---------
คำถาม
-------
เมื่อวันที่ ๑๙ กุมภาพันธ์ พ.ศ.๒๕๕๖ คุณรัชนีได้อีเมลล์เข้ามาหารือว่า
“สวัสดีค่ะอาจารย์ ดิฉันนางสาวรัชนี อยู่อำเภอสังขละบุรี จังกาญจนบุรี เกิดปี ๒๕๑๘ ในประเทศไทย ถือบัตรสีชมพู เป็นบัตรประจำตัวคนไม่มีซึ่งไม่มีสัณชาติไทย ตามทะเบียนประวัติ พ่อ แม่ ได้เข้ามาอยู่ในประเทศไทยตั้งแต่ปี ๒๕๑๗ และดิฉันได้เกิดในประเทศไทย ตอนนี้อายุ ๓๗ ปี และได้แต่งงานกับข้าราชการไทย มีบุตรด้วยกัน ๒ คน ได้ยื่นเรื่องขอสัญชาติทุกครั้งที่ทางการประกาศให้ไปยื่นขอที่ว่าการอำเภอและได้ทำการผ่านกระบวนการทุกขั้นตอน ตั้งแต่ไปยืนเอกสารต่างๆ ที่ว่าการอำเภอ ได้ผ่านการทำประชาคมที่หมู่บ้านที่อาศัยอยู่ และได้ผ่านการทำประชาคมที่อำเภอ ตอนนี้ เกือบสามปีแล้วยังไม่มีเห็นมีอะไรเกิดขึ้น พอไปตรวจสอบที่อำเภอ บอกแต่ให้รอหมายเลขซึ่งเรียกว่าหมายเลขไมโครฟิล์ม แต่ในขนาดที่คนมายื่นทีหลังกลับได้ถ่ายทำบัตรเป็นสัณชาติไปแล้ว อาจารย์คะ ดิฉันควรจะทำอย่างไร จะติดตามเรื่องราวที่ยื่นไปแล้วได้ที่ไหน เพราะถ้าไปติดตามที่อำเภอที่ยื่นเรื่องไว้บอกแต่ให้รอ และตอนนี้ทางอำเภอก็เปิดโอกาสให้ไปยื่นใหม่ให้กับทุกคน แต่ผู้นำชุมชนก็บอกว่าคนที่เคยยื่นแล้วก็ให้ยื่นใหม่หมด ความรู้มันล้าแล้ว
ขอขอบคุณอาจารย์ที่เป็นที่ปรึกษาดีๆ อย่างนี้
ขอแสดงความนับถือ
นางสาวรัชนี”
--------
คำตอบ
-------
อ.แหววถามคุณรัชนีกลับไปในวันที่ ๒๐ กุมภาพันธ์ พ.ศ.๒๕๕๖ ว่า “มีหนังสือรับรองการเกิดไหมคะ ถ้ามี สแกนหรือถ่ายรูปมาดูหน่อยค่ะ อ.แหววค่ะ”
คุณรัชนีตอบกลับมาเมื่อวันที่ ๒๒ กุมภาพันธ์ พ.ศ.๒๕๕๖ ว่า “เรียนอาจารย์แหวว สำหรับใบรับรองการเกิดทางอำเภอจะออกให้ตอนไปยื่นขอสัญชาติค่ะ แต่ไม่ได้ถ่ายเอกสารไว้เป็นหลักฐาน จะส่งเอกสารที่มีอยู่ตอนนี้ให้ทางอาจารย์ดูก็แล้วกันค่ะ ด้วยความนับถือ นางสาวรัชนี” ในการส่งอีเมลล์มาครั้งนี้ คุณรัชนีได้ส่งเอกสารมาให้ดู ๓ ฉบับกล่าวคือ (๑) ไฟล์รูปสำเนาแบบพิมพ์ทะเบียนประวัติพม่าพลัดถิ่นออกโดยอำเภอสังขละบุรี เมื่อวันที่ ๘ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๓๖ ซึ่งระบุว่า คุณรัชนีเกิดที่อำเภอสังขละบุรี จากบิดาและมารดา ซึ่งมีสัญชาติพม่า และเกิดในประเทศพม่า (๒) ไฟล์รูปบัตรประจำตัวคนซึ่งไม่มีสัญชาติไทย (ผู้พลัดถิ่นสัญชาติพม่า) ซึ่งอธิบดีกรมการปกครองในฐานะผู้อำนวยการทะเบียนกลางออกให้แก่นางสาวรัชนี ณ วันที่ ๑๔ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๕๐ จนถึงวันที่ ๑๓ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๕๖ (๓) ไฟล์รูปสำเนาระเบียบแสดงผลการเรียนการศึกษานอกโรงเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๔๔ ออกโดยศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอสังขละบุรีให้แก่นางสาวรัชนี ไม่มีนามสกุล เมื่อวันที่ ๒๑ มีนาคม พ.ศ.๒๕๕๑ และ (๔) สำเนาข้อมูลส่วนบุคคลขณะขอมีบัตรของนางสาวรัชนี ไม่มีนามสกุล พริ้นจากฐานข้อมูลทะเบียนบัตรประจำตัวประชาชนเมื่อวันที่ ๑๐ กุมภาพันธ์ พ.ศ.๒๕๕๕ ณ ที่ว่าการอำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี
