สำนักข่าวเดลีเมล์ ตีพิมพ์เรื่อง "สารพัดยอยุงแสนยุ่ง", และ อ.อนาฮัด โอ'คอนเนอร์ ตีพิมพ์เรื่อง "จริงไหม: ยุงชอบกัดผู้หญิง" ในนิวยอร์ค ไทมส์ ผู้เขียนขอนำมาเล่าสู่กันฟังครับ

.

.

โลกเบี้ยวใบนี้มียุงมากกว่า 3,500 สายพันธุ์ (สปีชีส์ / species)

ยอยุงแสนยุ่งเหล่านี้เป็นนักมังสวิรัติ (vegetarians), กินน้ำหวานจากดอกไม้ (nectar) เกือบตลอดชีวิต

.

จะ "ไม่มังฯ (มังสวิรัติ)" เฉพาะยุงตัวเมีย ตอนจะสร้างและวางไข่ เพื่อให้ได้สารอาหารเพิ่มขึ้น

การศึกษาที่ผ่านมาพบว่า ยุงชอบ "เป้า (target)" ใหญ่มากกว่าเล็ก

.

ชอบกัดคนตัวโตมากกว่าคนตัวเล็ก

ชอบคนอ้วนมากกว่าคนผอม (คนอ้วนมีพื้นที่ผิวหนังมากขึ้น)

.

ยุงชอบคนท้องมากกว่าคนไม่ท้อง 

คนตั้งครรภ์มีพื้นที่ผิวหนังมากขึ้นเช่นกัน

.

ยุงมีแนวโน้มจะเลือกกัดคนบางคนมากเป็นพิเศษ ซึ่งยังไม่ทราบแน่ว่า ทำไม

การศึกษาที่ผ่านมาพบว่า ปัจจัยต่อไปนี้ดึงดูดยุงมากเป็นพิเศษ

.

(1). คาร์บอนไดออกไซด์ พบในลมหายใจออก

.

ยุงมีอวัยวะตรวจจับแก๊สนี้อยู่ที่ขากรรไกรบน

ตรวจจับได้ในระยะ 160 ฟุต = 48.77 เมตร = เกือบ 50 เมตร

.

คนตัวโต หรือตัวหนัก ปล่อยแก๊สนี้มากกว่าคนตัวเล็ก หรือตัวเบา... แบบนี้ยุงชอบ

คนที่มีอัตราการเผาผลาญกำลังงานสูง เช่น ทำงานหนัก ออกกำลังหนัก เป็นไข้ ฯลฯ... ปล่อยแก๊สนี้มากเช่นกัน 

.

ถ้ามีลมพัดแรง หรือการระบายอากาศดีมาก เช่น ติดพัดลมดูดอากาศ ฯลฯ จะทำให้แก๊สนี้พัดออกไปจากตัวได้เร็ว 

คนจึงถูกยุงกัดได้ง่ายขึ้นในที่อับลม

.

(2). กลิ่นตัว-กลิ่นเหงื่อ

.

คนเรามีสารเคมีที่ระเหยออกจากผิวหนังประมาณ​ 500 ชนิด

ทำให้มีกลิ่นตัวไม่เหมือนกัน

.

ยุงชอบกลิ่นตัวของคนบางคน และเลือกที่จะกัดคนบางคนก่อนคนอื่น

ยุงมีตัวรับกลิ่นรูปร่างคล้ายเสาอากาศ TV ที่หัว

.

ตัวอย่างกลิ่นที่ยุง-แมลงอีกหลายชนิดรับกลิ่นได้

คือ เหงื่อ กรดแลคติค กรดยูริค ออคเทนอว (octenol)

.

(3). อุณหภูมิ-ความร้อน

ยุงชอบคนตัวร้อน ตัวอุ่นมากเป็นพิเศษ

.

คนที่ทำงานหนัก หรือออกกำลังตอนค่ำ จะเสี่ยงยุงมากขึ้น

และเสี่ยงมากกว่านั้น... ถ้านุ่งผ้าถุงหรือโสร่ง (ยอยุง... ชอบมุดถ้ำ)

.

(4). ตั้งครรภ์-มีท้อง

.

คนที่ตั้งครรภ์มักจะมีพื้นที่ผิวหนังมากขึ้น (ท้องใหญ่ขึ้น), ตัวอุ่นหรือร้อนขึ้น (อุณหภูมิสูงขึ้น), เหงื่อออกง่ายขึ้น

การศึกษาที่ผ่านมาพบว่า คนท้องตัวอุ่น หรือร้อนมากขึ้น 1.3 องศาฟาเรนไฮต์ = 0.72 องศาเซลเซียส (C)

.

