ตอบคุณวรรณเรื่องปัญหาการจดทะเบียนคนเกิดให้แก่บุตรที่เกิดในประเทศมาเลเซียจากบิดาสัญชาติมาเลเซียและมารดาซึ่งเป็นแรงงานสัญชาติไทย

โดย รศ.ดร.พันธุ์ทิพย์ กาญจนะจิตรา สายสุนทร

เมื่อวันที่ ๑๑ เมษายน พ.ศ.๒๕๕๖

https://www.facebook.com/note.php?saved&&note_id=10151592871678834

--------

คำถาม

--------

เมื่อวันที่ ๔ เมษายน พ.ศ.๒๕๕๖ เวลา ๒๑.๔๓ น.

คุณวรรณอีเมลล์เข้ามาโดยชื่อหัวข้อว่า “การแจ้งเกิดบุตรในประเทศมาเลเซีย” โดยมีใจความว่า

“อาจารย์ค่ะ หนูมีเรื่องจะสอบถามค่ะ คือหนูมีแฟนเป็นคนจีนมาเล และมีบุตรชายด้วยกันหนึ่งคน ตอนนี้อายุเพิ่งจะ ๕ วันหนูมีปัญหาตรงที่ว่าหนูไม่ได้จดทะเบียนสมรส และหนูใช้วีซ่าทำงาน อาศัยอยู่กะสามีที่นี้ และสามีก็ยังไม่ได้หย่ากะภรรยาคนเก่า หนูอยากจะถามว่าสามีสามารถที่จะแจ้งเกิดบุตรในประเทศมาเลได้หรือมั้ยค่ะ และหนูต่องไปแจ้งเกิดลูกที่สถานฑูตไทยในมาเลด้วยมั้ยค่ะ และถ้าหนูแจ้งเกิดแล้ว หนูและลูกต้องกลับประเทศไทยด้วยใช่มั้ยค่ะ เพราะวีซ่าของหนูเป็นวีซ่าทำงานค่ะ  ขอบคุณค่ะ”

--------

คำตอบ

--------

ประเด็นที่จะต้องทำความเข้าใจกัน ก็น่าจะมีอยู่ ๖ ประเด็นด้วยกัน กล่าวคือ

ในประเด็นแรกที่ควรจะเข้าใจ ก็คือ บุตรชายของคุณนั้นเป็นบุคคลที่เกิดในประเทศมาเลเซียจากบิดาสัญชาติมาเลเซียและมารดาสัญชาติไทย ดังนั้น เขาจึงมีจุดเกาะเกี่ยวโดยการเกิดกับทั้งประเทศไทยและมาเลเซีย โดยผลของจุดเกาะเกี่ยวดังกล่าว เขาจึงมีสิทธิในสัญชาติของทั้งสองประเทศ แต่อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ต้องตระหนัก ก็คือ กฎหมายไทยยอมรับให้บุคคลที่มีสิทธิในหลายสัญชาติ ใช้สิทธิได้ในทุกสัญชาติที่มี ในขณะที่กฎหมายมาเลเซียกำหนดให้คนสัญชาติมาเลเซียที่มีหลายสัญชาติ ถือหรือใช้ได้เพียงสัญชาติเดียว ดังนั้น คุณกับสามีนอกสมรสก็จะต้องพิจารณาว่า จะให้บุตรชายใช้สัญชาติใด

ประเด็นที่สองที่ควรจะต้องตัดสินใจ ก็คือ คุณประสงค์จะให้บุตรของคุณมีสถานะบุคคลอย่างไรในประเทศมาเลเซีย ? หากบุตรชายแจ้งการเกิดในทะเบียนราษฎรมาเลเซียในสถานะคนสัญชาติมาเลเซีย เขาก็จะมีชีวิตอยู่ในมาเลเซียในสถานะคนสัญชาติมาเลเซีย จึงไม่ต้องใช้วีซ่าในการอาศัยอยู่ในประเทศไทย แต่หากเขาแจ้งการเกิดในทะเบียนราษฎรไทยในสถานะคนสัญชาติไทยตามมารดา เขาก็จะมีสถานะเป็นคนต่างด้าวในประเทศมาเลเซีย และจะมีสิทธิอาศัยอยู่ในลักษณะเดียวกับมารดา