เมื่อวันที่ ๒๔ กุมภาพันธ์ พ.ศ.๒๕๕๖ อ.แหววจึงตอบข้อวิเคราะห์เบื้องต้นกลับไปว่า
“ดูเอกสารแล้วค่ะ คุณน่าจะมีสิทธิในสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยผลของมาตรา ๒๓ แห่ง พ.ร.บ.สัญชาติ (ฉบับที่ ๔) พ.ศ.๒๕๕๑ ตั้งแต่วันที่ ๒๘ กุมภาพันธ์ พ.ศ.๒๕๕๑ การยื่นเอกสารต้องทำที่อำเภอสังขละบุรีค่ะ ที่สำคัญที่ต้องมีไปยื่นที่อำเภอ ก็คือ หนังสือรับรองการเกิดค่ะ สิทธิในสัญชาตินี้มาจากข้อเท็จจริงที่รับฟังได้ว่า คุณเกิดในประเทศไทยค่ะ ไปขอคัดที่อำเภอ หรือต้องไปทำหนังสือรับรองการเกิดที่อำเภอนะคะ ลองไปหารือดู มีปัญหาอะไร ติดต่อมานะคะ
โปรดอ่านเรื่องของคนที่มีสิทธิในมาตรา ๒๓ ตามที่แนบมานะคะ
รวมงานเขียนเกี่ยวกับสิทธิในสัญชาติโดยหลักดินแดนโดยผลของมาตรา ๒๓ แห่ง พ.ร.บ.สัญชาติ (ฉบับที่ ๔) พ.ศ.๒๕๕๑, เมื่อวันที่ ๙ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๕๓, ปรับปรุงครั้งที่ ๒ เมื่อวันที่ ๒๒ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๕๔ และปรับปรุงครั้งที่ ๓ เมื่อวันที่ ๑๓ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๕๕
http://learners.in.th/blog/archanwell-right2nationality/422975
http://www.archanwell.org/autopage/show_page.php?t=1&s_id=565&d_id=564
แนบอีเมลล์คณาจารย์และนักศึกษาปริญญาโทที่อาจให้คำปรึกษาแก่คุณมาด้วยค่ะ
อ.แหววค่ะ”
--------
ข้อสังเกต
-------
แม้สำเนาแบบพิมพ์ทะเบียนประวัติพม่าพลัดถิ่นออกโดยอำเภอสังขละบุรี เมื่อวันที่ ๘ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๓๖ จะระบุว่า คุณรัชนีเกิดที่อำเภอสังขละบุรี จากบิดาและมารดา ซึ่งมีสัญชาติพม่า และเกิดในประเทศพม่า แต่ด้วยการทำเอกสารดังกล่าว ผู้ร้องขอให้จดแจ้งข้อเท็จจริงมิได้นำพยานหลักฐานมาแสดงด้วย ในการที่คุณรัชนีกล่าวอ้างว่า เกิดที่สังขละบุรี เธอจึงต้องมาร้องขอทำหนังสือรับรองการเกิดตามกฎหมายการทะเบียนราษฎรอีกครั้ง
เราหวังว่า อำเภอสังขละบุรีจะไม่ปฏิเสธที่จะทำหนังสือรับรองการเกิดให้แก่คุณรัชนี และเราก็หวังเช่นกันว่า คุณรัชนีจะยังมีพยานบุคคลที่รู้เห็นการเกิด
หากเป็นดังที่เธอเคยเล่าว่า เธอเคยยื่นขอสิทธิในสัญชาติไทยมาแล้วหลายครั้ง อำเภอสังขละบุรีก็น่าจะเคยทำ “หนังสือรับรองสถานที่เกิด” ให้แล้ว
เราหวังว่า คุณรัชนีจะสามารถยื่นขอลงรายการสัญชาติไทยโดยหลักดินแดนโดยผลของมาตรา ๒๓ แห่ง พ.ร.บ.สัญชาติ (ฉบับที่ ๔) พ.ศ.๒๕๕๑
เรามารอคอยฟังข่าวดีจากเธอกันค่ะ
รอฟังด้วยคนค่ะ