สรฤทธ จันสุข

ความหมายของคำว่า การพัฒนาชุมชน

โดย สรฤทธ จันสุข

นักพัฒนาชุมชน

15 - 10 - 2549

กรมการพัฒนาชุมชน (2548 : 10) ได้สรุปความหมาย การพัฒนาชุมชน หมายถึง การพัฒนาความคิด ความสามารถของประชาชนให้เกิดความเชื่อมั่น ช่วยเหลือตนเอง เพื่อบ้าน และชุมชน เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตให้มีมาตรฐานความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น โดยความร่วมมือของราษฎรและภาครัฐ

จิตจำนงค์ กิติกีรติ และชัยวัฒน์ สิทธิภราดร (2532 : 5) ได้ศึกษาสภาพการเปลี่ยนแปลงของชุมชน และให้ความหมายของการพัฒนาชุมชนไว้ว่า เป็นการเปลี่ยนแปลงส่วนประกอบของชุมชนจากสภาพที่เป็นอยู่ไปสู่สภาพที่พึงปรารถนา ด้วยการจงใจก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงขึ้นเพื่อเปลี่ยนสภาพของส่วนประกอบของชุมชนให้เป็นไปตามเป้าหมายที่ชุมชนตั้งไว้ ชิรวัฒน์ นิจเนตร (2528 : 22) ให้ความหมายสรุปได้ว่า การพัฒนาชุมชน หมายถึง การปรับปรุงสภาพต่างๆ ของชุมชน รวมทั้งมาตรฐานความเป็นอยู่ให้ดีขึ้น เพื่อนำมาซึ่งความเจริญ ด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และการเมือง ตามแนวทางที่ชุมชนต้องการโดยความคิดริเริ่ม การพึ่งพาตนเอง และความร่วมมือกันของชุมชน และระหว่างรัฐกับราษฎร ถ้าจำเป็นก็อาจขอความช่วยเหลือจากภายนอกชุมชน บุญศรี แก้วคำศรี และมนตรี ขอรัตน์ (2529 : 45) ได้ให้ความหมายของการพัฒนาชุมชนไว้ว่า หมายถึง การทำให้ชุมชนเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่ดีขึ้น ให้เจริญก้าวหน้าทั้งด้านวัตถุและจิตใจโดยความร่วมมือของคนในชุมชนนั้น และอาจโดยความร่วมมือของคนนอกชุมชนด้วยถ้าหากจำเป็น ปรียา พรหมจันทร์ (2542 : 15) ได้สรุปความหมายไว้ว่า การพัฒนาชุมชน หมายถึง การสร้างความเจริญให้เกิดขึ้นแก่ชุมชนในทุกด้าน โดยยึดหลักการมีส่วนร่วมของประชาชนในชุมชนและผู้เกี่ยวข้อง โดยมุ่งพัฒนากระบวนการเรียนรู้ของประชาชนให้ดำเนินการพัฒนาและแก้ปัญหาของชุมชนได้อย่างยั่งยืนโดยใช้ทรัพยากรในชุมชนที่มีอยู่ให้มากที่สุด พัฒน์ บุญยรัตน์พันธ์ (2517 : 9) ให้ความหมายของการพัฒนาชุมชน ซึ่งสรุปได้ว่า เป็นการร่วมมือระหว่างรัฐและประชาชนในการพัฒนาชุมชนให้ดีขึ้นในทุกๆ ด้าน นั่นคือเป็นการเปลี่ยนแปลงทางสังคมอย่างมีแบบแผนและไปทิศทางที่ดีกว่าเดิม รุจิกร ชาวนา (2543 : 10) ได้ให้ความหมายไว้ว่า การพัฒนาชุมชน หมายถึง การทำให้ชุมชนมีการเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้น ทั้งในด้านการเมือง เศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม ตลอดถึงการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนในชุมชนให้ดีขึ้น และประชาชนเป็นผู้กระทำการโดยมีรัฐบาลและภาคเอกชนสนับสนุน วิมลศรี อุปรมัย และคนอื่นๆ (2528 : 10) กล่าวถึงการพัฒนาชุมชน