ราย ละเอียดต่อไปนี้ เป็นความเข้าใจ ประสบการณ์และข้อมูลที่ผมพยายามรวบรวมมาเพื่อแบ่งปันสำหรับความเข้าใจใน เรื่องของแบบ และ Drawings ครับ

หากมีความผิดพลาดหรือไม่ชัดเจน ขอเชิญร่วมให้ความเห็นและอภิปรายตามสะดวกครับ

ขออนุญาตแบ่งเนื้อหาออกเป็น 3 ส่วน ดังนี้
1 คำจำกัดความของ “แบบ” ในเอกสารประกวดราคาของไทย
2 คำจำกัดความของ “Drawings” ในเอกสารประกวดราคาสากล
3 แบบ จากประสบการณ์ที่ผมได้ร่วมจัดทำเอกสารประกวดราคา

รายละเอียดต่าง ๆ มีดังต่อไปนี้

1 คำจำกัดความของ “แบบ” ในเอกสารประกวดราคาของไทย

1.1 “แบบแปลน” (Drawings) หมายถึง แบบรายละเอียดซึ่งจะระบุถึงแผนผัง รูปร่าง ขนาด ลักษณะ จำนวน รวมทั้งรายการของงานต่างๆ ที่ผู้รับจ้างจะต้องจัดทำให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้

1.2 “แบบแสดงรายละเอียดเพื่อการก่อสร้าง” (Shop Drawing) หมายถึง แบบที่ผู้รับจ้างจะต้องจัดทำเพื่อเสนอให้ผู้ว่าจ้างพิจารณาเห็นชอบก่อนทำการ ก่อสร้าง โดยจะต้องแสดงรายละเอียดต่างๆ ที่มีอยู่ในแบบก่อสร้างตามสัญญา และในสนามตลอดจนรายละเอียดเพิ่มเติมที่มิได้ปรากฏในแบบก่อสร้างตามสัญญาและ วิธีการก่อสร้าง เพื่อใช้ก่อสร้างให้แล้วเสร็จตามวัตถุประสงค์ของโครงการ ค่าใช้จ่ายในการจัดทำแบบรายละเอียดเพื่อการก่อสร้างนี้ ผู้รับจ้างเป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายเองทั้งสิ้น

1.3 “แบบแปลนที่ก่อสร้างจริง” (As-built Drawing) หมายถึง แบบแสดงรายละเอียดของงานที่ก่อสร้างในแต่ละขั้นตอน ที่มีการแก้ไขจากแบบแปลนเดิม ซึ่งได้ทำการออกแบบไว้เพื่อเก็บไว้เป็นหลักฐานในด้านการขยายงานและการบำรุง รักษาในอนาคต จัดทำโดยผู้รับจ้างด้วยกระดาษไขและผ่านการตรวจสอบของผู้ว่าจ้าง งานนี้ต้องแล้วเสร็จและส่งมอบให้ผู้ว่าจ้างพร้อมกับการส่งมอบงานงวดสุดท้าย

2 คำจำกัดความของ “Drawings” ในเอกสารประกวดราคาสากล

ขอคัดลอกเฉพาะความหมายของ Shop Drawings จากเอกสารของสมาคมสถาปนิกของอเมริกา American Institute of Architects (AIA) เท่านั้น

“Shop Drawings are drawings, diagrams, schedules and other data specially prepared for the Work by the Contractor or a Subcontractor, Sub-subcontractor, manufacturer, supplier or distributor to illustrate some portion of the Work.” (A201, 3.12.1)

Shop Drawing Procedures in AIA Documents

The contractor is obligated by the contract documents to submit shop drawings, product data, and samples for certain parts of the work. The architect is obligated by the owner-architect agreement to “review and approve or take other appropriate action upon Contractor’s submittals such as Shop Drawings, Product Data and Samples….” (B-141, Subparagraph 2.6.4). This is included among the architect’s Contract Administration Services.

