การจัดการความเสี่ยง งานสารสนเทศ กลุ่มสิทธิประโยชน์ โรงพยาบาลยโสธร

ความหมายของคำที่สำคัญในระบบบริหารความเสี่ยง

ความเสี่ยง (Risk) หมายถึง
ความไม่แน่นอน ว่าผลลัพธ์จะเกิดขึ้นตามที่ตั้งเป้าหมายไว้หรือไม่
การกระทำหรือเหตุการณ์ ที่อาจจะมีผลบั่นทอนความสามารถขององค์กรที่จะบรรลเป้าประสงค์ที่ตั้งไว้
การกระทำหรือเหตุการณ์ ซึ่งอาจเป็นได้ทั้งโอกาส หรือสิ่งคุกคาม
แนวโน้มหรือโอกาสที่จะเกิดความเสี่ยงและผลกระทบ หากเหตุการณ์อุบัติขึ้นจริง

 

Medical error: ความผิดพลั้ง หรือ ผิดพลาด หมายถึง การปฏิบัติงานที่ไม่รักษามาตรฐาน หรือตัดสินใจใช้การรักษาที่ไม่ถูกต้อง อันอาจเป็นเหตุให้เกิดผลลัพธ์ที่เป็นอันตราย ความเสียหาย ต่อผู้ป่วย ((หรืออาจไม่เกิดอันตรายก็ได้)
Malpractice: ทุรเวชปฏิบัติ หมายถึง การปฏิบัติ ในการดูแลรักษาของผู้ให้บริการสุขภาพ ที่ ผิดจากมาตรฐาน หรือ ต่ำกว่ามาตรฐาน ทางวิชาการที่ใช้กัน อันเป็นเหตุเกิดอันตราย และความเสียหาย ต่อผู้ป่วย

 

Omission หมายถึง การที่ผู้ป่วยไม่ได้รับการรักษาที่ควรจะได้รับ อาจเนื่องจากความไม่สมบูรณ์ของระบบ การขาดแคลนความรู้เฉพาะหน้าบางอย่างที่ทำให้การรักษาไม่ได้ มาตรฐาน

 

Complication: ภาวะแทรกซ้อน หมายถึง ผลลัพธ์ ที่เกิดขึ้น เกี่ยวจากการดูแลรักษาทำให้เกิดการบาดเจ็บอันตราย ความเสียหาย ต่อร่างกายหรือจิตใจของผู้ป่วย ( มุมมองของผู้ให้บริการ)

 

• เหตุการณ์เกือบพลาด ( near miss) เป็นเหตุการณ์ที่เกือบจะเกิดเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ (AE) แต่ไม่เกิดขึ้น

• เหตุการณ์ที่ต้องเฝ้ามอง (sentinel event) เป็นเหตุการณ์ที่ไม่พึงประสงค์ที่รุนแรงส่งสัญญาณถึงความจำเป็นที่ต้องมีการสอบสวนและตอบสนองทันที ( กำหนดไว้ในบัญชีความเสี่ยงที่ต้องเฝ้าระวัง)

• เหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ ( adverse event- AE) หมายถึง การบาดเจ็บ อันตรายหรือภาวะแทรกซ้อน ที่เป็นผลจากการดูแลรักษา มิใช่กระบวนการตามธรรมชาติของโรค ส่งผลให้ผู้ป่วยเสียชีวิต นอนโรงพยาบาลนานขึ้นหรืออวัยวะสูญเสียการทำหน้าที่ เป็นเหตุการณ์/อุบัติการณ์ซึ่งนำไปสู่อันตราย ที่มี การจัดระดับผลกระทบรุนแรงตั้งแต่ระดับ E ขึ้นไป
ยกเว้น
► เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจาก การดำเนินตามธรรมชาติของโรคไม่เป็น AE ( Adverse Event)
► เป็นเหตุการณ์หรือเป็นผลโดยตรง ที่ต้องเกิดขึ้นจากการรักษาวิธีนั้น เช่น รอยแผลจากการผ่าตัด ไม่เป็น AE
► ผลกระทบหรืออันตรายต่อจิตใจ เช่น อาการวิตกกังวลก่อนการผ่าตัด ไม่เป็น AE

