เรื่องการพัฒนาคุณธรรมในตัวนักเรียน  ก็มีเสียงตัดพ้อมามาก  ว่าเด็กเดี๋ยวนี้ไม่มีคุณธรรม   โรงเรียนเองก็บอกว่าโรงเรียนก็ทั้งสอน ทั้งบ่น  ทั้งจัดกิจกรรมปลูกฝังคุณธรรมหลากหลายกิจกรรม  บางที  ก็ไปโทษครอบครัวอีกว่าไม่ดูแล


      เรื่องเด็กไม่มีคุณธรรรม   ต้องวิเคราะห์กันที่การเรียนรู้ของจิต ครับ  จิตจะมี ๒  ส่วน  ส่วนจิตรู้สำนึก จะมีเพียง ร้อยละ ๑๒  ส่วนจิตใต้สำนึก จะมีถึง ร้อยละ ๘๘   และ การเรียนรู้ส่วนใหญ่จะเรียนรู้ที่จิตใต้สำนึก  ซึ่งเป็นการเรียนรู้โดยไม่รู้ตัว


      จิตใต้สำนึก  จะำไม่รู้จักจำแนกแยกแยะ ว่าสิ่งใดถูก สิ่งใดผิด   แต่จะจำในสิ่งที่เห็นได้ชัดและฝังใจ      จิตใต้สำนึกทำหน้าที่อิสระไม่สามารถการควบคุมได้ 
โดยมันจะทำหน้าที่หรือตัดสินใจได้ด้วยตัวเองโดยที่ไม่ต้องคิด หรือวิเคราะห์ 
สภาวะการตัดสินใจเกิดจากการสะสมมาจากจิตสำนึกในเรื่องราวต่างๆ ไว้ 
และพอถึงเวลา บางสถานะการณ์จิตใต้สำนึกจะดึงข้อมูลออกมาเอง โดยที่ไม่ต้องคิด ไม่ต้องมาวิเคราะห์ว่าดี ไม่ดี ถูก ไม่ถูก แต่มันจะตัดสินใจเองแล้วส่งออกมาให้เรา 



                                       


      เช่น   เราไปบอกเด็กว่า   อย่าคุยกัน   จิตใต้สำนึกจะจำว่า   คุยกัน   หรือ   อย่าขี้เกียจ   จิตใต้สำนึก ก็จะจำว่า   ขี้เกียจ  แล้วที่ผ่านมา  ทั้งครูและผู้ปกครอง  ก็มักจะมีแต่   ห้าม    อย่า    ไม่    คำพวกนี้  จิตใต้สำนึกจะไม่จำคำหน้า   แต่จะไปจำคำืท้าย


      เรื่องของการดูละคร ดูหนัง  มีบางท่านบอกว่า  เด็กเขารู้จักแยกแยะ  ว่าอะไรถูก อะไรผิด  จริงๆ  เขาอาจจะแยกแยะได้ ในส่วนจิตรู้สำนึก  หรือ  คำแนะนำของครู  ผู้ปกครอง  แต่สมองในส่วนจิตใต้สำนึก  เขาจะเรียนรู้และซึมซับพฤติกรรมตัวละครที่เด่นๆ โดยไม่รู้ตัว  ไม่ว่าพฤติกรรมนั้นจะถูกหรือผิด  โดยไม่แยกแยะ 


                             


      จึงไม่สงสัยงานวิจัย ที่เด็กไทยบอกว่า  ยอมรับการโกงได้   เพราะ  เขาเรียนรู้จากจิตใต้สำนึก ว่าการโกงเป็นเรื่องที่ถูกต้อง


       ดังนั้น   การสอนคุณธรรม หรือ การปลูกฝังคุณธรรม  ด้วยการสอนผ่านจิตรู้สำนึก  บางทีก็แทบไม่ได้ผล   เพราะจิตใต้สำนึก  ไม่ได้เรียนรู้ไปด้วย


       จิตใต้สำนึก เรียนรู้จากแบบ  ครับ      จะสอนคุณธรรมให้ได้ผลดี  ผมว่าใช้วิธี  "แบบดีกว่าบอก"  ครับ