"กำเมือง" ถ้าเฮาเบาะปากั๋นอู้ ไผตี่ไหนจะมาอู้...แถมเหมาะ

๑/๑๐/๒๕๕๖

********

มาหัดอู้กำเมืองกั๋นดีกว่า ๗

 

บันทึกกำเมืองบ้านแพะ เกี่ยวกับข้าวของเครื่องใช้ภายในบ้านบ้าง อาจจะไม่ครบทั้งหมด เท่าที่ผู้เขียนเห็นว่ามีความแตกต่าง ทางด้านการเรียกขาน ถ้าไม่ได้เขียนไว้ในที่นี้ก็ให้ถือว่า เหมือนกัน นะครับ

...

 

กรรไกร = มีดยับ, ไมยับ

"ตะวาเย้ยอ้อยไปในเมืองโตยอี่แม่...เฮาเกาะเลยถือโอกาสฝากเปิ่นไปซื้อไมยับก๋าหัวกระต่ายมาขายโตย"

(เมื่อวานพี่สาวไปจังหวัดกับแม่...ผมก็เลยถือโอกาสฝากแม่ไปซื้อกรรไกรตราหัวกระต่ายมาขายด้วย)

 

 

กระดุม = หมะดุม

"ช่วงนี่...มีแต่คนมาถามหาซื้อเม็ดหมะดุมตี่ร่าน(ภาษาเดิมเรียกฮ่าน)กั๋นหลายเหาะ...เฮากะบอกหื้อเปิ่นไปซื้อบ้านปี่เย้ย...เปิ่นตัดหยิบเสื้อผ้าขาย...น่าจะมีหมะดุมขายโตย"

(ช่วงนี้...มีแต่คนมาถามหาซื้อเม็ดกระดุมที่ร้านกันเยาะเลย...ผมก็บอกให้เขาไปซื้อที่บ้านพี่สาว...เพราะพี่สาวเขาตัดเย็บเสื้อผ้าขาย...น่าจะมีกระดุมขายด้วย)

...

 

เข็มขัด = ต้าย

"สังเกตว่า...หละอ่อนนักเลียนตี่ใจ๊ต้ายหัวลูกเสือนั้น...มาซื้อหัวต้ายกั๋นหมั่น...เพาะหัวมันขี้หัก"

(สังเกตว่า...เด็กนักเรียนที่ใช้เข็มขัดหัวลูกเสือนั้น...มาซื้อหัวเข็มขัดกันบ่อย...เพราะว่าหัวเข็มขัด(ลูกเสือ)มันหักง่าย)

...

 

ขวาน = มุย

"ตะวาไปจ่วยแป๋งเฮียนบ้านหนานแมว...ต๋อนไปเอามุยไปโตย...ต๋อนกั้บลืมเอามาเหียหน่ะ"

(เมื่อวานไปช่วยหนานแมวสร้างบ้าน...ขาไปก็เอาขวานไปด้วย...ขากลับดันลืมเอามาเสียอีก)

...

 

จักรยาน =รถถีบ

"บ้านเฮาบะเด่ว...ไปไก๋ไปใก้กะบ่อใจ๊รถถีบกั๋นเหียแล้ว...หันขี่ก้ารถเคี่ยง"

(หมู่บ้านของเราเดี๋ยวนี้...ไปที่ไหนไม่ว่าไกลหรือใกล้ไม่ใช้จักรยานกันเสียแล้ว...เห็นขี่กันแต่รถมอเตอร์ไซค์)

...

 

ช้อน = จ๊อน /จ้อน

"เวลากิ๋นข้าวกับน้ำพริกผักส้มหรือน้ำพริกหน่อไม่...ไผว่าดีใจ๊จ๊อนสักเตื่อ...จะเอามาตักอะหยัง"

(เวลากินข้าวกับน้ำพริกผักกาดดองหรือน้ำพริกหน่อไม้...ใครว่าเขาใช้ช้อนกัน...จะเอามาตักอะไรหรือ)

...

 

ถาดใส่กับข้าว = สะโตก

(ถ้าเป็นภาชนะเครื่องสานยกสูงประมาณ ๑ คืบ เรียกว่า ขันโตก)

"เกยได้ฮยินก่อ...ตี่เขาว่าหนะ...กิ๋นอิ่มแล้วหื้อปากั๋นเก๊บสะโตกเก๊บแอ็บเข้า"

(เคยได้ยินไหม...ที่เขาพูดกันหนะ...กินอิ่มแล้วให้พากันเก็บถาดกับข้าวและเก็บกระติบข้าว)

...

 

ทับพี = ต๋าป้าก/ ต่าป้าก / สาละพี

"บะเด่วบ้านเฮา...เบาะก่อยได้ฮยินไขฮ้องสาละพีกั๋นว่าต๋าป้าก...แหมแล้วเหนาะ...ท่าจะลืมกั๋นหม๊ดแล้วก้า"

(เดี๋ยวนี้บ้านเรา...ไม่ค่อยได้ยินใครเรียกทับทีกันว่า ต๋าป้าก...อีกแล้วนะ...สงสัยจะลืมกันไปหมดแล้วมั๊ง)

...

 

ผ้าเช็ดตัว = ผ้าตุ้ม / ผ้าซ้าว /ผ้าเจ๊ดตั๋ว

"พัดฒะนาก๋ารของผ้าตุ้มบ้านเฮา...บะเด่วบ้านน้ำฮอกเขาฮ้องกั๋นว่าผ้าซ้าว...แต่บ้านแพะเขาฮ้องกั๋นว่า ผ้าเจ๊ดตั๋ว...ความจิ๋งเกาะคืออันเดวกั๋น"

(พัฒนาการของผ้าเช็ดตัวบ้านเรา...เดี๋ยวนี้บ้านน้ำลอกเขาเรียกกันว่า ผ้าซ้าว...แต่บ้านแพะเขาเรียกกันว่า ผ้าเช็ดตัว...ความจริงก็คือสิ่งเดียวกัน)

....

