คำนิยม หนังสือ วุฒิภาวะของความเป็นครู

คำนิยม หนังสือ วุฒิภาวะของความเป็นครู

คำนิยม

หนังสือ วุฒิภาวะของความเป็นครู

โดย วิเชียร ไชยบัง

…………..


         “ครูนอกกะลา” วิเชียร ไชยบัง เขียนหนังสือ “วุฒิภาวะของความเป็นครู” เล่มนี้ จากการไตร่ตรองใคร่ครวญประสบการณ์ตรงของตน  เพื่อสื่อสารหลักการและวิธีการปฏิรูปการเรียนรู้  ที่ตนเองและคณะครูของโรงเรียนลำปลายมาศพัฒนาดำเนินการมากว่า ๑๐ ปี  และบัดนี้เป็นที่ยอมรับกันทั่วไปว่าเป็นวิธีที่ดีกว่าการศึกษากระแสหลักที่ใช้กันในปัจจุบัน 

          หนังสือเล่มนี้ (และเล่มอื่นๆ ของครูวิเชียร ไชยบัง) จึงเป็นหนังสือชี้สัมมาทิฐิทางการศึกษา  เพื่อเป็นแรงเล็กๆ แรงหนึ่ง ในการขับเคลื่อนระบบการเรียนรู้ของไทย ออกจากมิจฉาทิฐิ 

          มิจฉาทิฐิที่ครอบงำวงการศึกษาไทยอยู่ในปัจจุบัน คือหลงวุ่นวายอยู่กับการสอน  กลัวสอนไม่ครบตามที่หลักสูตรกำหนด  ระบบการศึกษาจึงยึดกระบวนทัศน์ “เน้นการสอน” อย่างเหนียวแน่น  ในขณะที่โลกเขารู้กันนานแล้วว่าต้องเปลี่ยนไปใช้กระบวนทัศน์ “เน้นการเรียน”เน้นทั้งการเรียนรู้ของศิษย์ และของครู

          หนังสือเล่มนี้เป็นบันทึกจากใจ เล่าความหมายและวิธีดำเนินการ “การเรียนรู้แห่งศตวรรษที่ ๒๑”  ด้วยเครื่องมือ PBL และ PLC  เครื่องมือในการเรียนรู้ของศิษย์คือ PBL+  และเครื่องมือในการเรียนรู้ของครูคือ PLC+

          ความสำเร็จของโรงเรียนนอกกะลา  เกิดจากความกล้าที่จะออกไปอยู่นอกกะลา และมีโอกาสออกไปอยู่นอกกะลา เพราะเป็นโรงเรียนราษฎร์  และที่สำคัญ กล้าตั้งเป้าหมายที่แตกต่าง  ดังที่ระบุในเรื่อง ความสำเร็จ (หน้า ๑๓ - ๑๕)  ผมขอแนะนำให้อ่านย่อหน้าแรกของหน้า ๑๕ หลายๆ ครั้ง  เพื่อทำความเข้าใจเป้าหมายของโรงเรียนนอกกะลา ที่แตกต่างจากเป้าหมายของโรงเรียนรัฐบาลโดยทั่วไป 

          ข้อความในย่อหน้าแรกของหน้า ๑๕ ทำให้ผมนึกถึงคำของท่านพุทธทาส  ที่วิพากษ์การศึกษาที่ใช้กันอยู่ในปัจจุบันว่า “การศึกษาหมาหางด้วน” (http://www.gotoknow.org/posts/494839)  โรงเรียนลำปลายมาศพัฒนาจัดการศึกษาเพื่อเป้าหมายตามแนวที่ท่านพุทธทาสแนะนำไว้  ทำมากว่า ๑๐ ปี  มีวิธีการที่เป็นรูปธรรม พิสูจน์แล้วว่าได้ผล  และนำมาเผยแพร่ในหนังสือเล่มนี้

          ครูผู้มีวุฒิภาวะ คือครูที่รู้จักใช้จิตวิทยาเชิงบวกในการทำหน้าที่ครู  หรือใช้ในการกระตุ้นการเรียนรู้จากภายในของศิษย์  จิตวิทยาเชิงบวกแทรกอยู่ในทุกส่วนของการเรียนรู้ใน “โรงเรียนนอกกะลา”  และผมเดาว่า แทรกอยู่ในทุกอณูของ PLC โรงเรียนนอกกะลา

