อีกหนึ่งคำถามที่ถูกถามหลังเสร็จการบรรยายก็คือ "สมถะ(สมาธิ)กับ วิปัสสนา ต่างกันตรงไหน" คำอธิบายที่ผมให้ไปก็คือ

สมถะ หรือที่นิยมเรียกว่า สมาธิ นั้น หมายถึง การที่จิตจดจ่อกับสิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยตลอดเป็นระยะเวลาหนึ่ง ซึงผลลัพธ์ที่ได้ก็คือ ความสงบนิ่งของจิต จิตผ่อนคลายและมีพลัง

วิปัสสนา หมายถึง การที่จิตตื่นรู้กับสภาวะธรรมตามความเป็นจริงที่กำลังปรากฎอยู่ ซึ่งผลลัพธ์ที่ได้ก็คือ ความรู้แจ้งของจิต จิตละคลายความยึดมั่นถือมั่น หลุดพ้นจากกิเลสเครื่องร้อยลัด

และเครื่องมือที่ใช้ในการเจริญวิปัสสนาก็คือ "การเจริญสติ"(Mindfulness meditation) นั่นเองครับ