ผมถามคนเหนือมามากว่า “แม่” แปลว่าอะไร เพราะมีชื่อเมืองที่ขึ้นต้นว่า แม่ มากเหลือหลาย เช่น แม่ริม   แม่แตง แม่เมาะ แม่ต่ำ แม่อาย แม่เฉย แม่ระมาด  แม่แจ่ม  แม่วะ  แม่สรวย  แม่สอด  แม่โจ้  แม่ทะ แม่คะนิง  แม่สารพัด

แต่ไม่มีใครตอบผมได้ชัดๆ สักเทือ  ผมเลยสรุปเอาเองว่า  แม่ น่าแปลว่า แม่น้ำ  ที่ตั้งชื่อตามชื่อผู้หญิงที่เป็นใหญ่ 

แสดงว่าภาคเหนือไทยเรานั้นมีวัฒนธรรมที่ยกย่องผู้หญิง  แม้นว่าฝรั่งหรือเพลง หรือละคร (เช่น สาวเครือฟ้า) จะงี่ง่าว เข้าใจผิดกันประการใดก็ตามที

คำคำนี้คำเดียว สามารถสยบฝรั่งได้หมด  ที่มันหาว่า ไทยเราเป็นวัฒนธรรมเหยียดหญิง  ไม่เท่าเทียมแบบฝรั่ง  ซึ่งนักวิชาการไทยก็สมยอม  ยอมรับวาทกรรม เหยียดหญิงที่ฝรั่งยัดเยียดให้อย่างสิโรราบ  ทั้งที่ไทยเราเป็นสุดยอดในโลกเรื่องการเป็นสังคมที่หญิงเป็นใหญ่  (ชายเป็นรอง) ...เช่นหญิงเหนือสูบบุหรี่ กินหมากพลู เมี่ยง ได้เท่าเทียมชาย ส่วนหญิงฝรั่งถ้าทำแบบนั้นเป็นโดนถูกรดน้ำเย็นกลางหิมะหน้าแสคว์เมือง

น้ำ สำคัญที่สุดในการดำรงชีวิต (รองจากอากาศ หรือ ลม)  ก็ต้องยกให้เป็น  แม่  กล่าวคือ  เป็นแม่ (ต้นกำเนิด) ที่ให้น้ำมาดำรงชีวิต 

ส่วนพวกฝรั่งเรียกแม่น้ำว่า  River  ซึ่งไร้ความหมาย หาแหล่งที่มาไม่เจอ  ผมได้ค้นพบว่า คำว่า rive แปลว่า แยก แตกแยก  ดังนั้นพอเดาได้ว่า river  แปลว่า ผู้แยก  เหมือนแม่น้ำ ที่แยก แตก ออกเป็นสายๆ 

แนวคิดแบบไทยเราต่างจากฝรั่งมาก  แต่วันนี้ นักวิชาการไทย ระดับด๊อก กลับหันไปยกย่องฝรั่ง แล้วดูถูกไทยเรากันเองกว่าต่ำต้อย 

ด๊อกพวกนี้ เสียแรงส่งเสียเงินส่งไปเรียนนอก หวังว่าจะฉลาดขึ้น กลับกลายเป็นโง่ลง  แล้วดันเจือกมามีอำนาจครองเมืองอีก...โดนสองเด้งเลยประเตชไตเฮา....เฮ้อ

...คนถางทาง (๑๘ ธค. ๒๕๕๕)