มนุษย์ข้ามชาติ

มนุษย์ข้ามชาติ : กรณีศึกษา น้องดนัย ยื่อบ๊อ

มนุษย์ที่ข้ามชาติ หมายถึง บุคคลที่มีการกระทำในลักษณะข้ามชาติ คือ มีถิ่นฐานที่อยู่อาศัยอยู่ในประเทศหนึ่งอยู่แล้ว แต่ได้มีการข้ามหรือเคลื่อนย้ายมายังอีกประเทศหนึ่ง ไม่ว่าด้วยเหตุผลใดๆก็ตาม บุคคลเหล่านี้ได้แก่ นักท่องเที่ยว แรงงานข้ามชาติ นักลงทุนข้ามชาติ นักศึกษา และผู้หนีภัยความตาย เป็นต้น

มนุษย์ข้ามชาติ ในกรณี เด็กข้ามชาติ ซึ่งมีหลายประเภท เนื่องจากสาเหตุที่แตกต่างกัน จึงส่งผลให้เด็กเหล่านี้ต้องพบกับปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชน

ประเภทของเด็กข้ามชาติในประเทศไทย[1]

1. เด็กข้ามชาติที่ติดตามพ่อแม่ซึ่งเป็นคนข้ามชาติที่หลบหนีเข้ามาในประเทศอย่างผิดกฎหมาย หรือตัวเด็กเองหลบหนีเข้ามาในประเทศอย่างผิดกฎหมาย หรือถูกลักพาตัวเข้ามาในประเทศอย่างผิดกฎหมาย

2. เด็กข้ามชาติที่เกิดในประเทศไทยจากพ่อแม่ที่เป็นคนข้ามชาติ ซึ่งเด็กเหล่านี้สมควรจะได้รับการขึ้นทะเบียนจากรัฐ แต่ก็ไม่เป็นเช่นนั้น โดยอาจเกิดจากความไม่รู้ของพ่อแม่ หรือการปฏิเสธการขึ้นทะเบียนจากหน่วยงานหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐ ทำให้ไม่อาจเข้าถึงสิทธิได้ และถูกถือเป็นเด็กข้ามชาติ

3. เด็กที่ข้ามชาติมาอย่างถูกกฎหมาย

มนุษย์ที่ข้ามชาติ ในบทบทความนี้จะกล่าวถึงในเรื่องของ กรณีของ น้องดนัย ยื่อบ๊อ โดยมีบิดาเป็นชาวอาข่าที่เดินทางมาจากประเทศเมียนม่าร์ ไม่มีสัญชาติไทย ส่วนมารดาเป็นชาวอาข่าดั่งเดิมซึ่งมีสัญชาติไทย แต่ในขณะที่น้องดนัยเกิดนั้น มารดาจำเป็นต้องทำการพิสูจน์สัญชาติไทยดังนั้นน้องดนัยจึงกลายเป็นบุคคลไร้รัฐและไร้สัญชาติ แม้ว่าน้องดนัยได้เกิดในประเทศไทยที่ อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่

จากข้อเท็จจริงนั้น น้องดนัยเป็นเด็กข้ามชาติที่ไม่ข้ามมาโดยการเคลื่อนไหวร่างกายด้วยตนเอง แต่น้องถือเป็นเด็กข้ามชาติเพราะบิดาหรือมารดาคนใดคนหนึ่งไม่ได้มีสัญชาติในประเทศที่อาศัยอยู่ ซึ่งหมายถึง บิดาของน้องดนัย ยื่อบ้อนั้นไม่ได้มีสัญชาติไทยนั่นเอง เมื่อน้องดนัยเป็นเด็กข้ามชาติและน้องไม่ได้รับสัญชาติไทยโดยการเกิด แม้เกิดในประเทศไทยแล้วนั้นย่อมทำให้น้องดนัยถูกละเมิดสิทธิมนุษยชนในการได้รับสัญชาติตั้งแต่การเกิด ตาม ข้อ 15 ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน ( Universal Declaration on Human Rights 1984 : UDHR ) วางหลักว่า (1) บุคคลมีสิทธิในการถือสัญชาติ[2] และข้อ 24 แห่ง กติกา ระหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิทางแพ่ง ( พลเมือง ) และการเมือง 1966 : ICCPR วางหลักว่า เด็กทุกคนย่อมมีหลักฐานทางทะเบียนทันทีที่ถือกำเนิดและย่อมได้รับการตั้งชื่อ และ เด็กทุกคนมีสิทธิที่จะได้รับสัญชาติ [3] ซึ่งสิทธิต่างๆที่กล่าวใน ข้อ 15 และข้อ 24 นั้นเมื่อรัฐไทยไม่ได้รับรองทางทะเบียนให้น้องดนัยภายหลังการเกิด และไม่ได้ให้สัญชาติแก่น้องดนัยทั้งๆที่น้องดนัยได้เกิดภายในรัฐไทย ซึ่งเป็นรัฐที่มีอำนาจอธิปไตยเหนือตัวบุคคลแก่น้องดนัยแล้ว ย่อมเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนแก่น้องดนัย