รายละเอียดเพิ่มเติม เชิญได้ที่

http://www.dcd.com/oleary/oleary_marapr_2003.html

และ

http://www.dcd.com/oleary/oleary_mayjun_2003.html

3 แบบ จากประสบการณ์ที่ผมได้ร่วมจัดทำเอกสารประกวดราคา

ในประเทศไทยจะจำแนกแบบเป็นประเภทต่าง ๆ ดังนี้คือ

3.1 แบบขออนุญาต (Submitted Drawings for Authority’s Permission)

ประเทศอื่น แบบขออนุญาต จะเป็นชุดเดียวกับแบบก่อสร้าง ในประเทศไทย เมื่อนานหลายปีก่อนจะแยกเป็นคนละชุด ปัจจุบัน ผมไม่แน่ใจว่าจะยังคงปฏิบัติแบบเดิม ๆ หรือไม่ เหตุผลที่แยก ผมขออนุญาต ไม่เอ่ยถึง เพราะท่านสถาปนิกคงจะทราบดี ครับ

สำหรับเอกสารประกวดราคาสากล แบบชุดนี้จะเป็นฉบับเดียวกับแบบก่อสร้าง

3.2 แบบก่อสร้าง (Construction Drawings) แบ่งออกเป็น

3.2.1 แบบเพื่อการประกวดราคา (Tender Drawings) แบบชุดนี้จะใช้ในการประกวดราคาเท่านั้น เพราะในบางกรณี อาจมีความจำเป็นต้องรีบประกวดราคาก่อน แบบอาจจะยังไม่เสร็จสมบูรณ์ แต่จะครบถ้วนในเนื้อหาและรายละเอียดหลัก อาจขาดรายละเอียดปลีกย่อยต่าง ๆ ซึ่งไม่มีผลกระทบต่อราคาค่าก่อสร้างมากนัก

แบบชุดนี้ในสัญญาแบบ Turn key (ออกแบบรวมก่อสร้าง) หรือ EPC (Engineering, Procurement and Construction) Contract อาจใช้คำว่า Outline Design Drawings (แบบเค้าโครง) จะใช้ประกอบสัญญาด้วย โดยก่อนเริ่มการก่อสร้าง ผู้รับจ้างก่อสร้าง (ผู้รับเหมา) จะต้องออกแบบรายะเอียด และผลิตแบบรายละเอียด (Detailed Design Drawings) และขออนุมัติที่ปรึกษาก่อเริ่มดำเนินการก่อสร้าง

3.2.2 แบบเพื่อการก่อสร้าง (Construction Drawings) แบบชุดนี้จะใช้ประกอบสัญญาก่อสร้าง จะใช้เป็นหลักในการดำเนินการก่อสร้าง หากมีการแก้ไขแบบในสาระสำคัญภายหลังจากการลงนามในสัญญา จะผลิตแบบใหม่ จะเป็นแบบก่อสร้างเพิ่มเติม (Addendum) อาจมีการตกลงราคาค่าก่อสร้างเพิ่มเติม

3.2.3 แบบใช้งานเพื่อการก่อสร้าง (Shop Drawings) แบบเหล่านี้จะผลิตโดยผู้รับจ้างก่อสร้าง (ผู้รับเหมา) โดยผู้ออกแบบ ผู้ควบคุมงาน หรือที่ปรึกษาจะเป็นผู้ตรวจและอนุมัติก่อนให้ผู้รับจ้างทำการก่อสร้างจริง

ตัวอย่างง่าย ๆ สำหรับ Shop Drawings คือรายละเอียด Sections ต่างๆของวงกบประตู หน้าต่างอลูมิเนียม Curtain Wall หรือรายละเอียดรอยต่อการเชื่อม การยึดของโครงเหล็กต่าง ๆ เป็นต้น

3.2.4 แบบก่อสร้างจริง (As-built Drawings) แบบเหล่านี้จะผลิตโดยผู้รับจ้างก่อสร้าง (ผู้รับเหมา) โดยผู้ออกแบบ ผู้ควบคุมงาน หรือที่ปรึกษาจะเป็นผู้ตรวจและอนุมัติก่อนดำเนินการตรวจรับมอบงานก่อ สร้างขั้นสุดท้าย โดยจะรวบรวมทั้งแบบก่อสร้าง และแบบใช้งานเพื่อการก่อสร้าง (Shop Drawings) ผสานเข้ากันเป็นชุดเดียว ว่าที่ก่อสร้างจริง ๆ แล้วเป็นอย่างไร มีอะไรที่แก้ไขจากแบบดั้งเดิมหรือไม่ เพื่อเก็บไว้เป็นหลักฐาน และการซ่อมบำรุง อาคารหรือโครงสร้างนั้นในภายหลัง

อย่างไรก็ตาม ในเอกสารประกวดราคา เงื่อนไขของสัญญาจะต้องระบุ คำจำกัดความของแบบต่าง ๆ เหล่านี้ให้ชัดเจน เพื่อขจัดปัญหาข้อโต้แย้งต่าง ๆ ในภายหลัง