ติดต่อ

เทคนิคการดักปลาโจน "ปลาเต้นดาง" การจัดการองค์ความรู้ ภูมิปัญญาชาวบ้าน

  ปลาโจน คืออะไร  
ปลาโจน   ก็หมายถึง   ปลาที่กระโดดหรือกระโจนว่ายทวนกระแสน้ำไหลซึ่งแรงมาก   เกิดจากการตกของน้ำจากที่สูงลงสู่ที่ต่ำ   เพื่อที่จะขึ้นไปเหนือน้ำให้ได้   เช่น   น้ำตก   ฝายน้ำล้น   เป็นต้น

  การดักปลาโจนทำอย่างไร
ชาวบ้านดงน้อย   หมู่ที่ 5,12  และ   16  ตำบลสามผง   อำเภอศรีสงคราม   ได้รับการสนับสนุนโครงการชลประทานขนาดเล็ก   เป็นฝ่ายน้ำล้นกั้นลำน้ำเมา   เพื่อกักเก็บน้ำไว้ใช้เพื่อการเกษตรในช่วงฤดูแล้ง   ซึ่งในปี 2548  ช่วงต้นฤดูฝนมีปลากระโจนเพื่อที่จะขึ้นไปหน้าฝายจำนวนมาก   จึงได้คิดทำ   " อู่ดักปลาเต้นดาง"   โดยใช้ไม้ตีเป็นกรอบสี่เหลี่ยมผืนผ้า   ขนาด   1.50 x 5  เมตร   เย็บด้วยตาข่ายเขียว   ปล่อยให้ตาข่ายเขียวหย่อนลงครึ่งวงกลม   ลักษณะคล้ายอู่   ทำขาไขว้   ทางด้านกว้างทั้งสองข้าง   ต่ำจากกรอบสี่เหลี่ยม   30  เซนติเมตร   ผูกเชือกทั้งสี่มุมปล่อยหย่อนลงหลังฝาย   บริเวณปลายน้ำตกด้านล่างให้เอียงตามการไหลทิ้งตัวของน้ำ   โดยให้กรอบไม้สี่เหลี่ยมสูงจากน้ำที่กำลังตก   20  เซนติเมตร   ซึ่งจะเป็นบริเวณที่ปลากระโจนตกลงในตาข่ายหรืออู่พอดี   แนวคิดดังกล่าวได้ดัดแปลงมากจากการเห็นคนงานสร้างฝายใช้ตาข่ายพรางแสงสีดำ   ดักปลากระโจนเพื่อเป็นอาหาร

1 การดักปลาโจนได้ปลามากน้อยเท่าไร

การดักปลาโจนสามารถดักได้ตั้งแต่เดือน  พฤษภาคม - มกราคม  ซึ่งมีน้ำไหลแรงที่ฝายน้ำล้น  ในปี 2548  ชาวบ้านผลัดกันดักปลาโจนจากฝายน้ำล้นล้ำน้ำเมา  ซึ่งมีประตูน้ำ  จำนวน  8  ช่อง  สามารถทำอู่ดักปลาโจนได้  8  อู่  รวมทั้งปีแต่ละอู่จะจับปลาได้  จำนวน  300 - 400  กิโลกรัม  รวมปริมาณปลาทั้งหมด  ประมาณ  2,400 - 3,200  กิโลกรัม  ชนิดปลาที่ดักได้

2

ปลาหนัง   ได้แก่   ปลาค้าว   ซึ่งเคยจับได้ตัวละ   12  กิโลกรัม   ปลาเซือม   ปลาปีกไก่   ปลาเข็ม   เป็นต้น   ปลาเกล็ด   ได้แก่   ปลาชะโด   ปลาสร้อย   ปลากเก้ง   ปลาปาก   ปลาสูด   ปลาเวียนไฟ   เป็นต้น   และในปี   2549  ได้มีการประมูลเพื่อทำอู่ดักปลา   โดยนายกาวล   นวลลมลี   สมาชิก   อบต.   หมู่ที่ 16  และเครือญาติ   รวม   4  ครอบครัว   สามารถประมูลได้ในราคา   8,200  บาท   ซึ่งเงินจำนวนนี้จะเป็นกองทุนสำหรับพัฒนาบ้านดงน้อยทั้ง   3  หมู่   และตั้งแต่เดือน   เมษายน - ตุลาคม   ปี   2549  สามรถจับปลาโจนหรือชาวบ้านเรียก "ปลาเต้นดาง"   ได้ประมาณ   800  กิโลกรัม   และ ขายได้เป็นเงินประมาณ   20,000  บาท   ซึ่งถือว่ามีความคุ้มค่า

เทคนิคสำคัญในการดักปลาโจน
1.  ปลามักจะกระโจนในเวลากลางวันที่มีแสงแดดจัดตั้งแต่เช้าถึงเย็น   และมักกระโจนมากในช่วงเดือนพฤษภาคม   ที่น้ำมีสีแดงเริ่มล้นจากฝายน้ำล้น   และเดือนตุลาคม   ช่วงปลายฝนแดดจัดและอากาศเริ่มเย็น   วันไหนฟ้ามืดครึ้มไม่มีแสงแดด   ปลาจะไม่กระโจน   ซึ่งบางวันจับปลาได้ไม่กี่ตัว   วันไหนแสงแดดจัด   ปลากระโจนมากสามารถจับปลาได้ถึง   100  กิโลกรัม   เวลากลางคืนปลาจะไม่กระโจนจะกระโจนเฉพาะปลาชะโด

3


2.  อู่ดักปลา   โดยเฉพาะกรอบสี่เหลี่ยมต้องไม่โดนน้ำที่ไหลลงมา   ในช่วงน้ำขึ้นต้องคอยระวังไม่ให้น้ำพัดถูกกรอบไม้หรือตกลงไปในอู่เพราะจะทำให้อู่พังเสียหาย   ซึ่งในช่วงกลางคืนที่ไม่ได้เฝ้าอู่   ต้องยกอู่เผื่อสูงไว้
3. 
การจับปลาที่กระโจนเข้าอู่แล้ว   จับปลาโดยยกอู่ขึ้นสักเล็กน้อยใช้สวิงทำจากตาข่ายเขียว   ต่อด้ามไม้ไผ่ช้อนปลาในอู่ขึ้นมา

4

ข้อมูลเพิ่มเติมติดต่อได้ที่
สำหรับรายละเอียดเทคนิคการดักปลาโจนหรือปลาเต้นดาง   สามารถสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ผู้ใหญ่สมศักดิ์   นนทจันทร์   ผู้ใหญ่บ้านดงน้อย   หมู่ที่ หรือนายกาวล   นวลลมลี   สมาชิก   อบต. ( ผู้ให้ข้อมูลและผู้ประมูลดักปลาโจน)   หมู่ที่ 16  บ้านดงน้อย   ตำบลสามผง   อำเภอศรีสงคราม   จังหวัดนครพนม

5 6

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

หมายเลขบันทึก: 54812, เขียน: , แก้ไข, , สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ, ความเห็น: 2, อ่าน: คลิก

คำสำคัญ (keywords) #นครพนม

บันทึกล่าสุด 

ความเห็น (2)

  • ปลาโจนนี้รสชาติเป็นอย่างไรบ้างคะ

      ขอบพระคุณมากครับที่นำมาบันทึกแบ่งปัน เดี๋ยวนี้หาดูได้ยากมากครับการจับปลาด้วยวิธีนี้