนับสนุนบ้างจากฝรั่งเศสเท่านั้น สงครามนี้คงเกิดขึ้นเพราะความขัดแย้งกดดันจนไม่สามารถเจรจาบนโต๊ะได้อีกต่อไป สิบสามรัฐเลยหมดความเคารพเกรงกลัวต่ออังกฤษ ประกาศการต่อสู้ในสภาพที่เป็นรองในทุกด้าน

เหตุการณ์แคนซัส-เนบราสก้า เป็นเรื่องการขัดแย้งรุนแรงของการขยายตัวรัฐทาสที่รัฐทางเหนือไม่อาจยอมรับได้อีกต่อไป ในขณะที่รัฐทางใต้ก็ยืนกรานเรื่องรัฐทาส การออกกฎหมายนี้เดาว่าเป็นฟางเส้นสุดท้ายของความขัดแย้งเรื่องทาส จากนั้นความเป็นรัฐชาติก็อยู่ในสภาวะสั่นคลอนอย่างหนัก จนนำไปสู่การประกาศแยกตัวของรัฐทางใต้ในนาม confederate states และตามมาด้วยสงครามกลางเมืองในที่สุด

เดอะเกรทดีเพรสชั่น การตกต่ำทางเศรษฐกิจครั้งร้ายแรงสุดของอเมริกานับแต่ก่อตั้งประเทศก่อนสงครามโลกครั้งที่สองไม่นาน จะเห็นภาพข่าวเก่าๆที่คนตกงานในเมืองต่อแถวยาวเหยียดริมถนนรอรับขนมปังและกาแฟฟรีกลางฤดูหนาว เป็นการพังทลายครั้งใหญ่ของระบบเศรษฐกิจที่ส่งแรงกระเทือนทั้งสังคมและความปั่นป่วนวุ่ยวายไปทั่วโลก ไม่เว้นเมืองไทยกับปฏิวัติ 2475 ผมว่านะ

Key bed ถัดมาคือการเขียนรัฐธรรมนูญของประเทศ สงครามกลางเมือง และสงครามโลกครั้งที่สอง

อารมณ์ร่วมพื้นฐานของสามเหตุการณ์นี้คือ การคลี่คลายวิกฤติด้วยการถักทอบางสิ่งให้เป็นรูปร่างเกิดขึ้นใหม่หรือควบรวมตัวเป็นหนึ่งเดียว มีแบบแผนทิศทางการปฏิบัติอย่างชัดเจน

หลังสงบศึกกับอังกฤษความเป็นรัฐชาติยังไม่ปรากฏ ทั้งสิบสามรัฐอิสระจึงต้องวางแนวทางการอยู่ร่วมกัน เขียนธรรมนูญปกครองเป็นแม่แบบกติกาพื้นฐานของความเป็นรัฐชาติ แค่เริ่มต้นอุดมคติความต้องการทางการเมืองก็แยกเป็นสองฝั่ง ฝ่ายหนึ่งต้องการให้รัฐแต่ละรัฐมีอิสรภาพในตัวสูง อีกฝ่ายต้องการให้อำนาจขึ้นกับรัฐบาลกลางมากกว่า การต่อสู้ในแนวทางของแต่ละฝ่ายทำให้การเขียนรัฐธรรมนูญของชาติยืดเยื้อนานหลายปีกว่าจะตกลงกันได้ และคาดว่าเป็นจุดเริ่มต้นของการแตกแยกขัดแย้งทางความคิดของสังคมจนร้าวลึกแบ่งแยกรัฐเหนือใต้ รัฐไม่เอาทาสรัฐเอาทาส

สงครามกลางเมืองเป็นสงครามที่ฝ่ายใต้ประกาศแยกตัวแต่ฝ่ายเหนือไม่ยินยอมอเมริกาต้องเป็นประเทศเดียวแบ่งแยกไม่ได้ รบพุ่งกันนานหลายปีในช่วงปธน.ลินคอล์น ตายไปหลายแสนคนและฝ่ายเหนือชนะในท้ายสุด เข้ามากุมชะตาชีวิตของบรรดารัฐฝ่ายใต้แบบเบ็ดเสร็จ ระบบทาสถูกยกเลิกออกไปจนหมด เคยอ่านเจอว่ามีจดหมายลับจากพระราชินีอังกฤษหนุนฝ่ายใต้ด้วย