          ลักษณะพิเศษอย่างหนึ่งของการเรียนรู้แบบ “โรงเรียนนอกกะลา” คือการจัดการเรียนรู้ด้าน “จิตศึกษา”  ที่ไม่ปรากฎในการศึกษากระแสหลัก  จิตศึกษาคืออะไร จัดอย่างไร อยู่ที่หน้า ๑๑๓ - ๑๑๖  โปรดสังเกตว่า จิตศึกษาแยกไม่ออกจากการเรียนรู้วิชา  เพราะวิชาที่ทำให้เข้าใจจักรวาล เข้าใจความเชื่อมโยงถึงกันหมดของสรรพสิ่ง (นิเวศแนวลึก)  ทำให้คนเราตระหนักว่าตนเองเป็นส่วนเล็กนิดเดียวของจักรวาลอันกว้างใหญ่ไพศาล  จิตอหังการ์จะลดลงโดยอัตโนมัติ  และในขณะเดียวกันการสร้างชุมชนและวิถีของชุมชน ก็เป็นส่วนหนึ่งของจิตศึกษา (หน้า ๗๔)

          จิตศึกษาเป็นการสร้างปัญญาภายใน  คู่กับการเรียนรู้ศาสตร์ต่างๆ ซึ่งเป็นปัญญาภายนอก 

          ผมเดาว่า โรงเรียนลำปลายมาศพัฒนาถูกตั้งคำถามซ้ำๆ บ่อยมาก  จากการที่มีวิถีปฏิบัติไม่เหมือนโรงเรียนโดยทั่วไปที่ผู้คนคุ้นเคย  ดังนั้น คำถาม-คำตอบ ในหน้า ๑๒๓ - ๑๔๒ จึงมีประโยชน์มาก  ต่อความเข้าใจวิธีการที่ถูกต้อง สำหรับการศึกษาแห่งศตวรรษที่ ๒๑  ที่เน้นพัฒนาทักษะความเป็นมนุษย์  มากกว่าการเรียนวิชา  และผมเห็นด้วยกับคำตอบทุกข้อ  คำตอบหลายข้อมีความคมคายลึกซึ้งเกินกว่าที่ผมจะตอบด้วยตนเองได้  เพราะผมไม่มีประสบการณ์ตรงเหมือน ผอ. วิเชียร และครูในโรงเรียนลำปลายมาศพัฒนา

          วุฒิภาวะของความเป็นครูอยู่ที่สัมมาทิฐิต่อศิษย์  ไม่มองศิษย์เสมือนแก้วน้ำ ที่จะรองรับน้ำ (ความรู้) ที่ตนใส่ลงไป  แต่มองศิษย์เป็นมนุษย์ ที่มีศักยภาพของการเรียนรู้สูงยิ่ง โดยการเรียนรู้นั้นงอกงามขึ้นภายในตน  ครูมีหน้าที่ (และสนุกกับ) การเอื้ออำนวยให้ศิษย์งอกงาม หรือเกิดพัฒนาการครบด้าน ที่เรียกว่า Transformative Learning พัฒนาการครบด้านนั้น ระบุใน 21st Century Skills

          ผมขอขอบคุณ ผอ. วิเชียร ไชยบัง ที่เขียนหนังสือเล่มนี้ออกเผยแพร่แก่สังคมไทย  เป็นอีกแรงหนึ่งของการปฏิรูปการเรียนรู้  เพื่อกอบกู้คุณภาพการศึกษาไทย  ที่จะมีผลต่อการยกระดับคุณภาพของพลเมือง  ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดต่อความอยู่รอดของสังคมไทยในอนาคต



วิจารณ์ พานิช

๑๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๖


บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน สภามหาวิทยาลัย



ความเห็น (1)

เขียนเมื่อ 

กล้าตั้งเป้าหมายที่แตกต่าง .... "เก่งการคิดมากๆ ค่ะ"