สิ่งที่เราทำไม่ได้หรือยังไม่ได้ทำ

ผู้เขียนได้มีโอกาสเข้าร่วมประชุมเมื่อวันที่ 19 ธันวาคม 56

เรื่อง “การประชุมหารือแนวทางการขับเคลื่อนจังหวัดปลอดบุหรี่”

ที่โรงแรมริชมอนด์ จังหวัดนนทบุรี มีผู้เข้าร่วมประชุมประมาณ 70 คน

ทำให้ได้รู้จักเครือข่าย มีการพูดคุยกันเรื่องการดำเนินจังหวัดปลอดบุหรี่

มีจังหวัดที่เข้าร่วมจังหวัดปลอดบุหรี่ เพิ่มอีก 17 จังหวัด โดยเฉพาะอย่างยิ่งเป็นจังหวัดที่มีอัตราการสูบบุหรี่สูง รุ่นนี้เป็นรุ่นที่ 2

บรรยากาศในที่ประชุม มีบุคคลที่ร่วมในโครงการมาจากจังหวัดต่างๆ มาร่วมหารือและแชร์ประสบการณ์เรื่องจังหวัดปลอดบุหรี่ และเล่ากรณีตัวอย่าง จังหวัดปลอดบุหรี่ที่ดี หนึ่งในนั้น คือ จังหวัดลำพูน

 

                                                           คุณพวงพกา สุริวรรณ [email protected]

                                                                      สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดลำพูน

เล่าประสบการณ์การทำงานชุมชนปลอดบุหรี่ในจังหวัดลำพูน การทำงานในภาคของชุมชน ว่าได้ทำงานอย่างไรบ้าง

 

“จังหวัดลำพูน บ้าน วัด โรงเรียนปลอดบุหรี่”

 

  • ปัญหาการสูบบุหรี่ในชุมชนยังมีสูง เน้นเป้าหมายการทำงานไปที่พื้นที่เสี่ยงการสูบบุหรี่ของชุมชน เน้นการพัฒนาต้นแบบทำอย่างไรให้ชุมชนมีส่วนร่วมของการรณรงค์ โดยใช้ภาคีเครือข่ายในพื้นที่ชุมชนในการทำงาน
  • เพื่อลดอัตราการสูบของบุหรี่ ทั้งนักสูบหน้าเก่าและนักสูบหน้าใหม่ จะเน้นการเลิกสูบบุหรี่ด้วยตนเอง
  • ต้องการปรับพฤติกรรมกลุ่มเสี่ยงไม่ให้สูบบุหรี่

 

         เล่าขยายความ พฤติกรรมและประเพณีของคนทางภาคเหนือที่สืบเนื่องกันมาช้านาน โดยส่วนใหญ่ของชาวภาคเหนือ เวลามีประเพณีต่างๆ เช่น งานทำบุญ งานศพ จะมีการเลี้ยงอาหาร ขนมต่างๆ หนึ่งในนั้นที่ชาวภาคเหนือนำมาเลี้ยงก็คือ “เมี่ยง” ซึ่งจะเป็นของคู่กันกับ “บุหรี่” ตั้งแต่นั้นเดิม “เมี่ยง” เป็นใบชาชนิดน้ำ ที่นำมาหมักแล้วนำไปทำให้มีรสกลมกล่อม กินคู่กันกับการสูบบุหรี่ ส่วนใหญ่คนที่กินเมี่ยง ก็จะเป็นคนสูงอายุ ระยะหลังมาสืบทอดมาจนถึงในวัยรุ่น ซึ่งเป็นวัฒนธรรมที่สืบเนื่องกันมา ที่ยังมีอยู่

 

ทำอย่างไร ? ให้คนปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ไม่ให้การสูบบุหรี่ อยู่คู่กับประเพณีกินเมี่ยง

  • ใช้สื่อวิทยุ ชุมชน เพราะเข้าถึงในพื้นที่ให้ความรู้พิษภัยของการสูบบุหรี่และข้อมูลจากเจ้าหน้าที่สาธารณสุข อาสาสมัคร (อสม.) เพื่อปรับความคิดเรื่อง “กินเมี่ยง” กรณีเช่น ห้ามมีการถวายบุหรี่และเมี่ยงให้กับพระภิกษุสงฆ์

  • สร้าง “ต้นแบบ” คนต้นแบบคือ คนที่เลิกบุหรี่ได้ด้วยตนเอง มาเป็นต้นแบบและขยายผลต่อไป

  • จัดตั้งคลินิก รพ.สต. ให้คำแนะนำและวิธีเลิกบุหรี่

การทำงาน เน้นการทำงาน setting บ้าน วัด โรงเรียน

แกนนำ (ผู้นำชุมชน) คุณหมอที่โรงพยาบาลบอกว่า “ผู้นำมีพฤติกรรมยังไง คนที่เจริญรอยตามก็จะเป็นลูกบ้าน” ในส่วนใหญ่ผู้นำจะสูบบุหรี่เยอะมาก ระยะหลังเราเริ่มมีการรณรงค์ ทำให้สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และเราสนับสนุนกิจกรรม มีการแจกรางวัลให้ มีโล่ให้ เป็นต้น

อ่านเพิ่มเติมได้ที่ ศจย.

ผลของการทำงานที่ได้คือ       - ได้ชุมชนต้นแบบ 16 ชุมชน ในปี 56 และขยายผลต่อในปี 57

                                                - ได้บุคคลต้นแบบ 90 กว่าคน มอบโล่และขยายผลต่อไป

                                                - ภาคีเครือข่ายเพิ่มขึ้น จากโรงเรียน ผู้นำหมู่บ้าน ชุมชน

                                                - มีมาตรการทางสังคม

                                                - มีสวนสาธารณะในชุมชน ซึ่งเป็นที่ปลอดบุหรี่

 

คุณพวงพกา สุริวรรณ กล่าวว่า “สิ่งที่เราทำไม่ได้หรือยังไม่ได้ทำ” ดังนั้น “เราจะทำได้ก็คือสิ่งที่เรากระทำ

การหารือและร่วมวางแผนแนวทางการบริหารจัดการ และดำเนินงานขับเคลื่อนสู่จังหวัดปลอดบุหรี่ครั้งนี้ ให้ตระหนักถึงบทเรียนทางสังคม บทเรียนการทำงาน เปลี่ยนค่านิยมทางสังคม ให้ความรู้ และการทำงานร่วมกับภาคีเครือข่าย ซึ่งจะขยายผลในครั้งต่อไป ...

                                                                                                               ถอดความโดย รติกร เพมบริดจ์

Admin blog ศจย.

[email protected]