สงครามโลกครั้งที่สองเริ่มเมื่อไรนั้นมีการตีความกันมากมาย บางคนถือว่าคือสงครามบทปิดฉากของสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง แต่ทั่วไปนับที่การบุกยึดโปแลนด์ของฮิตเล่อร์ ว่าไปอเมริกาเกี่ยวข้องกับสงครามครั้งนี้ตั้งแต่ต้น มาเปิดตัวอย่างเป็นทางการก็หลังจากโดนญี่ปุ่นถล่มเพิร์ลฮาร์เบอร์ (ทฤษฎีมืดเล่าว่าอเมริการู้อยู่แล้วว่าจะโดนถล่ม) สงครามนี้อเมริกามีความพร้อมทางทหารมากกว่าใครเพื่อนและกลายเป็นวีรบุรุษขึ้นแท่นมหาอำนาจเบอร์หนึ่งของโลกชี้นำและกำหนดบทบาททุกองคาพยพในโลกนับแต่นั้น เดาว่าสงครามโลกของอเมริกาเกิดขึ้นด้วยแบบแผนไม่ใช่การกระโจนเข้าตะลุมบอนแบบตกกะไดพลอยโจนหรือลงชกแบบมวยวัด มีแรงจูงใจในการเข้าร่วมทำสงครามอย่างชัดเจน

Key bed ที่สามคือการได้พื้นที่กว้างใหญ่หลุยเซียน่า ยุคทองของอุตสาหกรรม และยุคบุบผาเสรีชน

อารมณ์ร่วมพื้นฐานของ key bed นี้คืออารมณ์ที่อิสระมีเสรีภาพ มีการเจริญเติบโต กระฉับกระเฉงว่องไวตื่นตัว มีการเรียนรู้สิ่งใหม่ๆและค้นหาตัวตน เป็นยุคที่ผู้คนไม่ต้องการไปท้าตีท้าต่อยกับใครๆ หรือแตกแยกจากพวกไหน หรือต้องการครอบครองเหนือผู้อื่น

อเมริกาซื้อดินแดนที่ราบหลุยเซียน่าจากฝรั่งเศสซึ่งบังคับเอามาจากสเปนอีกทีหนึ่ง เป็นพื้นที่ผืนใหญ่มากจนทำให้อเมริกามีดินแดนขยายเพิ่มเป็นสองเท่า เป็นพื้นที่อุดมสมบูรณ์ที่สุดของอเมริกากินบริเวณตั้งแต่แม่น้ำมิสซิสซิปปี้ทางตะวันออกจนถึงเทือกเขาร็อคกี้ทางตะวันตก จากดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำขึ้นเหนือยันต้นน้ำเขตแดนแคนาดา เรียกรวมว่าที่ราบภาคกลางลุ่มแม่น้ำมิสซูรี่และมิสซิสซิปปี้เป็นดินแดนที่เหมาะแก่การทำเกษตร ซึ่งผมเห็นว่าเป็นการแสดงนัยยะของการเจริญเติบโต

ยุคทองถือเป็นยุคปฏิวัติอุตสาหกรรมของอเมริกา รวมถึงการเติบโตของอุตสาหกรรมสำรวจและผลิตน้ำมัน หลังสงครามกลางเมืองสงบผู้คนจากยุโรปหลั่งไหลอพยพเป็นสายน้ำข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกเข้ามาปักหลักตั้งตัวกันในอเมริกา ตัวเลขคนงานอพยพเป็นล้านๆคนต่อปีกับการเติบโตของชุมชนและเมืองใหญ่อย่างรวดเร็ว ตามมาด้วยปัญหาโครงสร้างทางสังคมในภายหลัง การหลั่งไหลเข้ามาของผู้คนอพยพแสวงหาสิ่งใหม่ๆ สร้างบ้านเมืองตั้งชุมชนพัฒนาอุตสาหกรรมในยุคนี้คงเป็นไปอย่างอิสรเสรีและไร้ทิศทาง

ยุคบุบผาเสรีชนเบ่งบานงามสะพรั่ง “make love no war” คือม้อตโต้เด็ดที่กระจายไปทั่วสังคมและทั่วโลกในช่วงทศวรรษที่หกสิบ เป็นช่วงที่มีการเติบโตของแนวคิดขบถเสรีชนเรียกหาสันติภาพและวัฒนธรรมฮิปปี้มากที่สุดช่วงหนึ่งในประวัติศาสตร์ของประเทศ การโหยหาอิสระและสันติภาพของหนุ่มสาวปฏิเสธสงครามบ้าๆไม่สนใจในความอยากมีอยากเป็น คือการมุ่งค้นหาตัวตนและการแสวงหาการเติบโตทางจิตวิญญาณใช่หรือไม่

Key bed ที่สี่แม้ไม่มีจุดเด่นให้จับสัมผัสได้อย่างชัดเจนแต่ก็พอเห็นเค้าลางบ้างจากเหตุการณ์อดัมส์-โอนิส ทริสตี้และมิสซูรี่คอมโพรมิส การแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจสังคมที่เกิดจากยุคทอง และการยกเลิกมาตรฐานทองคำ

