บทความ เรื่อง
การพัฒนาโรงเรียนขนาดเล็กเพื่อตอบสนองจุดเน้นอันจะส่งผลต่อคุณภาพของผู้เรียน
โดย...เผชิญ อุปนันท์
โรงเรียนขนาดเล็ก ที่มีนักเรียน ตั้งแต่ 120 คน ลงมา มีอยู่จำนวนมากในประเทศไทย และเพิ่มขึ้นทุกปีด้วยเหตุปัจจัยต่าง ๆ หากจะมีการยุบหรือควบรวมโรงเรียนเหล่านี้เข้าด้วยกันหรือควบรวมเข้ากับโรงเรียนขนาดกลางและขนาดใหญ่ ชุมชนที่ก่อตั้งโรงเรียนขึ้นมาในอดีตก็คัดค้านไม่อยากให้มีการยุบหรือควบรวม ด้วยเหตุนี้ จึงจำเป็นต้องพัฒนาคุณภาพผู้เรียนทุกคนให้เท่าเทียมกันตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ ไม่ว่าผู้เรียนจะอยู่โรงเรียนใดก็ตาม ดังนั้นการพัฒนาจุดเน้นของผู้เรียนตามนโยบายของกระทรวงศึกษาธิการ จึงเป็นสิ่งจำเป็นที่จะนิเทศให้เกิดขึ้นในโรงเรียนขนาดเล็กอย่างเป็นรูปธรรม
ตามที่กระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศจุดเน้นการขับเคลื่อนนโยบายรัฐบาลด้านการศึกษา ในเรื่อง การปลูกฝังคุณธรรม และจิตสำนึกความเป็นประชาธิปไตย โดยให้ดำเนินการเรื่องการปฏิบัติธรรมของนักเรียนนักศึกษาอย่างต่อเนื่อง เน้นการปลูกฝังเรื่องความมีวินัย การแบ่งหน้าที่การทำงาน จิตอาสา การช่วยเหลือเกื้อกูลซึ่งกันและกัน ความเสียสละ ความเสมอภาคหญิง-ชาย ตั้งแต่เล็ก ๆ นอกจากนั้นให้ดำเนินการนำโรงเรียนวิถึพุทธ โครงการครูพระสอนศีลธรรม และโครงการปฏิบัติธรรมมาดำเนินการอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งควรนำเรื่องหน้าที่พลเมือง และศีลธรรมกลับมาบรรจุในหลักสูตรการเรียนการสอน ประกอบกับสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้กำหนดจุดเน้นในการดำเนินการ ปี 2556 ไว้ 10 ประการ คือ
1. นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนกลุ่มสาระการเรียนรู้หลักเพิ่มขึ้น โดยผลทดสอบระดับชาติ(O-NET) เพิ่มขึ้นอย่างน้อยร้อยละ 3
2. เด็กปฐมวัยทุกคนได้รับการเตรียมความพร้อมด้านร่างกาย อารมณ์ สังคม และสติปัญญาตามหลักสูตรการศึกษาปฐมวัยอย่างมีคุณภาพ
3. นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ทุกคน อ่านออก เขียนได้ คิดเลขเป็น และนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ทุกคน อ่านคล่อง เขียนคล่อง คิดเลขคล่อง และมีทักษะการคิดพื้นฐาน
4. นักเรียนทุกคนมีความสำนึกในความเป็นไทย มีจิตสาธารณะ และอยู่อย่างพอเพียง
5. นักเรียนมีความสามารถด้านคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และศิลปะศาสตร์ ได้รับการส่งเสริมให้มีความเป็นเลิศ
6. ประชากรวัยเรียนทุกคนมีโอกาสเข้าถึงบริการทางการศึกษาด้วยทางเลือกที่หลากหลายเพื่อลดอัตราการตกหล่น ออกกลางคัน ส่งเสริมการเรียนต่อหรือประกอบอาชีพ
7. นักเรียน ครู และสถานศึกษาในเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้ทุกคนได้รับการพัฒนาอย่างมีคุณภาพ สอดคล้องกับอัตลักษณ์ของตน
8. นักเรียน ครู และบุคลากรทางการศึกษาทุกคนมีความพร้อมเข้าสู่ประชาคมอาเซียน มีภูมิคุ้มกันต่อการเปลี่ยนแปลงในสังคมพหุวัฒนธรรม
9. สถานศึกษาทุกแห่งได้รับการพัฒนาอย่างเต็มศักยภาพ มีระบบประกันคุณภาพภายในที่เข้มแข็งและได้รับการรับรองจากการประเมินภายนอก
10. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาทุกแห่งมีคุณภาพมาตรฐานของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
จากนโยบายและจุดเน้น จะเห็นได้ว่าการจัดการศึกษาที่มีคุณภาพสำหรับผู้เรียนทุกคนนั้นจะต้องคำนึงถึงการขยายโอกาสทางการศึกษาและจัดการศึกษาให้ทั่วถึงไม่ว่าผู้เรียนจะอยู่ในโรงเรียนใด หรือภาคใดของประเทศ ดังนั้นหน้าที่ของศึกษานิเทศก์ซึ่งเป็นผู้นำนโยบายสู่การปฏิบัติ จะต้องนิเทศโรงเรียนในความรับผิดชอบอย่างน้อยภาคเรียนละ 2 ครั้ง โดยแบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบเป็น 1 โรงเรียน ต่อ 1 ศึกษานิเทศก์ จึงจะสามารถนำนโยบายสู่การปฏิบัติได้จริง โดยเฉพาะโรงเรียนขนาดเล็ก จำเป็นต้องนิเทศ ดูแล ช่วยเหลืออย่างใกล้ชิด