ว่าหมายถึง กระบวนการที่รัฐบาลใช้กระตุ้นเตือน ส่งเสริมให้ประชาชนเกิดความคิดริเริ่ม ร่วมมือกันปรับปรุงความเป็นอยู่ เสริมสร้างให้เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และการปกครองตามระบอบประชาธิปไตยเจริญก้าวหน้า วิรัช วิรัชนิภาวรรณ (2531 : 66-67) ได้สรุปความหมายของการพัฒนาชุมชนไว้ในฐานะต่างๆ ดังนี้ 1. ฐานะเป็นขบวนการ หมายถึง ขบวนการที่มุ่งส่งเสริมความเป็นอยู่ของประชาชนให้ดีขึ้น โดยความร่วมมืออย่างจริงจากประชาชน 2. ฐานะเป็นโครงการ หมายถึง โครงการที่ช่วยให้ราษฎรในหมู่บ้านสามารถใช้บริการต่างๆ ของรัฐให้เป็นประโยชน์ 3. ฐานะเป็นวิธีการ หมายถึง วิธีการที่กระทำกับงานจริงๆ และวิธีการดังกล่าวจะเป็นการพัฒนาชุมชนหรือไม่ ก็ต่อเมื่อรู้ว่างานดังกล่าวนั้นกระทำโดยวิธีใด 4. ฐานะเป็นกระบวนการ หมายถึง กระบวนการแห่งการกระทำทางสังคม ซึ่งประชาชนในชุมชนร่วมกันวางแผนและลงมือกระทำเองตามความต้องการของชุมชน โดยใช้ทรัพยากรที่มีในชุมชนให้มากที่สุด สมศักดิ์ ศรีมาโนชน์ (2523 : 30) กล่าวว่า การพัฒนาชุมชนเป็นกระบวนการที่มุ่งส่งเสริมความเป็นอยู่ของประชาชนให้ดีขึ้น โดยความร่วมมืออย่างจริงจังของประชาชน และควรเป็นความคิดริเริ่มของประชาชนด้วย หากประชาชนไม่รู้จักคิดริเริ่มขึ้นก็ให้กระตุ้นเตือนให้เกิดความคิดริเริ่ม ให้ประชาชนตอบสนองด้วยความกระตือรือร้น สัญญา สัญญาวิวัฒน์ (2515 : 20 – 21) ได้อ้างความหมายการพัฒนาชุมชนตามองค์การสหประชาชาติ สรุปไว้ว่า การพัฒนาชุมชนเป็นกรรมวิธีแห่งการกระทำของสังคมซึ่งราษฎรในชุมชนนั้นๆ ร่วมกันวางแผนและลงมือกระทำเอง กำหนดว่ากลุ่มของตนและของแต่ละคนมีความต้องการ และมีปัญหาอะไร เพื่อให้ได้มาในสิ่งที่ต้องการและสามารถแก้ไขปัญหานั้น โดยใช้ทรัพยากรในชุมชนให้มากที่สุด ถ้าจำเป็นอาจขอความช่วยเหลือด้านบริการ หรือวัสดุ จากองค์กรต่างๆ ก็ได้ สาย หุตะเจริญ (อ้างอิงมาจาก กรมการพัฒนาชุมชน. 2548 : 10) ให้ความหมาย การพัฒนาชุมชน ไว้ว่าเป็นการสร้างชุมชนให้เจริญ โดยอาศัยกำลังความสามารถของประชาชนและความช่วยเหลือของรัฐบาลร่วมกัน เสถียร เหลืองอร่าม (2518 : 71) กล่าวถึงการพัฒนาชุมชน ว่าหมายถึง กรรมวิธีแห่งการกระทำทางสังคม ซึ่งประชาชนในชุมชนหนึ่งๆ ร่วมกันจัดวางแผนและกระทำการเอง โดยกำหนดความต้องการและปัญหา พร้อมจัดทำแผนการเพื่อให้ได้มาในสิ่งที่ต้องการและความสามารถแก้ไขปัญหา จากทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชนนั้นให้มากที่สุด ถ้าจำเป็นอาจขอความช่วยเหลือจากองค์กรภายนอกได้ ดังนั้น สรฤทธ จันสุข จึงได้สรุปความหมายของการพัฒนาชุมชนไว้ว่า การพัฒนาชุมชน หมายถึง การเปลี่ยนแปลงชุมชนให้ดีขึ้นในด้านแนวความคิดหรือการกระทำ ที่มีการวางแผนไว้ล่วงหน้า และเป็นการเปลี่ยนไปตามแผนที่วางไว้ ขออภัยที่ไม่ได้ลงบรรณานุกรมน่ะครับ

ความเห็น

บทความในวันเดียวกัน