อารมณ์ร่วมพื้นฐานที่พอจะเชื่อมโยงกันได้เช่น การแก้ปัญหาเอาตัวรอดด้วยวิธีการรอมชอม จากปัญหาสะสมที่เกิดขึ้นเพราะการเดินหรือพัฒนาที่ไม่มีทิศทาง

อดัมส์-โอนิส ทริสตี้ เป็นสัญญาระหว่างอเมริกาและสเปนเรื่องพื้นที่ฟลอริด้าและการกำหนดเขตแดนที่ชัดเจนฝั่งตะวันตกว่าของใครอยู่ตรงไหนซึ่งทำขึ้นไม่นานก่อนที่เม็กซิโกจะประกาศแยกตัวเป็นรัฐอิสระจากสเปน ส่วนมิสซูรี่คอมโพรมิส เป็นข้อตกลงรอมชอมครั้งสำคัญในบริเวณดินแดนมิสซูรี่ระหว่างรัฐที่มีระบบทาสและรัฐที่ปฏิเสธระบบทาส พื้นที่บางส่วนยินยอมให้มีทาสได้และบางส่วนห้าม ทั้งสองเรื่องดูแล้วเป็นการหาข้อยุติแบบรอมชอมระหว่างสองพวกที่ขัดแย้งและยังไม่ถึงเวลาหรือถึงจุดที่จะต้องใช้กำลังเข้าปะทะกัน

การแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจและสังคมที่เกิดจากยุคทองปฏิวัติอุตสาหกรรมแข่งกันโตอย่างไร้ทิศทาง ในช่วงท้ายๆของยุคเกิดการแบ่งชนชั้นนายทุนและชนชั้นล่างผู้ใช้แรงงานอย่างรุนแรงบวกกับปัญหาเศรษฐกิจตกต่ำทั้งภาคการเกษตรและอุตสาหกรรม มีทั้งการประท้วงเรียกร้องขึ้นราคาสินค้าเกษตรและปรับลดกำลังการผลิต ปธน.สมัยนั้นตัดสินใจให้เดินหน้าการพัฒนาอุตสาหกรรมขึ้นภาษีและใช้มาตรฐานทองคำรวมถึงการขยายเขตอำนาจทางทะเลเศรษฐกิจจึงพลิกฟื้น

การยกเลิกมาตรฐานทองคำโดยปธน.นิกสัน หลังจากเงินดอลล่าร์ไม่สามารถเรียกความเชื่อมั่นไว้ได้ ใครๆก็แห่มาไถ่ถอนทองคำออกจากคลังอเมริกาจนเกือบหมด เมื่อไม่มีทองคำรองรับค่าเงิน อเมริกาเลยต้องหาฐานรองรับใหม่นั่นคือน้ำมันจากชาติอาหรับโดยเฉพาะซาอุดี้เจ้าพ่อผู้ผลิตน้ำมันของโลก ทำข้อตกลงให้ทำการซื้อขายน้ำมันด้วยเงินดอลล่าร์เท่านั้น เรื่องนี้เป็นการแก้ปัญหาเอาตัวรอดแบบเจ้าพ่อแก๊งมาเฟียและต้องโน้มน้าวจนแขกซาอุเห็นดีเห็นงามแลกกับการคุ้มครอง

Key bed ที่ห้าคือการได้ครองครองดินแดนอเมริกาจนจรดมหาสมุทรแปซิฟิก การยึดปานามาเพื่อขุดคลองเชื่อมสองฝั่งสมุทร และการเปิดสงครามอ่าวกับอิรัค

อารมณ์ร่วมของความสัมพันธ์นี้แสดงออกอย่างเด่นชัดในเรื่องการไล่ล่าเพื่อครอบครองและการแสดงอำนาจบาตรใหญ่เหนือผู้อื่น

แนวคิดการขยายดินแดนข้ามเทือกเขาร๊อคกี้ไปทางฝั่งตะวันตกที่แห้งแล้งเกิดขึ้นอย่างกว้างขวางจนกลายเป็นเจตจำนงค์ บางคนถึงกับเรียกว่าเป็น american’s manifest destiny ลิขิตของสวรรค์ให้เป็นดินแดนของอเมริกันชน สู้รบเอาชนะรัฐชาติน้องใหม่เม็กซิโกจนต้องถอยร่นลงใต้ ฟาดฟันตีชิงดินแดนจนถึงแคลิฟอร์เนียริมมหาสมุทรแปซิฟิก

