นกแอ่นกินรัง บันทึกหน้าที่ 4

ต้องขอขอบคุณbeeman ที่หาบทความเกี่ยวกับนกแอ่นจากข้างนอกมาเขียนถึง

      เราจึงขอยืมข้อความบางตอนมาใช้ และฟันธงโดยยังไม่มีงานวิจัยรองรับว่า 99.99 % ของคนทั่วไปเรียกชื่อนกแอ่นกินรังผิดๆ

อ้างถึงข้อความบางตอนดังนี้

"ทุกค่ำคืนเป็นเวลาประมาณ 1 เดือนที่นางแอ่นตัวน้อยกำลังสร้างรังที่ค่อยๆ สั่งสมมาจากน้ำลายและเศษใบไม้ใบหญ้า เมื่อแห้งและแข็งตัวจะมีลักษณะคล้ายคลึงกับวุ้นเส้นที่อัดตัวกันแน่น โดยตัวรังจะตรึงติดอยู่กับผนังถ้ำ"

เอาแค่ชื่อที่เรียกนก ก็อาจทำให้นกเสียใจแล้ว*

      เพราะว่านกชนิดนี้มีชื่ออย่างเป็นทางการว่า "นกแอ่นกินรัง" ชื่อเรียกทั่วไปในหมู่ชาวใต้คนเก็บรังนกว่า "นกอีแอ่น" เรียกนกอีแอ่นหมดไม่ว่าจะเพศผู้หรือเมีย เวลาเรียกสัมปทานเก็บรังนกก็ว่า "สัมปทานเก็บรังนกอีแอ่น" ...เอ แล้วน้ำตกวังนกแอ่น ของพิษณุโลกเนี่ย มาเกี่ยวดอง หมายถึงนกตัวไหนกันนะ..เก็บไว้ก่อนละกัน

       ที่จริงคนจัดนกอีแอ่นไว้ในวงศ์(แฟมิลี) Apodidae ซึ่งมันมีเพื่อนสมาชิกที่มีจุดเด่นเรื่องการบินเร็วมาก และบางชนิดบินเร็วแบบ  non stop เสียด้วย  คนจึงจัดไว้เป็นกลุ่มนกแอ่นบินเร็ว (swifts) นกพวกนี้ได้แก่นกแอ่นขนาดเล็ก (swiftlets: นกอีแอ่น หรือนกแอ่นกินรังทั้งรังขาวรังดำ นกแอ่นท้องขาว และนกแอ่นพันธุ์หิมาลัย นกแอ่นตาล นกแอ่นเล็กหางหนามตะโพกขาว)

มีขนาดเล็กก็ต้องมีขนาดกลางและใหญ่

       นกแอ่นขนาดกลาง (typical swifts ได้แก่ นกแอ่นบ้าน; House swift etc.) กับนกแอ่นขนาดใหญ่ (needletails) อีกหลายชนิดพันธุ์

       ต้นกำเนิดชื่อเรียกที่เอามาสับกับนกอีแอ่นนั้น มีถึงสองพันธุ์ คือ นกแอ่นบ้าน กับนกนางแอ่นบ้าน

       นกนางแอ่นบ้าน (Barn swallow)  เป็นนกที่คนจัดเข้าแฟมิลี Hirundinidae ซึ่งอยู่กลุ่มเดียวกับนกเจ้าฟ้าหญิงสิรินธรนั่นแหละ ต่างจากแฟมิลีของนกอีแอ่นกับนกแอ่นบ้าน

.......เราคิดว่าคนเอาชื่อนกนางแอ่นบ้าน มาเรียกแทนนกอีแอ่นนะ

      ขอให้คุณกลับไปดูโฆษณาขายเครื่องดื่มรังนกยี่ห้อหนึ่งที่มีรูปนกติดข้างกล่องด้วย ประกอบกับป้ายโฆษณาขายซุบรังนกที่เยาวราชเถอะ เขาใช้รูปนกนางแอ่นบ้านเป็นแบรนด์เนม เพราะใช้สัญญาลักษณ์เป็นรูปวาดนกกำลังบินกลางอากาศ มีหางแหลมเป็นแฉกเชียวเป็นลักษณะของนกนางแอ่นบ้านจ้ะ