นอกจากจะปรากฏใน UDHR และ ICCPR แล้ว ยังปรากฏในกฎหมายของประเทศไทยด้วย เมื่อพิจารณาหลักการได้รับสัญชาติ ตาม พระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2508 ซึ่งถูกแก้ไขและเพิ่มเติมโดย พระราชบัญญัติสัญชาติ( ฉบับที่2 )พ.ศ.2535 ใน

มาตรา 7 วรรค 1 วางหลักว่า บุคคลดังต่อไปนี้ ย่อมได้รับสัญชาติไทยโดยการเกิด( 1) ผู้เกิดโดยบิดาหรือมารดาเป็นผู้มีสัญชาติไทยไม่ว่าจะเกิดในหรือนอกราชอาณาจักรไทย (2) ผู้เกิดในราชอาณาจักรไทย ยกเว้นบุคคลตามมาตรา 7 ทวิ วรรค 1

มาตรา 7 ทวิ วรรค 1 วางหลักว่า ผู้เกิดในราชอาณาจักรไทย โดยบิดาและมารดาเป็นคนต่างด้าว ย่อมไม่ได้รับสัญชาติไทย ถ้าในขณะที่เกิดนั้นบิดาตามกฎหมายหรือบิดาซึ่งมิได้มีการสมรส กับมารดา หรือมารดาของผู้นั้นเป็น

(1) ผู้ที่ได้รับการผ่อนผันให้อยู่ในราชอาณาจักรไทยเป็นกรณีพิเศษเฉพาะราย

(2) ผู้ที่ได้รับอนุญาตให้เข้าอยู่ในราชอาณาจักรไทยได้เพียงชั่วคราว หรือ

(3) ผู้ที่เข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยโดยไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมือง

มาตรา 7 ทวิ วรรค 3 วางหลักว่า ให้ถือว่า ผู้เกิดในราชอาณาจักรไทยซึ่งไม่ได้สัญชาติไทยตามวรรคหนึ่งเป็นผู้เข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยโดยการไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมือง เว้นแต่จะมีการสั่งเป็นอย่างอื่น ตามกฎหมายว่าด้วยการนั้น [4]

ซึ่งตามข้อเท็จจริงนั้นน้องหม่องเป็นเด็กที่เกิดในประเทศไทย โดยในขณะเกิดบิดาไม่มีสัญชาติไทยซึ่งหมายความว่าบิดาเป็นคนต่างด้าว ส่วนมารดากำลังพิสูจน์สัญชาติซึ่งหมายความว่าขณะที่น้องเกิดนั้นมารดาก็เป็นคนต่างด้าวเช่นกันเป็นกรณีตามมาตรา 7 ทวิ วรรค 1และไม่ปรากฏว่าบิดาได้เข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยอย่างถูกกฎหมาย จึงเป็นกรณีที่ต้องพิจารณา ตาม มาตรา 7 ทวิ วรรค 3 ซึ่งกลายเป็นถูกสันนิษฐานตามกฎหมายว่าเป็นผู้เข้ามาอยู่ในราชอาณาจักรไทยโดยไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมือง ซึ่งหากพิจารณาตามมาตรา 7 วรรค 1 แล้วนั้นน้องดนัยจำต้องได้รับสัญชาติไทยแล้ว เพราะแม่ของน้องเป็นคนสัญชาติไทย แต่เพียงต้อองการการพิสูจน์ในเรื่องเอกสารรับรองเท่านั้น

(เขียนบทความวันที่ 15 พฤษภาคม 2557)

---

[1] ความหมายของมนุษย์ข้ามชาติและประเภทของเด็กข้ามชาติ แหล่งข้อมูล : http://www.l3nr.org/posts/535656 ค้นข้อมูล : 15 พฤษภาคม 2557

[2] ปฎิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน แหล่งที่มา : http://www.khamkoo.com ค้นข้อมูล 15 พฤษภาคม 2557

[3] กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิทางแพ่ง(พลเมือง) และการเมือง (ICCPR)แหล่งที่มา :http://www.refworld.org /pdfid/ 3ae6b3aa0.pdf ค้นข้อมูล 15 พฤษภาคม 2557

[4]พระราชบัญญัติสัญชาติ พ.ศ. 2508 ซึ่งถูกแก้ไขและเพิ่มเติมโดย พระราชบัญญัติสัญชาติ( ฉบับที่2 )พ.ศ.2535 แหล่งข้อมูล : http://www.thaigeneralkonsulat.de/th/consular/nationality1.pdf

ค้นข้อมูล : 15 พฤษภาคม 2557