หลังอเมริกาขยายน่านน้ำจนถึงฟิลิปปินส์ก็สนใจที่จะขุดคลองลัดเชื่อมสองฝั่งสมุทร เพื่อการเดินทางขนส่งทางทะเลและการป้องกันประเทศไม่ต้องอ้อมไปไกลถึงปลายแหลมฮอร์นที่อาร์เจนตินา คิดไปคิดมาชอบเส้นทางที่ฝรั่งเศสเคยขุดทิ้งไว้และเจ๊งไปก่อนหน้าที่ปานามา เลยเข้าเทคโอเว่อร์และวางแผนยึดปานามาจากโคลัมเบีย คลองนี้ใช้เวลาเป็นสิบปีกว่าจะเสร็จเปิดใช้งานในปี 1914

การเปิดสงครามอ่าวครั้งแรกกับอิรัคเป็นเรื่องการปกป้องผลประโยชน์ด้านพลังงานล้วนๆ ในชื่อ operation desert storm ทั้งยังเป็นการกระชับอำนาจและบอกให้ใครที่คิดแตกแถวว่าอย่าซ่าให้รู้บ้างว่าที่นี่ใครคุม ถล่มไม่กี่วันซัดดัม ฮุสเซนต้องรีบถอนกองทัพกลับประเทศและขอเจรจาสงบศึก ทั้งที่ซัดดัมเองก็เคยเป็นลูกน้องผู้ภักดีต่ออเมริกา

Key bed สุดท้ายคือยุคตื่นทองแถบแคลิฟอร์เนีย ยุคโรริ่งทเวนตี้ และยุคฟองสบู่อสังหาริมทรัพย์

อารมณ์ร่วมพื้นฐานของความสัมพันธ์สุดท้ายแสดงออกในลักษณะการเก็งกำไร การเสี่ยงโชค การปั่นตัวเฟื่องฟูและฟุ้งเฟ้อ

หลังอเมริกาเหยียบดินแดนแคลิฟอร์เนียไม่นานยุคตื่นทองก็ตามมาติดๆ นักเสี่ยงโชคผู้แร้นแค้นต่างก็หลั่งไหลไปขุดทองที่นี่ ใครๆก็อยากร่ำรวยแบบทางลัด และลูกปืนเท่านั้นคือกฎหมายสูงสุด

ยุคโรริ่งทเวนตี้คือยุคสีสันแปลกใหม่ในสังคมอเมริกามาพร้อมกับเพลงแจ๊สของคนดำ เป็นยุคที่ชื่นชอบวิถีชีวิตแบบฟุ้งเฟ้อรื่นเริง พร้อมๆกับเศรษฐกิจที่รุ่งเรือง หลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่งซึ่งอเมริกามีแต่ได้กับได้จากการค้ากับยุโรปที่ต้องการฟื้นฟูบ้านเมือง

ยุคฟองสบู่อสังหาริมทรัพย์ต้นทศวรรษ 2000s ราคาบ้านไม่เคยตกมีแต่ขึ้นกับขึ้น ธนาคารสนับสนุนการปล่อยกู้ซื้อบ้านหลังที่สองสามเพื่อการเก็งกำไรอย่างเป็นล่ำเป็นสัน วงเงินให้กู้เผลอๆสูงกว่าราคาบ้านที่เอาไปจำนอง อเมริกันชนร่ำรวยกันถ้วนหน้าช๊อปกันกระจายเศรษฐกิจเพลิดเพลิน

ปี 2008 เกิดพายุใหญ่ศูนย์กลางที่อเมริกา กำลังแรงปั่นป่วนไปทั้งโลกจนปีนี้ 2014 พายุลูกนี้ยังไม่มีทีท่าว่าจะสงบ อเมริกากำลังจะถูกพัดพาหมุนวนไปยังที่ไหนไม่อาจทราบ อาจเป็นได้ทั้งการเข้าสู่วงรอบใหม่ที่สี่ หรือเป็นช่วงเวลาแห่ง unconformity หยุดพัฒนาวงรอบและกัดกร่อนพื้นที่เดิม หรือเปลี่ยนทิศทางย้อนกลับคืน

จากตัวอย่างที่ได้ศึกษาและลองหาความสัมพันธ์ของเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ ด้วยแนวคิดการเกิดวงรอบของธรรมชาติ เป็นไปได้ไหมว่าเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ของมนุษย์ในสังคมใดสังคมหนึ่งมีความเกี่ยวโยงบนพื้นฐานบางอย่าง ในลักษณะของการเกิดซ้ำเป็นวงรอบด้วยคาบที่แน่นอนช่วงหนึ่ง รูปแบบของวงรอบ อายุความยาวของวงรอบ จำนวนวงรอบก็แตกต่างกันไปในแต่ละสังคม เป็นอารมณ์ร่วมของประวัติศาสตร์ในแต่ละวงรอบมีรูปแบบกฏเกณฑ์บังคับที่แน่นอนระดับหนึ่ง

จันทบุรี 24 พฤษภาคม 2557