ประเด็นที่สามที่ควรจะต้องทำหลังการตัดสินใจในประเด็นที่สอง ก็คือ การแจ้งการเกิดของบุตรชายในทะเบียนราษฎรของรัฐมาเลเซียก็ควรจะทำตามที่คุณตัดสินใจ แต่อย่างไรก็ตาม หนังสือรับรองการเกิดที่ออกโดยโรงพยาบาลก็น่าจะระบุว่า บุตรชายของคุณเกิดในประเทศมาเลเซียจากบิดาสัญชาติมาเลเซีย ซึ่งวิธีการเพิ่มชื่อในทะเบียนราษฎรของรัฐมาเลเซียนั้นคงต้องศึกษาตามกฎหมายการทะเบียนราษฎรของมาเลเซียอีกที ในรายละเอียดส่วนนี้ คุณอาจหารือเจ้าหน้าที่กงสุลประจำสถานทูตไทย (ในส่วนนี้ อ.แหววได้รบกวน อ.เตือนบงกชให้ช่วยค้นคว้าเพื่อตอบคุณในส่วนนี้ค่ะ)

ประเด็นที่สี่ที่ควรทำ ก็คือ การจดทะเบียนคนเกิดให้แก่บุตรชายของคุณต่อกงสุลไทย ซึ่งทำหน้าที่นายทะเบียนราษฎรของรัฐไทย  ทั้งนี้ ไม่ว่าคุณจะเลือกให้บุตรชายใช้สิทธิในสัญชาติมาเลเซียหรือไทย กงสุลนี้เป็นส่วนราชการหนึ่งในกระทรวงการต่างประเทศ จึงเป็นงานส่วนหนึ่งของสถานทูตไทยประเทศมาเลเซีย เมื่อคุณมีสถานะเป็นคนสัญชาติไทย บุตรของคุณย่อมมีสิทธิในสัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิตจากมารดาโดยผลของมาตรา ๗ (๑) แห่ง พ.ร.บ.สัญชาติ พ.ศ.๒๕๐๘ ซึ่งถูกแก้ไขและเพิ่มเติมโดย พ.ร.บ.สัญชาติ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ.๒๕๓๕ ซึ่งบัญญัติว่า “บุคคลดังต่อไปนี้ย่อมได้สัญชาติไทยโดยการเกิด (๑) ผู้เกิดโดยบิดาหรือมารดาเป็นผู้มีสัญชาติไทย ไม่ว่าจะเกิดในหรือนอกราชอาณาจักรไทย.....”  ดังนั้น การจดทะเบียนคนเกิดให้แก่บุตรชายของคุณย่อมเป็นไปตามมาตรา ๒๘ แห่ง พ.ร.บ.การทะเบียนราษฎร พ.ศ.๒๕๓๔ ซึ่งบัญญัติว่า

“ให้กงสุลไทยหรือข้าราชการสถานทูตไทยที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศแต่งตั้งให้เป็นนายทะเบียน มีหน้าที่รับจดทะเบียนคนเกิดและคนตายที่มีขึ้นนอกราชอาณาจักรสำหรับคนสัญชาติไทยและคนต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตให้มีถิ่นที่อยู่ในราชอาณาจักรตามกฎหมายว่าด้วยคนเข้าเมือง หลักฐานการจดทะเบียนดังกล่าวให้ใช้เป็นสูติบัตรและมรณบัตรได้

ถ้าในที่ซึ่งมีการเกิดหรือการตายตามวรรคหนึ่ง ไม่มีกงสุลไทยหรือสถานทูตไทยประจำอยู่ ให้ใช้หลักฐานการเกิดหรือการตายที่ออกโดยรัฐบาลของประเทศนั้น ซึ่งกระทรวงการต่างประเทศได้แปลและรับรองว่าถูกต้องเป็นหลักฐานสูติบัตรและมรณบัตรได้

การจดทะเบียนคนเกิดและคนตายตามวรรคหนึ่ง ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวง”

ประเด็นที่ห้าที่ควรทำ ก็คือ การร้องขอบันทึกชื่อของบุตรชายในทะเบียนบ้านของรัฐใดรัฐหนึ่ง เพื่อที่บุตรจะไม่ปรากฏปัญหาความไร้รัฐหากคุณเลือกที่จะให้บุตรใช้สิทธิในสัญชาติมาเลเซีย   คุณก็ควรศึกษาการบันทึกชื่อบุตรในทะเบียนบ้านตามกฎหมายการทะเบียนราษฎรมาเลเซีย ซึ่งกระบวนการนี้อาจเกิดอย่างเป็นอัตโนมัติเมื่อมีการแจ้งการเกิดของบุตรต่อส่วนราชการมาเลเซียที่ทำหน้าที่คล้ายอำเภอ/เขต/เทศบาล แต่ถ้าคุณเลือกที่จะให้บุตรชายใช้สิทธิในสัญชาติไทย คุณก็ควรศึกษาการบันทึกชื่อบุตรในทะเบียนบ้านตามกฎหมายการทะเบียนราษฎรไทย ซึ่งโดยทั่วไป การเพิ่มชื่อบุตรชายในทะเบียนบ้านอาจจะต้องทำเมื่อกลับเข้ามาประเทศไทย ทั้งนี้ เป็นไปตามมาตรา ๓๖ แห่ง พ.ร.บ.การทะเบียนราษฎร พ.ศ.๒๕๓๔ ซึ่งถูกแก้ไขและเพิ่มเติมโดย พ.ร.บ.การทะเบียนราษฎร (ฉบับที่ ๒) พ.ศ.๒๕๕๑ ซึ่งบัญญัติว่า “ให้นายทะเบียนอำเภอหรือนายทะเบียนท้องถิ่นจัดทำทะเบียนบ้านไว้ทุกบ้าน สำหรับผู้มีสัญชาติไทยและคนซึ่งไม่มีสัญชาติไทยแต่มีถิ่นที่อยู่ในราชอาณาจักร” 

