มนุษย์ที่ข้ามชาติ หมายถึง บุคคลที่มีการกระทำในลักษณะที่ข้ามชาติ คือมีถิ่นที่อยู่หรือเคยอาศัยในประเทศหนึ่งอยู่แล้วแต่มีการข้ามหรือเคลื่อนย้ายมายังอีกประเทศหนึ่ง ไม่ว่าด้วยเหตุผลใดๆก็ตาม บุคคลเหล่านี้ได้แก่ นักท่องเที่ยว แรงงานข้ามชาติ นักลงทุนข้าวชาติ นักศึกษาและผู้หนีภัยความตาย เป็นต้น

   การย้ายถิ่นฐานในยุคสมัยนี้ดูเหมือนจะกลายเป็นเรื่องปกติ เพราะความต้องการชีวิตที่ดีขึ้น โอกาสในหน้าที่การงานดีขึ้น การย้ายถิ่นฐานอาจจะเกิดขึ้นเพราะในถิ่นฐานของตัวเองสนองความต้องการของตัวเองไม่พอ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องทางการงานหรือทางสังคม คนไทยอยากจะไปทำงาน ณ ต่างประเทศทำให้แรงงานในเมืองไทยไม่เพียงพอ นำไปสู่การจ้างแรงงานต่างด้าว แรงงานต่างด้าวนี้มาทดแทนในส่วนของแรงงานไทยที่ปฏิเสธไม่ทำงานประเภทราคาถูกคือ ทักษะต่ำ สกปรกและอันตราย ค่าตอบแทนดีทำให้เกิดการย้ายถิ่นฐานของแรงงานจากประเทศเพื่อนบ้าน และเพราะความไม่เสถียรภาพของประชาชนทั้งทางการเมืองและเศรษฐกิจสังคมหรือขบวนการลักลอบขนคนและค้ามนุษย์เป็นอีกหนึ่งเหตุผล

   มีการประมาณการณ์ไว้ว่า มีคนย้ายถิ่นฐานจากประเทศเพื่อนบ้านได้แก่ พม่า ลาวและกัมพูชาประมาณ สองล้านคนที่เข้ามาทำงานในประเทศไทย สำหรับเด็กต่างชาติไม่มีตัวเลขที่เป็นทางการ มีเพียงสถิติในปี พ.ศ. 2547 ที่มีการจดทะเบียนครอบครัวของแรงงานต่างชาติไร้ฝีมือพบว่ามีเด็กต่างชาติจำนวน 0-15 ปี จำนวน 93,082 คน จากข้อมูลชนกลุ่มน้อย และประชากรต่างชาติจากพม่า ลาวและกัมพูชาที่จดทะเบียนประวัติ (ทร38/1) แสดงว่ามีเด็กและเยาวชนอายุ 5-18 ปี ประมาณ 2.5 แสนคนกระจายอยู่ในจังหวัดต่างๆ โดยสายเหตุที่เด็กต่างชาติเข้ามาในประเทศไทยคือติดตามครอบครับที่เข้ามาทำงานหรือย้ายถิ่นฐานเข้ามาในประเทศไทยเนื่องจากภัยความขัดแย้งและเด็กบางส่วนก็เกิดในประเทศไทย ในปี 2553 ได้รับผลกระทบที่สำคัญจากประเทศสหรัฐอเมริกา โดยกระทรวงแรงงานสหรัฐ(US DOL) ได้รายงานต่อรัฐสภาว่าประเทศไทยติดอยู่ในกลุ่ม 58 ประเทศ ที่มีการใช้แรงงานเด็กและแรงงานบังคับที่ขัดต่ออนุสัญญาองค์การแรงงานระหว่างประเทศ

   ตามมาตรา 7 ทวิ วรรคหนึ่ง ผู้เกิดในราชอาณาจักรไทย โดยบิดาและมารดาเป็นคนต่างด้าวย่อมไม่ได้รับสันชาติไทย ถ้าในขณะที่เกิดบิดาตามกฎหมายหรือบิดาซึ่งมิได้มีการสมรสกับมารดาหรือมารดาของผู้นั้นเป็น

  • 1.ผู้ได้รับการผ่อนผันให้พักอาศัยอยู่ในราชอาณาจักรไทยเป็นกรณีพิเศษเฉพาะราย
  • 2.ผู้ได้รับอนุญาตให้เข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยเพียงชั่วคราว หรือ
  • 3.ผู้ที่เข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยโดยไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมือง

    ในกรณีที่เห็นสมควรรัฐมนตรีจะพิจารณาและสั่งเฉพาะรายให้บุคคลตามวรรคหนึ่งได้สัญชาติไทยก็ได้ หลักเกณฑ์ที่คณะรัฐมนตรีกำหนด ให้ถือว่าผู้กำเนิดในราชอาณาจักรไทยซึ่งไม่ได้สัญชาติไทยตามวรรคหนึ่งเป็นผู้ที่เข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยโดยไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมือง เว้นแต่จะมีการสั่งเป็นอย่างอื่นตามกฎหมายว่าด้วยการนั้น

    ในประเทศไทยได้มีกฎหมายรับรองเรื่องการได้รับบริการทางสาธารณสุขอยู่แล้ว ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2550 มาตร 51 เรื่องสิทธิของบุคคลที่จะได้รับการบริการด้านสาธารณสุขแห่งสวัสดิการจากรัฐ ทว่าในความเป็นจริงหน่วยงานหรือเจ้าหน้าที่รัฐ ได้ยกความเป็นเด็กข้าวชาติที่ไม่ได้ถูกรับรองทางทะเบียนขึ้นมาเพื่อเป็นข้ออ้างที่จะไม่รักษาหรือให้บริการด้านสาธารณะสุข ซึ่งถือว่าเป็นการทำละเมิดโดยเจ้าหน้าที่รัฐ แต่ในเวลาต่อมาปัญหานี้ได้รับการแก้ไขบ้างแล้วจากรัฐ

   ทางด้านการศึกษาขั้นพื้นฐาน เป็นสิทธิพื้นฐานสำคัญเรื่องหนึ่งซึ่งประเทศไทยได้มีกฎหมายที่รองรับการจัดการศึกษาโดยรัฐให้กับบุคคลเอาไว้อย่างน้อย 12 ปี โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2550 แต่ทว่าตามข้อเท็จจริงก็ยังมีโรงเรียนของรัฐบางแห่งปฏิเสธที่จะรับเด็กข้ามชาติเหล่านี้เข้าไปศึกษา เนื่องจากเขาเป็นคนที่ไม่ได้รับการขึ้นทะเบียนหรือไม่ได้มีสัญชาติไทย ซึ่งถ้าว่าตามกฎหมายแล้ว บุคคลทุกคนต้องได้รับการศึกษาโดยการที่รัฐจัดหาให้และรัฐจะปฏิเสธการศึกษากับเด็กข้ามชาติเหล่านี้ไม่ได้

อ้างอิง

- ความจำเป็นในการออกกฎหมายรองรับศูนย์การเรียนรู้สำหรับเด็กที่ไม่มีสัญชาติไทย  http://www.mwgthailand.org/autopagev4/show_page.php?topic_id=125&auto_id=8&TopicPk. 

- สถานการณ์เด็กข้ามชาติ ในพื้นที่สมุทรสาคร ปี 2554 http://www.lpnfoundation.com/LPN-News/47/%E0%B8%AA...

- พระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ.2508 สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา http://www.thaigeneralkonsulat.de/th/consular/nati...

- "เด็กข้ามชาติ" มนุษย์ข้ามชาติที่มาจากหลากหลายสาเหตุ - http://www.l3nr.org/posts/535656