       ส่วนนกแอ่นบ้านนั้นมีหางทู่เชียว คลี่เท่าไรก็ไม่เป็นแฉกเท่านกนางแอ่นบ้าน

......เราจึงคิดว่าคู่กรณีเรื่องชื่อสับสนนี้ คือ นกอีแอ่น-นกนางแอ่นบ้าน

.....ดูรูปนกทั้งสองได้จาก net หรือหนังสือ a guide to the birds of Thailand ของคุณหมอบุญส่งจากห้องสมุดนะคะ หาดูไม่ได้จริงๆ ไปดูโปสเตอร์เรื่องนกแอ่นกินรัง: นกที่สร้างรังแพงที่สุดในโลก ซึ่งติดไว้ที่ชั้น 1 ภาคชีววิทยา

     เหล่านกเองไม่สับสน  ยังคงดำรงชีวิตของพวกเขาไป แต่คนนี่แหละสับสน แล้วถามว่าทำไมต้องเรียกให้ถูก ก็ชื่อนั้นสำคัญไฉน นกมีชื่อวิทยาศาสตร์เดียวและมีพฤติกรรมเป็นเอกลักษณ์ ของเผ่าพันธุ์ของมัน

      นกแอ่นกินรังในบ้านของเรา (หมายถึงประเทศไทยที่รัก) มีอยู่สองพันธุ์คือนกแอ่นรังขาว และนกแอ่นรังดำ

      นกแอ่นรังขาวนั้นสร้างรังที่แพงที่สุดในโลก ที่เป็นต้นกำเนิด hot issue ตลอดกาล นั่นแหละ  

     ส่วนนกแอ่นรังดำก็สร้างรังที่แพงเหมือนกัน (ก็กิโลกรัมละเป็นหมื่นขึ้นนี่ จัดว่าแพงได้ไหม?)

     ทั้งสองอาศัยในเกาะเดียวกันและถูกสัปทานไปด้วยกันแหละ  นกรังดำนั้นมีจำนวนน้อยกว่า และมักจะถูกเก็บเกี่ยวรังปีละครั้ง พวกเราจะสนใจนกรังขาวมากกว่า เพราะราคาแพงกว่าหลายสิบเท่าและนกถูกเก็บรังอย่างน้อยปีละ 3 ครั้ง

        ทำไมราคารังขาวถึงแพงกว่า เพราะว่านกรังขาวสร้างรังด้วยน้ำลายของตนเองล้วนๆ ไม่ได้ยืมน้ำลายในรัฐสภามาสร้างเล้ย  และก็ไม่ได้เอาเศษใบไม้ใบหญ้ามาปลอมปนเพิ่มปริมาณด้วย แต่นกนางแอ่นบ้านน่ะ สร้างรังจากโคลนผสมน้ำลายของมัน 

        นี่คือเอกลักษณ์เฉพาะตัวของนกแต่ละพันธุ์  ยังมีอีกหลายเรื่องราวเช่นเรื่องถิ่นอาศัยของนกทั้งสองพันธุ์จำกัดในพื้นที่ต่างกัน นกอีแอ่นอาศัยเฉพาะภาคใต้ ส่วนนกนางแอ่นบ้านอาศัยทั่วไป และบางตัวอพยพหนีหนาวมาจากเขตหนาวของโลก

       ถ้าจะเทียบเกรดของนกจากเม็ดเงินที่ได้จากนก คนก็ต้องยกย่องให้นกแอ่นกินรังเป็นนกอันดับหนึ่งที่มีคุณค่าทางเศรษฐกิจ ส่วนนกนางแอ่นบ้านน่ะก็คงไม่ติดฝุ่นตำแหน่งนี้-- เพราะคนไม่เก็บรังของนกนางแอ่นบ้าน-- นกตัวไหนควรจะร้องไห้เนี่ย คงไม่ได้ร้องไห้เพราะถูกเรียกชื่อผิดหรอกนะ

     *เรามักใช้คำที่แสดงอารมณ์และพฤติกรรมของคนมาใช้กับสัตว์บ่อยๆ แต่จริงๆแล้วขอชี้แจงว่าเราเขียนแบบนั้นเพื่อเป็นสีสันเท่านั้น อย่างหนังการ์ตูนหรือหนังหลายเรื่องที่นำความรู้สึก หรือพฤติกรรมของคนมาใส่ในตัวละครสัตว์ของเขา แล้วคนทั่วไปอย่างเราก็ดูอย่างสนุกสนานมาก ก็เหมือนมันจะเข้าใจและเป็นส่วนหนึ่งในเรื่อง จึงสนุกและติดใจ แต่เรารู้ว่าสัตว์อื่นๆ ไม่มีความคิดอย่างคนหรอกนะคะ