แปลหรั่ง (และแขก) เป็นไทย(ตอน ๑)
คนไทยเราในอดีตท่านเก่งมากในการแปลภาษาต่างชาติเป็นไทย เช่น
Electricity = ไฟฟ้า
Generator = เครื่องกำเนิดไฟฟ้า
Electron tube = จอภาพ
Screw driver = ไขควง
Movie theater = โรงหนัง
Opera theater = โรงละคร
Automobile = รถยนต์
Aeroplane = เครื่องบิน
Airport = สนามบิน
School = โรงเรียน (เมื่อก่อนเรียกว่า สกูล ด้วยซ้ำไป)
University = มหาวิทยาลัย (เขมร แปลว่า สกลวิทยาลัย)
แต่วันนี้ขนาดมีราชบัณฑิตสถานแล้ว (ที่ดูเหมือนไม่ได้ทำหน้าที่อะไรให้สมกับเป็นราชบัณฑิตเลยนอกจากแปลภาษาฝรั่งเป็นแขก) ยังแปลอะไรกันไม่ได้ศัพท์มากหลาย จนคนรักไทยหลายคนเขาส่ายหน้า
พอแปลไม่ออกก็เอากันลวกๆ แบบทับศัพท์ไปเลย แต่การสะกดก็ยังเถียงกัน เช่น computer จะแปลว่า คอม หรือ ค็อม ดี
สำหรับผมถ้าจำเป็นจะแปลว่า ก์เคิมพูวเธะร์ ให้มันรู้แล้วรอดไปเลยว่าเป็นคำนำเข้าที่ยังหาตัวแปลไม่ได้ (แถมออกเสียงได้ถูกต้องดีกว่าเดิมที่แปลกันอีกด้วย)
มีหลายท่านพยายามแปลคำนี้ เช่น สมองกล เครื่องคำนวณ แต่ก็ยังมีภาษาแขกปน สำหรับผมขอเสนอคำว่า เครื่องคิด สมองเทียม
Artificial Intelligence ก็แปลกันว่า ปัญญาประดิษฐ์ (แขกจ๋ามาเลย) ส่วนผมขอเสนอ ฉลาดเทียม หรือ เทียมฉลาด ก็ได้
Student center ก็ว่า นักเรียนเป็นศูนย์กลาง ขอเสนอว่า “ผู้เรียนเข้ม” ส่วน teacher center ก็เป็น “ผู้สอนเข้ม” คำว่า เข้ม เป็นภาษาไทยที่ดี หมายถึงเป็นจุดรวมแสง
Government = รัฐบาล ขอเสนอ คุมเมือง กุมเมือง คุ้มครองเมือง ป้องเวียง (อันสุดท้ายฟังดูดีสุด)
Good governance = ธรรมาภิบาล ขอเสนอ ป้องเวียงดี
Parliament = รัฐสภา ขอเสนอ เวียงผู้แทน คุ้มผู้แทน
การแปลหรั่งเป็นไทยนั้น ถ้ามีใจเป็นคำไทยแท้ มันแปลได้เสมอ แต่ถ้าไม่มีก็นึกไม่ออก ก็สุกเอาเผากินกันไปตามประสา คำถามคือ เราจะแปลตามภาษา ความหมาย หรือ วัฒนธรรม หรือรวมๆ เช่น electricity แปลว่า ไฟฟ้า นั้น มันสุดยอด ท่านแปลแบบรวมๆ และสื่อความหมายได้ดีมาก Screw driver= ไขควง ก็สุดยอด
ส่วนคำว่า ราชบัณฑิตยสถาน นั้น ขอเสนอเปลี่ยนเป็น คุ้มสมองฟ้า จะได้เป็นแรงดลใจให้คิดอะไรแบบไทยๆ ต่อไป
...วันนี้เอาแค่นี้ก่อน Goodbye, have a good buy.
...คนถางทาง (๑๘ ธค. ๒๕๕๕)
คำว่า ทวิช จิตรสมบูรณ์ นั้น พี่ชายและผม ช่วยกันแปลแล้ว ได้ความว่า คือ สองเกิด ใจเต็ม (พี่ชายผมว่าสองชาติ แต่ผมขอโมเป็นสองเกิด ส่วนนามสกุลนั้น ผมก็ขอโมเป็น งามเต็ม เถียงกันอยู่นานสุดท้านอนุโลมเป็น ใจเต็ม ตามเจตนารมณ์เดิม ของผู้ก่อตั้ิง....แสดงว่าแปลตามแนวคิด ไม่ได้แปลตามหลักภาษา)
ผมเคยคิดๆ ว่าผมอยากแปล computer ว่า "เครื่องคิดเลข" นี่ละครับ ก็เครื่องคิดเลขเล็กๆ หรือ super computer มันก็ Turing machine เหมือนกัน แปลอย่างนี้ได้โอกาสสอน theory of computation ไปด้วย ดีกว่าฝรั่งแยกเป็น calculator กับ computer อีกครับ
อืมม... หรือแปลว่า "เครื่องคิด" ก็ได้ แบบว่า abacus แปลว่า "ลูกคิด" ดังนั้น computer ก็แปลว่า "เครื่องคิด" ก็ไม่เลว สั้นดีด้วยครับ