อธิบายปุพเพกตเหตุวาทะ
บทว่า ปุพเพกตเหตุ แปลว่า เพราะกรรมที่ตนทำไว้ในชาติก่อนเป็นเหตุ อธิบายว่า บุรุษบุคคลเสวย (สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรือ อทุกขมสุขเวทนา) เพราะกรรมที่ตนทำไว้ในชาติก่อน เป็นปัจจัยเท่านั้น ด้วยบทว่า ปุพเพกตเหตุ นี้ มิจฉาทิฏิฐิกบุคคลทั้งหลายปฏิเสธ กรรมเวทนา (เวทนาเกิดแต่กรรม) และ กริยาเวทนา (เวทนาเกิดแต่กริยา) ยอมรับแต่เฉพาะวิปากเวทนา (เวทนาที่เกิดจากวิบาก) อย่างเดียวเท่านั้น
ว่าด้วยโรค ๘ อย่างเป็นต้น
พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสโรคไว้ ๘ อย่างเหล่านี้ คือ อาพาธมีน้ำดี (กำเริบ) เป็นสมุฏฐาน ๑ อาพาธมีเสมหะเป็นสมุฏฐาน ๑ อาพาธมีลมเป็นสมุฏฐาน ๑ อาพาธที่เกิดจากโรคดี โรคเสมหะ โรคลม มาประชุมกัน ๑ อาพาธที่เกิดจากเปลี่ยนฤดู ๑ อาพาธที่เกิดจากการบริหาร (ร่างกาย) ไม่ถูกต้อง ๑ อาพาธที่เกิดจากการพยายาม (ทำให้เกิดขึ้น) ๑ อาพาธที่เกิดจากวิบากกรรม ๑ ในโรคทั้ง ๘ อย่างนั้น มิจฉาทิฏฐิบุคคลปฏิเสธโรค ๗ อย่างข้างต้น แล้วยอมรับแต่เพาะโรคชนิดที่ ๘ เท่านั้น
ในบรรดากองแห่งกรรม ๓ ชนิด ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ คือ ทิฏฐธรรมเวทนียกรรม (กรรมให้ผลในภพปัจจุบัน) ๑ อุปปัชชเวทนียกรรม (กรรมให้ผลในภพถัดไป) ๑ อปรปริยายเวทนียกรรม (กรรมให้ผลในภพต่อ ๆ ไป) ๑ มิจฉาทิฏฐิกบุคคลปฏิเสธกรรม ๒ ชนิด (ข้างต้น) ยอมรับแต่เฉพาะ อปรปริยายกรรม อย่างเดียวเท่านั้น. แม้ในกองวิบาก ๓ ชนิด ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ คือ ทิฏฐธรรม เวทนียวิบาก (วิบากของกรรมที่ให้ผลในปัจจุบัน) ๑ อุปปัชชเวทนียวิบาก (วิบากของกรรมที่ให้ผลในภพถัดไป) ๑ อปรปริยายเวทนียวิบาก (วิบากของกรรมที่ให้ผลในภพต่อ ๆ ไป) ๑ มิจฉาทิฏฐิกบุคคลปฏิเสธวิบาก ๒ อย่าง (ข้างต้น) ยอมรับแต่เฉพาะ อปรปริยายวิบาก อย่างเดียวเท่านั้น
แม้ในกองเจตนา ๔ ชนิด ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ คือ กุศลเจตนา ๑ อกุศลเจตนา ๑ วิปากเจตนา ๑ กิริยเจตนา ๑ มิจฉาทิฏฐิกบุคคลปฏิเสธเจตนา ๓ ชนิด ยอมรับแต่เฉพาะวิปากเจตนาอย่างเดียวเท่านั้น.
ที่มาของข้อมูล :
สู่แดนพุทธภูมิ ชุด เสียงปลุกจากพระพุทธองค์ ณ เมืองปาฏาลีบุตร (จาก พระไตรปิฎก ฉบับมหามกุฏราชวิทยาลัย) หน้า ๙๓ อ้างอิงหน้า :(๒๗๘-๒๗๙)
อาทิตย์ ๑๐ มีนาคม ๒๕๕๖