เพิ่มเสี่ยงถูกยุงกัด = 2 เท่าของคนไม่ท้อง

การลงทุนที่น่าจะสุดคุ้มสำหรับ "ว่าที่คุณแม่" คือ การติดมุ้งลวดทั้งห้อง หรือทั้งบ้าน

.

(5). แอลกอฮอล์

.

ปี 2002/2545 มีการศึกษาจากญี่ปุ่น ทำในอาสาสมัคร 13 คน ให้ดื่มเบียร์ 1 ขวด

พบว่า การดื่มแอลกอฮอล์เพิ่มเสี่ยงยุงกัด

.

กลไกที่เป็นไปได้ คือ แอลกอฮอล์ทำให้อุณหภูมิที่ผิวหนังเพิ่มขึ้น และกลิ่นตัวแรงขึ้น

การศึกษาจากฝรั่งเศสในปี 2554 ทำในกลุ่มตัวอย่าง 15 คนพบว่า เบียร์เพิ่มเสี่ยงยุงกัดเช่นกัน

.

(6). คนโสโครก

.

การศึกษาจากเนเธอร์แลนด์ ทำในปี 2011/2554 พบว่า ยุงอาฟริกันชอบคนที่มีจำนวนแบคทีเรียผิวหนังสูง

การไม่ล้างมือด้วยสบู่ หรือไม่อาบน้ำ เพิ่มแบคทีเรีย หรือเชื้อโรคที่ผิวหนัง

.

การศึกษาที่ผ่านมาพบว่า ยุงเขตร้อนที่เป็นพาหะเชื้อมาลาเรีย (ไข้จับสั่น) ชอบคนที่มี "กลิ่นเท้า" แรง

ตรงนี้เป็นช่องทางของการวิจัยด้วย คือ ต่อไปอาจมีการวิจัยหาเชื้อแบคทีเรีย หรือเชื้อท้องถิ่นชนิดดีที่ยุงไม่ชอบ อาจทำเป็นสเปรย์ ไว้พ่นบนผิวหนัง เพื่อลดปริมาณเชื้อร้ายๆ ให้น้อยลง

.

(7). กลิ่นไล่ยุง

.

นักวิทยาศาสตร์พบว่า คนบนโลก 1/10 = 10 คนมีแบบนี้ 1 คน ปล่อยกลิ่นไล่ยุงได้ (แต่กันยุงไม่ได้ 100%)

ตัวอย่างกลิ่นไล่ยุง เช่น กลิ่นคีโตน (ketones) = กลิ่นคล้ายผลไม้สุกงอมมาก ใกล้จะเน่าเสีย (sicky sweet fruit) ฯลฯ

.

คนบางคนมีสารนี้ในกลิ่นตัวมากกว่าคนทั่วไป

คนไข้เบาหวานที่ระดับน้ำตาลในเลือดสูงจนช็อคมีสารนี้เพิ่มขึ้น 

.

คนที่ลดความอ้วน โดยกิน "ข้าว-แป้ง-น้ำตาล" ต่ำมากๆ มีสารนี้เพิ่มขึ้น

แต่อย่าลองของกับยุง

.

เพราะช่วงลดความอ้วนแบบเร็ว อาจมีภูมิต้านทานโรคต่ำลงได้ง่าย

วิธีที่ดีกว่า คือ ออกกำลัง คุมอาหาร และติดมุ้งลวดหรือกางมุ้ง

.

นักวิทยาศาสตร์สันนิษฐานว่า

กลิ่นคีโตนคล้ายกลิ่นผลไม้สุกงอมอาจทำให้ยุงสับสนเลยไม่ค่อยอยากกัด

.

เช่น งงว่า เอ! นี่มันคนหรือต้นไม้ (ต้นไม้ที่มีผลไม้สุก)

.

(8). ยุงกัดเจ็บไม่เท่ากัน

.

คนบางคนแพ้ยุง โดนหน่อยก็คัน

.

(9). กลุ่มเลือด - กรุ๊ปเลือด (blood groups)

.

การศึกษาจากญี่ปุ่น ทำในปี 2004/2547 พบว่า

ยุงมีแนวโน้มจะกัดคนที่มีเลือดกรุ๊ปโอ (O) = 2 เท่าของกรุ๊ปเอ (A)

.

ส่วนกรุ๊ปบี (B) จะอยู่กลางๆ 

คือ ยุงชอบคนเลือดกรุ๊ป O มากกว่า B, ชอบกรุ๊ป B มากกว่า A

.

