ดร. จากธรรมศาสตร์เล่าให้ฟัง จึงสรุปแนวคิดสำคัญ ๆ ของท่านมาเล่าให้อ่านกันต่อ.... ท่่านเคยไปเรียนที่เยอรมันในช่วงตะวันออกและตะวันตกจะรวมเป็นประเทศ ประชาชนในเยอรมันตะวันออก ซึ่งเป็นคอมมูนิสต์ ทุกข์ยาก เขาอยากรวมกับตะวันตก แต่รัฐบาลไม่เอาด้วย ประชาชนเขาค่อย ๆ รวมตัวกันเป็นกลุ่ม เป็นร้อย เป็นพัน หมื่น แสน และล้าน ล้าน เดินไปตามถนนนใหญ่ แรก ๆ รัฐบาลสั่งให้ทหาร เข้าจัดการ ทหารก็เริ่มไม่เอาด้วย ต่อมาทหารก็หันมาเอาด้วยกับประชาชน จนท้ายที่สุด รัฐบาลก็ยอม และทุบกำแพงเบอร์ลินทิ้ง รวมเป็นประเทศเดียวกันได้ โดยไม่เสียเลือดเนื้อ
ผมก็จำชื่อท่านไม่ได้ ท่านให้แนวคิดดี ๆ ที่ผมพอจับความได้และใส่ความคิดเห็นของผมเข้าไปด้วย เช่น การทะเลาะเบาะแว้งระหว่างประชาชนด้วยกัน ที่ต่างฝ่ายต่างมีนายใหญ่คอยชักจูงชวนเชื่อ ก็ขอให้พิจารณาที่นายใหญ่ ๆ อย่าได้โกรธ เคื่องต่อประชาชนด้วยกัน เมตตาต่อกัน หากทำได้ก็ถามไถ่ถึงเหตุผลในความเชื่อระหว่างกัน ใครจะเชื่อใครฟังใครก็ได้ ขอให้อยู่ในความคิดเชิงเหตุผล เราจะข้ามพ้นความขัดแย้งไปได้ หากเข้าใจในความจริงได้ตรงกัน ที่เป็นหลักคิดสำคัญก็คือขัดแย้งทางความได้ แต่ต้องไม่ทำร้ายกัน และเคารพในความเป็นมนุษย์ของกันและกัน
ประชาชนนับล้านขัดขืนรัฐได้ ต้องไม่ทะเลาะกับประชาชนที่่คิดต่างกัน
ถูกต้องครับ...หลักคิดสำคัญก็คือขัดแย้งทางความคิดได้ แต่ต้องไม่ทำร้ายกัน และเคารพในความเป็นมนุษย์ของกันและกัน
ประชาชนนับล้านขัดขืนรัฐได้ ต้องไม่ทะเลาะกับประชาชนที่่คิดต่างกัน
ถ้ารัฐคิดดีทำดีคงไม่ต่อต้าน