ชาวบ้านหลายๆ คนถือว่าไข่แมงมัน คือ "ทรัพย์ในดิน" หรือ "ออมสินในดิน" ที่ธรรมชาติสร้างสรรค์เอาไว้ หากใครขุดเจอ คนนั้นก็จะมีรายได้เพิ่มอย่างงาม

เรื่องเล่าจากบ้านแม่ตาด  :

 

ขุดออมสิน

 

 

 

 

          หลายวันก่อนเพื่อนบ้านมาชวนผมไปขุด "ไข่แมงมัน" ซึ่งเป็นวิถีชีวิตอีกอย่างหนึ่งของชาวบ้านแม่ตาดในช่วงนี้ 

          อันว่า "แมงมัน" นั้น เป็นสิ่งมีชีวิตตัวเล็กๆ ในตระกูลของมด (ทางอีสานเรียกว่า "แมงก้นต่ง") แม่ของแมงมันจะออกสีส้มๆ อาศัยอยู่ในโพรงดิน แมงมันจะวางไข่ในช่วงฤดูหนาว พอถึงช่วงต้นฤดูฝนก็จะกลายเป็นมดขนาดใหญ่ที่มีปีกและจะออกจากโพรงมาตอมแสงไฟเพื่อผสมพันธุ์

          แมงมัน มี 2 ชนิด คือ "แมงมันก่ำ" กับ "แมงมันคา"

          แมงมันก่ำ...ตัวใหญ่กว่า สีน้ำตาล ไข่มีขนาดใหญ่กว่า กินได้ทั้งไข่และตัวแมงมันที่โตเต็มวัยแล้ว

          ส่วนแมงมันคานั้น ตัวสีเหลือง มีขนาดเล็ก กินได้เฉพาะไข่เท่านั้น ส่วนตัวแมงมันกินไม่ได้ เพราะรสขมมากๆ

          ช่วงนี้ เป็นช่วงที่แมงมันกำลังวางไข่ ชาวบ้านทางภาคเหนือเลยนิยมพากันขุดไข่แมงมันเอามาบริโภคและจำหน่าย โดยไข่ขนาดเล็กที่เรียกว่า "แย็บ" จะขายประมาณ กก.ละ 500 บาท ส่วนไข่ขนาดใหญ่(คล้ายไข่มดแดง) ขาย กก.ละประมาณ 700-1000 บาท ซึ่งสามารถสร้างรายได้เสริมให้กับชาวบ้านได้อย่างงามเลยทีเดียว

          ชาวบ้านหลายๆ คนถือว่าไข่แมงมัน คือ "ทรัพย์ในดิน" หรือ "ออมสินในดิน" ที่ธรรมชาติสร้างสรรค์เอาไว้ หากใครขุดเจอ คนนั้นก็จะมีรายได้เพิ่มอย่างงาม  หลายวันก่อนมีชาวบ้านครอบครัวหนึ่งซึ่งมีความเชี่ยวชาญพากันไปขุดแมงมันได้หลายโพรง ปรากฏว่าวันเดียวสามารถขุดแมงมันมาขายได้ถึง 7,000 บาทเลยทีเดียว

          ทั้งนี้  ไข่แมงมันมีโปรตีนค่อนข้างสูง สามารถนำไปทำเมนูอาหารได้หลายอย่าง เช่น  แกง  นึ่ง  ตุ๋น ยำ และดอง(จ่อม) เป็นต้น ซึ่งรับรองได้ว่าอร่อยทุกๆ เมนู

          วันนั้น.... ผมกับเพื่อนบ้านพากันขุดไข่แมงมันได้ 2 หลุม หลุ่มแรกได้ไม่ค่อยเยอะ แต่หลุมที่สองได้ไข่แมงมันเยอะพอสมควร เก็บเอาไว้กินส่วนหนึ่ง ที่เหลือก็ขายให้คนอื่น ได้เงินมาแบ่งกันคนละ 300 บาท.....สบายใจเฉิบ  555

          วันนี้ ก็เลยเก็บภาพตอนขุดแมงมันหรือ "ขุดออมสิน" เอามาให้ชมด้วยนะครับ

 

 

 

 

 

 

นักธรณีวิทยาผู้เชี่ยวชาญกำลังทำการวิจัยโพรงแมงมัน

 

เจอแมงมันแล้วววววววววววววว

 

มดสีส้มตัวเล็กๆ คือ แม่แมงมัน
ส่วนไข่สีขาวขนาดเล็กที่ยังไม่โตเต็มที่เรียกว่า "แย๊บ"

 

กำลังกรองและล้างเอาดินออก

 ไข่แย๊บ...ที่ล้างเอาดินออกแล้ว

 

 

โพรงนี้ไข่โตเต็มที่แล้ว

หากเจอแบบนี้ก็เหมือนกับเจอ "ขุมทรัพย์" หรือ "ออมสิน" กระปุกใหญ่เลยทีเดียว

 

นักธรณีวิทยาอาวุโสกำลังตักไข่แมงมันใส่กระสอบ

 

ไข่แมงมันที่โตเต็มที่จะคล้ายกับไข่มดแดง เพียงแต่จะใหญ่กว่า สั้นกว่า ใสกว่า และอร่อยกว่า

 

ต้องตักอย่างระมัดระวัง เพื่อไม่ให้ไข่แมงมันแตก

 

ไข่แมงมันสดๆ จากโพรงดิน

 

ไข่แมงมันที่ล้างสะอาดเรียบร้อยแล้ว

ช่วงนี้ขาย กก.ละ 700-1000 บาท

 

ถ้วยเล็กขนาดนี้ ขายถ้วยละ 25 บาท

 

ตุ๋นไข่แมงมันใส่ไข่ไก่

 

แมงมันที่โตเต็มวัยแล้ว

(ภาพจากอินเตอร์เน็ต)

 แมงมันทอด....อีกหนึ่งเมนูที่หายากและราคาแพง

(ภาพจากอินเทอร์เน็ต)