การบูรณาการผลของงานวิจัย เรื่องการทำแป้งเผือกและผลิตภัณฑ์ สู่บทบาทการบริการวิชาการแบบมีส่วนร่วมระหว่าง สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร ร่วมกับองค์กรท้องถิ่น คือ สำนักงานเกษตรอำเภอบ้านหมอ องค์การบริหารส่วนตำบลโคกใหญ่

 

 

ชุมชนตำบลหรเทพ โคกใหญ่ และตลาดน้อย อำเภอบ้านหมอ จังหวัดสระบุรี มีอาชีพหลักในการทำเกษตร คือ นาเผือกสลับกับนาข้าว เนื่องจากพื้นที่ของชุมชนมีระบบสาธารณูปโภคที่เอื้ออำนวย มีปริมาณน้ำ    ที่เหมาะสมและสมบูรณ์ตลอดปี ประกอบกับเกษตรกรมีศักยภาพในการทำนาเผือกและนาข้าว โดยผลผลิตของนาเผือกได้จำหน่ายเป็นหัวสด แบ่งเป็นเกรด 1 เกรด 2 เกรด 3 และส่วนที่มีความบกพร่อง คือ เน่าเสียบางส่วน เรียกว่า “เผือกปาด” จึงเป็นที่มาของ โครงการหมู่บ้านเผือกหอมระยะที่ 1 ภายใต้โครงการหมู่บ้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โดยการสนับสนุนของกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 
การทำงานของโครงการเป็นการบูรณาการผลของงานวิจัย เรื่องการทำแป้งเผือกและผลิตภัณฑ์          สู่บทบาทการบริการวิชาการแบบมีส่วนร่วมระหว่าง สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร ร่วมกับองค์กรท้องถิ่น คือ สำนักงานเกษตรอำเภอบ้านหมอ องค์การบริหารส่วนตำบลโคกใหญ่ หรเทพ สำนักงานเกษตรจังหวัดสระบุรี และชุมชนเจ้าของพื้นที่ ในลักษณะการทำงานแบบไตรภาคี เริ่มต้นจากการศึกษาปัญหาและความต้องการที่แท้จริงของชุมชน ซึ่งได้ร่วมกันจัดทำแผนพัฒนาชุมชน โดยในปีที่ 1             เป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มของ “เผือกปาด” แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ
1. การพัฒนาสิ่งประดิษฐ์เครื่องสไลด์เผือกทดแทนการสไลด์ด้วยมือในการทำเผือกทอดกรอบ ซึ่งเป็นสินค้าที่ผู้บริโภคให้การยอมรับในคุณลักษณะและรสชาติ แต่มีปัญหาคือ ผลิตไม่ทันความต้องการของผู้สั่งสินค้า เครื่องสไลด์เผือกจึงเป็นเสมือนเครื่องมือที่ช่วยลดเวลาในการผลิต สามารถทำให้ชุมชนผลิตเผือกทอดกรอบ        ได้เพิ่มขึ้น ประมาณ 4-5 เท่าต่อวัน
2. การพัฒนาแป้งเผือกจากเผือกปาด โดยวิธีการแบบครัวเรือน กล่าวคือ ทำเผือกให้เป็นแผ่นบางหรือแท่ง ด้วยเครื่องสไลด์เผือก แล้วทำให้แห้งด้วยพลังงานแสงอาทิตย์ จากนั้น ทำให้เป็นผงแล้วร่อนผ่านตะแกรง นำไปใช้ในการผลิตอาหารได้หลายอย่าง อาทิ ไอศกรีม ทองม้วน ทองพับ เม็ดขนุน ซาลาเปา ขนมเปี๊ยะบัวหิมะ เผือกกรอบทรงเครื่อง โดยในอาหารแต่ละชนิดจะใช้แป้งเผือกหรือเผือกผลเป็นส่วนประกอบ มีขั้นตอนการทำที่ไม่ยุ่งยาก สำหรับบางชนิดใช้หัวเผือกปาดสดเป็นส่วนประกอบ ได้แก่ เผือกกรอบทรงเครื่อง ในการทำเผือกกรอบทรงเครื่อง จะมีวิธีการหลักๆ 3 ขั้นตอน คือ ขั้นแรกเป็นขั้นตอนการทอดส่วนประกอบต่างๆ ได้แก่ เผือกสดที่หั่นเป็นเส้นเล็กๆ เม็ดมะม่วงหิมพานต์ กระเทียมกลีบใหญ่ซอย หอมแดงซอย ปลาข้าวสาร พริกขี้หนูแห้ง ใบมะกรูดฉีก ทอดแล้วพักไว้ ขั้นที่ 2 คือ การเตรียมน้ำปรุง ประกอบด้วย การผัดกระเทียมให้หอม ปรุงรสด้วยเต้าเจี้ยว น้ำส้มสายชู น้ำปลา น้ำตาลปีบ ผัดจนเหนียว ใส่น้ำมะนาว หรือส้มซ่าผัดให้เข้ากัน ส่วนขั้นตอนสุดท้ายคือการนำส่วนประกอบของขั้นตอน 1 กับ ขั้นตอน 2 มาคลุกให้เข้ากัน โดยคลุกเคล้าผสมเผือกทอด กับ น้ำปรุงที่เตรียมไว้ ด้วยไฟอ่อนในกระทะ ค่อย ๆ เติมน้ำปรุงทีละน้อย คลุกเคล้าให้เข้ากัน โรยน้ำตาลทรายขณะคลุก  คลุกเคล้าให้ส่วนผสมทั่วดี  ก่อนยกลง โรยเม็ดมะม่วงหิมพานต์ กระเทียมเจียว  หอมเจียว  ปลาข้าวสารทอด พริกขี้หนูทอด ใบมะกรูด คลุกเคล้าให้เข้ากันอีกครั้ง พักให้เย็นสนิท ใส่ภาชนะบรรจุ
 
ความสำเร็จของโครงการ วัดได้จากผลผลิตและรายได้ของกลุ่มแม่บ้านแปรรูปเผือกหอม         ในกระบวนการผลิตที่รวดเร็วขึ้น โดยใช้เครื่องสไลด์เผือกช่วยในการผลิต สามารถผลิตเผือกทอดกรอบได้เพิ่มขึ้น 4-5 เท่า ลดปัญหาแถวคอยของสินค้าที่ผู้รับบริการต้องการ สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มของเผือกปาดในรูปแบบของเผือกสดและแป้งเผือกหรือเผือกผงในการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหาร  ให้เป็นสินค้าประจำท้องถิ่นของชุมชนหมู่บ้านเผือกหอม ดังกล่าว