 

ผ้าห่ม = ผ้าต้วม /ผ้าโห่ม /ผ้าโห่มกั๋นหนาว

"หน้าหนาวแหมะใด...หันกะข่าวฮับบริจาคผ้าโห่มกั๋นหนาวมาแจกกั๋นกู้ปี๋หนะเน๊าะ"

(ถึงฤดูหนาวทีไร...เห็นแต่ข่าวรับบริจาคผ้าห่มกันหนาวเพื่อนำมาแจกกันทุกปีสิหนะ)

...

 

บันไดยาว = เกิ๋น (ใช้สำหรับขึ้นต้นไม้ ขึ้นหลังคา หรือลงบ่อน้ำ)

"เฮาหันนกพิลาบมันต๋ายค้างหลังคาบันไดหั้น...บ้านไผมีเกิ๋นพ่องเนี่ย...จะไปขอยืมเขา...มาตั้งขึ้นเอานกลงสักกำดุ"

(ผมเห็นนกพิราบมันตายค้างหลังคาบันไดอยู่ตรงนั้น...บ้านใครมีบันไดไม้ยาวบ้างนะ...จะไปขอยืมเขา....เพื่อนำมาตั้งขึ้นเอานกบนหลังคาลงสักหน่อย)

....

 

ยาสูบ = ปุลี /ปุหลี่

"ตะก่อน...หันแม่ใหญ่ซิ้มเปิ่นจั่งซอบสูบปุลีต๋องแห้ง...แหมะลูนมาเปิ่นกะสามารถหยั้งได้...บ่อน่าเจื่อเลยเหาะ"

(เมื่อก่อนนี้...เห็นแม่ใหญ่ซิ้มท่านมักชอบสูบบุหรี่ใบตองแห้ง...ภายหลังมาท่านก็สามารถเลิกมันได้...ไม่น่าเชื่อเลยนะ)

....

 

รองเท้า = เกือก, เกิบ

"ไปป่าไปปู...หื้อใส่เกือกหุ้มข่อ...มันจะจ่วยกั๋นงูเงี่ยวเขี้ยวขอได้"

(ไปป่าไปเขา...ให้ใส่รองเท้าหุ้มข้อ...มันจะช่วยกันพวกงูเงี้ยวเขี้ยวขอได้)

....

 

รองเท้าฟองน้ำ = เกิบแตะ, อี่แตะ /เกิบหูกี้บ

"ไปงานศพแหมะใด...ต้องหละวัง...เกิบแตะมันจั่งหาย...ตางตี่ดีหื้อสุบเกิบขี้โล่หั้นไป...มันจะได้เบาะหาย"

(ไปงานศพครั้งใด...ต้องระวัง...รองเท้าฟองน้ำมักจะหาย...ทางที่ดีให้ใส่รองเท้าฟองน้ำที่เก่า ๆ ใกล้พังไป...มันจะได้ไม่หาย)

...

 

กำหมะเก่าเล่าไว้ เอามาเสริมใส่ในท้ายบันทึกนี้ เพื่อการสืบต่อและช่วยกันพูดคุยสักเล็กน้อย วันนี้ขอเสนอคำว่า...

...

 

ซื้อควายยามนา ซื้อผ้ายามหนาว

ซื้อควายเมื่อถึงฤดูทำนา ซื้อผ้าเมื่อถึงหน้าหนาว

หมายถึง คำสอนที่สอนให้เข้าใจถึงการเตรียมตัวเพื่อที่จะทำอะไรสักอย่าง เช่นการทำนา หากถึงฤดูทำนาแล้วเราไปหาซื้อควายราคาของควายก็จะแพงมาก เช่นกันในฤดูหนาวหากเราไปหาซื้อผ้าห่ม เสื้อผ้า กันหนาว ราคาก็จะแพงเช่นกัน ท่านเปรียบเทียบให้เห็นว่า จะทำอะไรให้รู้จักวางแผน ใคร่ครวญก่อนให้ดี ทำการค้าก็ต้องรู้จักตลาด จะซื้อข้าวของก็ต้องดูด้วยว่าของถูกหรือแพง ของดีหรือไม่ดีเหมาะสมกับราคาหรือไม่ ประมาณนี้

...

 

ปะผ้าต้วมยามใก้แจ้ง ปะจิ๊นแห้ง เมื่อเขี้ยวบะมี๋

พบผ้าห่มเมื่อยามใกล้สว่าง พบเนื้อย่างเมื่อยามฟันไม่มี

หมายถึง การที่เราทำอะไรชักช้า รอเวลาเนิ่นนาน กว่าจะเห็นผลสำเร็จ ก็ล่วงเลยไปจนเกือบจะสายเสียแล้ว หรือเข้าลักษณะ...เจอไม้งามเมื่อยามขวาน(มุย)บิ่น...นั่นแหละ รักชอบสาวใดที่ไหนก็อย่าโอ้เอ้ลังเล เมื่อวัยล่วงเลยไปมาก ๆ การมีครอบครัวล่าช้าก็จะทำให้เสียโอกาสในการมีลูก หรือมีลูกยาก...(เหมือนผม...อิอิอิ)

 

ขอบคุณทุกท่านที่สนใจ

 

ขอบคุณโกทูโนว์