ความหมาย ของ การบริหารความเสี่ยง (Risk Management)
กระบวนการ และ กิจกรรม ในการค้นหา ระบุหาความเสี่ยงที่สำคัญของโรงพยาบาลยโสธร การประเมินผลกระทบของความเสี่ยงซึ่งมีผลกระทบต่อการบรรลุพันธกิจและเป้าประสงค์ขององค์กร การพัฒนาแนวทางการจัดการกับความเสี่ยง และนำไปปฏิบัติอย่างเป็นระบบ โดยมีการบูรณาการและ เน้นความสอดคล้องระหว่างกลยุทธ์ บุคลากร กระบวนงานและเทคโนโลยี เพื่อให้โรงพยาบาลเป็นสถานบริการสาธารณสุขที่ปลอดภัย แก่ บุคลากร ผู้รับบริการ ชุมชน และสิ่งแวดล้อม

ระบบบริหารความเสี่ยง และความปลอดภัย ที่มีประสิทธิภาพ

(1) มีการประสานงานและประสานความร่วมมือที่ดีระหว่างโปรแกรมบริหารความเสี่ยงต่างๆ รวมทั้ง
การบูรณาการระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารความเสี่ยง
(2) มีการค้นหาความเสี่ยงทางด้านคลินิกและความเสี่ยงทั่วไป ในทุกหน่วยงานและในทุกระดับ
จัดลำดับความสำคัญ เพื่อกำหนดเป้าหมายความปลอดภัยและมาตรการป้องกัน
(3) มีการกำหนดกลยุทธ์และมาตรการป้องกันอย่างเหมาะสม สื่อสารและสร้างความตระหนักอย่าง
ทั่วถึง เพื่อให้เกิดการปฏิบัติที่ได้ผล
(4) มีระบบรายงานอุบัติการณ์และเหตุการณ์เกือบพลาดที่เหมาะสม มีการวิเคราะห์ข้อมูลและนำข้อมูล
ไปใช้เพื่อการประเมินผล ปรับปรุง เรียนรู้ และวางแผน
(5) มีการวิเคราะห์สาเหตุที่แท้จริง (root cause) เพื่อค้นหาปัจจัยเชิงระบบ ที่อยู่เบื้องหลัง และนำไปสู่
การแก้ปัญหาที่เหมาะสม
(6) มีการประเมินประสิทธิผลของโปรแกรมบริหารความเสี่ยงและความปลอดภัยอย่างสม่ำเสมอ และ
นำไปสู่การปรับปรุงให้ดียิ่งขึ้น

ความคาดหวัง ในการพัฒนาคุณภาพระบบบริหารความเสี่ยง

• ประสิทธิภาพในการตรวจจับและแก้ไขปัญหากระบวนการ: การเฝ้าระวังปัญหา, การจัดการกับเหตุการณ์เบื้องต้น, การรายงาน, การลดความสูญเสีย, การวิเคราะห์สาเหตุ, การวางแนวทางเพื่อป้องกัน
• การจัดให้ระบบค้นหาความผิดพลาดให้ปรากฏเพื่อหยุดยั้งได้ทัน เป็นหน้าที่ของทุกคนที่ต้อง

เฝ้าระวังในความเสี่ยงที่สำคัญ ความเสี่ยงที่สำคัญต้องใช้มาตรการเชิงรุก ไม่รอตั้งรับ

• ผลลัพธ ์: ตรวจจับและแก้ไขปัญหาได้รวดเร็ว, ควบคุมความสูญเสียได้, โอกาสเกิดซ้ำอยู่ในระดับต่ำ

ความคาดหวังคุณภาพการดูแล

• ความครอบคลุมของกิจกรรมคุณภาพด้านคลินิกบริการ ทั้งประเภทของกิจกรรม กลุ่มผู้ป่วย หน่วยงาน และบุคคลที่เข้าร่วมทำกิจกรรม