ประเด็นที่ควรตรวจสอบในประการสุดท้าย ก็คือ เงื่อนไขการได้วีซ่าทำงานของคุณตามนโยบายของรัฐมาเลเซียนั้นมีข้อกำหนดหรือไม่ว่า การตั้งครรภ์เป็นเหตุแห่งการสิ้นสุดของสิทธิทำงานตามกฎหมายมาเลเซียว่าด้วยการทำงานของคนต่างด้าวหรือไม่ หากมี การที่คุณทำผิดเงื่อนไข ก็อาจส่งผลต่อสิทธิทำงานของคุณ แต่ถ้าไม่มีเงื่อนไขดังกล่าว ก็คงไม่มีผลกระทบต่อสิทธิทำงาน อ.แหววแนะนำให้ไปหารือแผนกกงสุลในสถานทูตไทยประจำมาเลเซียค่ะ

โดยสรุป ในทุกกรณี บุตรชายจะต้องได้รับหนังสือรับรองการเกิดและถูกบันทึกสถานะคนสัญชาติใดสัญชาติหนึ่งนะคะ ทั้งนี้ เพื่อบุตรจะไม่ประสบปัญหาความไร้รัฐไร้สัญชาติ

--------

อ่านต่อ : บันทึกความเห็นเกี่ยวกับคนมาเลเซียโดย อ.แหวว

--------

๑.  ตอบคำถามแม่ลูกหนึ่งเรื่องสิทธิของบุตรที่เกิดในประเทศมาเลเซียจากมารดาสัญชาติไทยและบิดาสัญชาติมาเลเซีย, บันทึกความเห็นทางกฎหมายเพื่อตอบคำถามของประชาชนเรื่องการจัดการประชากร, เมื่อวันที่ ๑ พฤศจิกายน พ.ศ.๒๕๕๔

http://www.gotoknow.org/blogs/posts/466823

๒.  กรณีศึกษาครอบครัวเจดีย์ทอง  : การเลือกกฎหมายที่กำหนดปัญหาการรับบุตรนอกสมรสเป็นบุตรที่ชอบด้วยกฎหมายของบิดาตามข้อเท็จจริง แต่มารดาเป็นคนสัญชาติมาเลเซีย, กรณีศึกษาในวิชากฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคล, มาจากข้อมูลภายใต้โครงการศึกษาวิจัยและให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายเกี่ยวกับสิทธิเด็กและผู้ด้อยโอกาสในชุมชนจังหวัดตากและชุมชนกลุ่มจังหวัดชายแดนในประเทศไทย”, เมื่อวันที่ ๘ มีนาคม พ.ศ.๒๕๕๖, ปรับปรุงล่าสุดเมื่อวันที่ ๙ มีนาคม พ.ศ.๒๕๕๖

http://www.learners.in.th/blogs/posts/535406

๓.  หญิงแรงงานไทยมีบุตรนอกสมรสกับชายสัญชาติมาเลเซียในประเทศมาเลเซีย : จัดการสถานะบุคคลตามกฎหมายให้บุตรอย่างไรดี ????,ตอบคุณวรรณเรื่องปัญหาการจดทะเบียนคนเกิดให้แก่บุตรที่เกิดในประเทศมาเลเซียจากบิดาสัญชาติมาเลเซียและมารดาซึ่งเป็นแรงงานสัญชาติไทย, บันทึกความเห็นทางกฎหมายเพื่อตอบคำถามของประชาชนเรื่องการจัดการประชากร, เมื่อวันที่ ๑๑ เมษายน พ.ศ.๒๕๕๖

http://www.gotoknow.org/posts/532768

https://www.facebook.com/note.php?saved&&note_id=10151592871678834