เมื่อยุคทวารวดีที่ครอบครองภูกระดิ่งได้เสื่อมถอยลงจึงทำให้ศาสนาพุทธอาจะตกต่ำลงไปบ้าง ก็เพราะขอมโบราณนิยมบูชาฮินดูมากกว่า
แต่ศาสนาพุทธที่มีอิทธิพลอย่างแรกกล้าในอาณาจักรใหญ่อย่างชมพูทวีปก็เลยทำให้อาณาจักรขอมจำนนต่อการแพร่เข้ามาของพุทธศาสนาอยู่ไม่น้อย
ภายหน้าอาจจำนนต่อศาสนาพุทธ แต่เบื้องหลังได้กระทำย่ำยีไปไม่น้อย อาทิภูกระดิ่งเป็นต้น เพราะพระพุทธศาสนาหาได้บูชานาคราช ซึ่งเป็นลัทธิแฝงในศาสนาฮินดู ในกรณีของขอมโบราณ
ทำไมจึงเรียกลัทธิแฝง ก็เพราะนาคราชในความหมายของฮินดูไม่ใช่เทพเจ้า เป็นแต่เพียงสัตว์ในฐานะผู้รับใช้พระเป็นเจ้า ก็เท่านั้น
แต่นาคราชในลัทธิแฝงนี้ มีความหมายอันใหญ่ยิ่ง เพราะควบรวมความเป็นใหญ่ทั่วทั้งจักรวาลสากลนี้
ลัทธิบูชานาคราช ที่จริงยังเรียกไม่ถูกนัก เพราะแท้จริงแล้วแต่เดิมเมื่อนานแสนนานมาแล้วในยุคอาณาจักรอันยิ่งใหญ่ซึ่งล่มสลายลงนั้น ได้มีการบูชานาคราช ควบคู่ไปกับ นาคเทวี (นาก-คะ-เท-วี) ผู้เป็นใหญ่ทั้งสามโลกเหนือเทพเจ้าใดในโลกหล้า
แต่หาได้มีบุคคลใดล่วงรู้ว่า ศาสนาอันยิ่งใหญ่เมื่อครั้งกระโน้นได้หลงลืมการเคารพนบนอบต่อนาคเทวี แล้วหลงเหลือแค่เพียงนาคราชไปเสียสิ้นได้อย่างไร
แท้จริงแล้วตามกฎสากลของสรรพสิ่งในโลกย่อมต้องมีสิ่งของคู่กัน แต่หากขาดไปเสียสิ่งหนึ่งประการใดย่อมนำความปั่นป่วนมาสู่โลกของเราได้
การหลงลืมบูชาเทพฝ่ายแม่ ก็นำมาซึ่งหายนะแม้แต่เกาะอันใหญ่ยิ่งในอดีตกาลมาแล้ว
ข้อมูลส่วนนี้ยังไม่ปรากฏในสารบบของข้าพเจ้า แต่ความรู้สึกว่าอีกไม่นานนี้ข้อมูลที่ขาดหายกำลังค่อย ๆ คืบคลานเข้าเป็นแน่ทีเดียว
การเดินทางเพื่อหาความจริงของชีวิตก็เป็นสิ่งน่าค้นหาและเรียนรู้อยู่ไม่หากเรารู้ว่าการเดินทางแต่ละครั้งนำมาซึ่งความรู้อันหาที่สุดมิได้เช่นข้าพเจ้า พวกท่านก็คงจะเข้าใจในวิถีแห่งการดำรงอยู่ของสรรพสิ่งและเคารพในกฎของการตั้งอยู่ดับไปเป็นแน่ ข้าพเจ้าหวังใจให้เป็นเช่นนั้น
สถานที่หลายแห่งแม้ว่าจะเป็นป่าเขา แต่หากมนุษย์อันเป็นบรรพชนของเราต่างเคยอาศัยอยู่มาแล้วทั้งนั้น
ทุก ๆ ที่ย่อมต้องมีรอยเท้าของพวกท่านทั้งหลายรอให้เรากลับไปเรียนรู้และเข้าใจวิถีทางแห่งการมีอยู่จริงของมนุษยโลกดึกดำบรรพ์ มันช่างน่าค้นหาเสียจริง เมื่อท่านเข้าใจอย่างที่ข้าพเจ้าได้สัมผัสมาแล้ว การเดินทางในหลาย ๆ ครั้งของท่านก็จะซึมซับเข้าไปถึงหัวอกหัวใจของพวกท่านอย่างมิรู้คลาย ประหนึ่งว่าพวกท่านเคยเกิดขึ้นในชาติภพนั้นมาแล้วจริง ๆ
มันคงจะเป็นการเดินทางที่แสนจะน่าค้นหาและประทับใจของใครหลายคนไปตราบลมหายใจสุดท้ายเฉกเช่นเดียวกับข้าพเจ้า ท่านทั้งหลายก็จะได้เข้าใจว่าวัฒนธรรมของชาติเรานี้มีค่าควรแก่การดำรงอยู่สืบไปชั่วลูกหลานของไทยเรา
บางครั้งการมีอยู่ของใครบางคนก็อาจจะทำให้เรารู้สึกมีความหมายแม้ว่า พวกเขาจะไร้ซึ่งลมหายใจไปแล้วก็ตามที ข้าพเจ้าอาจจะเพ้อไปแล้วก็เป็นไปได้ แต่ข้าพเจ้ารู้สึกรับรู้ถึงลมหายใจของสรรพสิ่งที่ยังคงเวียนอยู่ในสถานที่เหล่านั้น ราวกับว่าพวกเขาจะลุกขึ้นมาเพื่อเล่ารายละเอียดอย่างหมดเปลือกก็ไม่ปาน
สิ่งที่ข้าพเจ้ากล่าวถึงทั้งหมดมันอาจจะเป็นวัฒนธรรมที่ถูกส่งผ่านทางสิ่งเร้นลับเป็นแน่ 555
ขอให้พวกท่านได้ดื่มด่ำกับธรรมชาติพร้อมกับเรื่องราวอันน่าตื่นตาตื่นใจ ด้วยการสัมผัสกับธรรมชาติที่บรรพชนของเราได้เคยประสบพบพานมาก่อนเมื่อนานแสนนานด้วยความเคารพรักในสิ่งเหล่านั้นด้วยเถิดแล้วท่านจะมีความสุขอย่างสุดซึ้ง จริง ๆ นะครับ
cheer!!! ka