กระบวนการ : การวิเคราะห์โรคและหัตถการเพื่อหาโอกาสพัฒนา, การค้นหาแหล่งข้อมูล scientific evidence/recommendation, การเปรียบเทียบช่องว่างระหว่างความรู้กับการปฏิบัติ, การวางแผนและทดลองปรับปรุง, การวัดผล, การขยายผล, การติดตามเครื่องชี้วัดทางคลินิกเฉพาะโรค

การสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้จากความผิดพลาด :
1. แสดงให้เห็นถึงความปลอดภัย ไม่มีบรรยากาศการตำหนิ และให้คำแนะนำแบบสร้างสรรค์

3. ทำให้การพูดคุยเรื่องความผิดพลาดเป็นเรื่องปกติ

4. จัดให้มีระบบการรายงาน พร้อมให้ความรู้และคำแนะนำที่ถูกต้อง

5. ให้ทุกคนมีส่วนร่วมในการพูดคุย

6. สร้างบรรยากาศการเห็นใจผู้ร่วมงาน

7. เรียนรู้จากองค์กรอื่น ๆ ว่ามีวัฒนธรรมการเรียนรู้จากความผิดพลาดอย่างไร

การค้นหาความเสี่ยง

1. ค้นเชิงรุก
2. ค้นในเชิงตั้งรับ ได้แก่ จากบันทึกที่มีอยู่แล้ว เช่น

• บันทึกการบำรุงรักษาเชิงป้องกัน
• รายงานการตรวจสอบเพื่อป้องกันอัคคีภัย
• รายงานยาเสพติด
• บันทึกการควบคุมคุณภาพของห้องปฏิบัติการ
• รายงานการควบคุมคุณภาพของอาหาร
• รายงานด้านอาชีวอนามัย
• รายงานการตรวจสอบความปลอดภัยในการทำงาน
• รายงานการตรวจสอบความปลอดภัยด้านรังสีวิทยา
• รายงานอุบัติการณ์
• รายงานการติดเชื้อในโรงพยาบาล
• บันทึกประจำวันของหน่วยงาน
• รายงานเวรตรวจการ
• รายงานของหน่วยรักษาความปลอดภัย

การค้นหาความเสี่ยงทางคลินิก
• ค้นหาจากกระบวนการดูแลผู้ป่วยจากการวิเคราะห์กระบวนการดูแลผู้ป่วย
• ประสบการณ์ในอดีตของตนเองหรือผู้อื่น เช่น รายงานอุบัติการณ์ ข่าวเหตุการณ์ในหน้าหนังสือพิมพ์
• การทบทวนเวชระเบียน (การใช้ตัวส่งสัญญาณ Trigger Tool)
• ผลการวิจัยในวารสารวิชาการต่างๆ
• ทบทวนการดูแลผู้ป่วยอย่างสม่ำเสมอ (การทบทวนกิจรรมคุณภาพ 12 กิจกรรม)

 

การทบทวน 12 กิจกรรมเป็นกลไกตรวจจับเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ ที่สำคัญ โปรแกรมความเสี่ยง โรงพยาบาลยโสธร แบ่งเป็น 6 โปรแกรม ดังนี้
1. ความเสี่ยงทางคลินิกทั่วไป
2. ความเสี่ยงทางคลินิกเฉพาะโรค
3. โปรแกรมความเสี่ยงด้านระบบ การติดเชื้อ
4. โปรแกรมอาชีวอนามัยและความปลอดภัยของเจ้าหน้าที่
5. โปรแกรมความเสี่ยงด้านระบบยา
6. โปรแกรมความเสี่ยงทั่วไป
6.1 โครงสร้างทางกายภาพ สิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย
6.2 เครื่องมือ /อุปกรณ์
6.3 ข้อร้องเรียน สิทธิผู้ป่วย การเงิน
6.4 ระบบข้อมูล / IT / เวชระเบียน / การติดต่อสื่อสาร/ สิทธิบัตร