คนไทยมีเลือดกรุ๊ปโอ (O) มากที่สุด

รองลงไปเป็นบี (B), เอ (A) และเอบี (AB) ตามลำดับ

.

ทางที่ดี คือ ไม่ต้องไปลองของ

ป้องกันยุง โดยติดมุ้งลวด กางมุ้ง แล้วเก็บเลือดไว้บริจาคเอาบุญ

.

(10). สีเสื้อ

.

การศึกษาจากมหาวิทยาลัยฟลอริดา สหรัฐฯ พบว่า

ยุงแต่ละสายพันธุ์ชอบเสื้อผ้าสีไม่เหมือนกัน

.

ทว่า... ส่วนใหญ่จะชอบคนสวมเสื้อผ้าสีเข้มมากกว่าสีอ่อน

ที่ยังไม่ได้ศึกษา คือ ยุงชอบคน (ใส่) เสื้อผ้าสีอะไรมากกว่ากัน

.

หลักการทางฟิสิกส์ทางแสง แบ่งสีเป็นกลุ่มๆ 

ชื่อที่ช่างอีเล็ค (โทรนิคส์) หรือช่าง TV คงจะรู้กันดี คือ RGB = แดง_เขียว_ฟ้า

. 

.

ภาพที่ 1: แม่สีแสง (primary light color) จากวิกิพีเดีย

.

แม่สีแสงมี 3 สี (RBG) > ถ้าฉายสี 3 สีนี้มารวมกันจะได้สีขาว (white)

  • R = red = สีแดง
  • B = blue = สีฟ้า
  • G = green = สีเขียว

.

 

ภาพที่ 2: แม่สีแสง (primary light color), ภาพจากมหาวิทยาลัยจอร์เจียสเตท

.

แม่สีแสงมี 3 สี (RBG)

  • ถ้าฉายสี 3 สีนี้มารวมกัน (R + B + G) จะได้สีขาว (white)
  • ถ้าไม่มีแสงสีเลยแม้แต่สีเดียว จะเห็นเป็นสีดำ (black)

.

ถ้าฉายแสงสี 2 สีรวมกันจะได้สีผสมดังนี้

  • R (red /สีแดง) + B (blue/สีฟ้า) = magenta / สีม่วงแดง 
  • B (blue/สีฟ้า) + G (green/สีเขียว) = cyan / สีฟ้าเขียว
  • G (green/สีเขียว) + R (red /สีแดง) = yellow / สีเหลือง

.

ถ้าเป็นแมลงอื่น เช่น ผึ้ง ต่อ แตน ฯลฯ มักจะชอบสีค่อนไปทาง "ฟ้า-น้ำเงิน"

กลไกที่เป็นไปได้ คือ แมลงมองเห็นสีฟ้า สีน้ำเงิน ไปจนถึงอัลตราไวโอเลต (ultraviolet / UV) ได้ดีกว่าคน

.

ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่า ถ้าเป็นพื้นที่เสี่ยงแมลงกัดต่อย คือ ผึ้ง ต่อ แตน ฯลฯ ให้หลีกเลี่ยงการปลูกดอกไม้สีฟ้า-น้ำเงินให้มากที่สุด

หลีกเลี่ยงการปลูกดอกไม้สีเขียว-แดง รองลงไป

.

หรือถ้าต้องการให้แมลงมารบกวนน้อยหน่อยตอนกลางคืน

ให้เลือกใช้ไฟสีไปทางเหลือง เพราะจะดึงดูดแมลงน้อยกว่า

.

ยอยุงแสนยุ่งไม่เป็นอย่างนั้น

สีอะไรก็กัดได้หมด

.

ทางที่ดี คือ ติดมุ้งลวด + กางมุ้งไว้

และอย่าลืม... ติดมุ้งลวดห้องน้ำด้วย

.

เพราะยุงชอบกัดเนื้อเยื่ออ่อนในร่มผ้ามากเป็นพิเศษ

และอย่าลืม... ล้างมือ + ล้างเท้า + อาบน้ำตามโอกาส

.

เพราะยุงมีแนวโน้มจะชอบกัด "คนกลิ่นแรง"

ถึงตรงนี้...​ ขอให้ท่านผู้อ่านมีสุขภาพดีไปนานๆ ครับ 

. 

Thank nytimes > http://www.nytimes.com/2010/06/15/health/15real.html?ref=health

Thank Dailymail > http://www.dailymail.co.uk/femail/article-2386261/Why-holiday-mosquitoes-really-DO-prefer-biting-women.html