คณะกรรมการ CSR ของธนาคารไทยพาณิชย์ขอเชิญให้ ดร. กฤษณพงศ์ กีรติกร ปราชญ์คนหนึ่งของไทยด้านการศึกษา บรรยายสรุปภาพใหญ่ของประเทศด้านการศึกษาหรือการพัฒนาคน ท่านพูดแล้วทำให้กรรมการตาสว่างและตาลุก ว่าภาพคุณภาพคนของประเทศไทย น่าห่วงกว่าที่คิด ซึ่งผมตีความว่าตัวเหตุสำคัญคือการศึกษาไม่เชื่อมโยงกับชีวิตจริง ไม่เชื่อมโยงกับชีวิตการทำงาน เนื่องจากการจัดการระบบการศึกษาไทยยังเป็น supply-side driven ด้านเดียว demand-side ไม่มีอำนาจตัดสินใจ
ขอเอา powerpoint ที่ ดร. กฤษณพงศ์ แก้ไขหลังจากฟังคำอภิปรายในที่ประชุม เอามา ลปรร. ที่นี่
ในระบบการศึกษา มาตรการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญอย่างหนึ่งคือการทำให้รอยต่อระหว่างส่วนต่างๆ ของระบบการศึกษาเชื่อมต่อกันเป็นเนื้อเดียวกัน เมื่อมองจากมุมของผู้เรียน ไม่ใช่แยกกันเด็ดขาดอย่างที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน คือชั้น ๑๑ - ๑๒ (ม. ๕ - ๖) กับชั้น ๑๓ - ๑๔ (อุดมศึกษาปีที่ ๑ - ๒) เรียนร่วมกันได้ ให้ผู้จัดการศึกษาในช่วง ๔ ปีนี้ทำงานร่วมกัน เรียนรู้และพัฒนาการเรียนรู้ร่วมกัน
นอกจากนั้น อุดมศึกษาต้องเอาใจใส่การเรียนรู้ของคนทุกกลุ่มอายุ คือทำหน้าที่ในการสร้างคุณภาพของคนไทยทุกกลุ่มอายุ โดยที่จริงแล้วไม่ใช่อุดมศึกษาทำหน้าที่ถ่ายทอดความรู้เป็นหลัก แต่ทำหน้าที่แบบใหม่ เน้นที่การทำงานร่วมกัน เพื่อเป้าหมายเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้คน แล้วมีกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ หรือจัดการความรู้ ยกระดับความรู้ผ่านการปฏิบัติขึ้นไปอย่างต่อเนื่องไม่มีจุดจบ นักวิชาการก็ยกระดับความรู้เชิงทฤษฎี เชื่อมกับการใช้ประยุกต์ใช้ทฤษฎีเพื่อชีวิตที่ดียิ่งขึ้น
การสร้างคนไทย ต้องสร้างผ่านชีวิตจริงของคนไทย เอาความรู้จากภายนอกมาทำให้เป็นความรู้ของเราเอง และต่อยอดยกระดับผ่านกิจการงานและชีวิตของคนไทย ในเชิงระบบ ต้องให้มีสมดุลและ synergy ระหว่าง supply-side กับ demand-side
ที่จริงระบบในสังคมทุกระบบ เป็นการสร้างคนไทยทั้งสิ้น จึงเกิดคำถามว่า เวลานี้ระบบต่างๆ ในสังคม สิ่งต่างๆ ที่กำลังเกิดขึ้นในสังคม กำลังพัดพาคนไทยสู่ทางวัฒนาหรือทางหายนะ
การเผยแพร่แนวความคิดดีๆ เช่นนี้ ถือเป็น CSR อย่างหนึ่ง เมื่อนำเรื่องนี้ไปแจ้งในที่ประชุมคณะกรรมการธนาคารไทยพาณิชย์ ท่านนายกกรรมการ อานันท์ ปันยารชุน ได้เพิ่มเติมปัจจัยสำคัญ ๒ ประการ คือ คอรัปชั่น กับความเข้มแข็งของระบบราชการ เป็นการฝากให้กรรมการธนาคารท่านใหม่ ที่เป็นผู้แทนกระทรวงการคลัง คือ รศ. ดร. ทศพร ศิริสัมพันธ์ ที่เป็นเลขาธิการ กพร. อยู่ด้วย ให้ไปหาทางดำเนินการเพื่อบ้านเมือง
ดร. ทศพร บอกว่า เรื่องการศึกษานั้น สังคมไทยอยู่ในสภาพ ๒ : ๙๘ คือคนฐานะดี ๒% บนของสังคม ช่วยลูกหลานของตนได้ โดยส่งเข้าโรงเรียนที่คุณภาพดี แล้วส่งไปเรียนต่างประเทศ แต่อีก ๙๘% ต้องส่งลูกหลานเข้าเรียนโรงเรียนในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ ซึ่งคุณภาพด้อยลงเรื่อยๆ ที่ประชุมเห็นว่า การแก้ไขต้องทำจากภายนอกกระทรวงศึกษาธิการ เป็นสภาพที่ผู้คนหมดหวังต่อกลไกภาครัฐ
จะเห็นว่าคนไทยเรามีความท้าทายใหญ่ในเรื่องการสร้างและพัฒนาคน ที่เราต้องช่วยกัน
วิจารณ์ พานิช
๒๘ ส.ค. ๕๕
บทความนี้สำคัญกับทรัพยากรมนุษย์ไทยเป็นอย่างมากครับ ผมขออนุญาตินำไปเผยแพร่ในเคื่อข่ายของผมด้วยครับ
หลังจากผมอ่านทบทวนบทความของอาจารย์ และอ่าน powerpoint ของ ดร.กฤษณพงศ์ แล้ว ผมเห็นด้วยกับแนวคิดของอาจารย์ดังนี้ " การสร้างคนไทย ต้องสร้างผ่านชีวิตจริงของคนไทย เอาความรู้จากภายนอกมาทำให้เป็นความรู้ของเราเอง และต่อยอดยกระดับผ่านกิจการงานและชีวิตของคนไทย ในเชิงระบบ ต้องให้มีสมดุลและ synergy ระหว่าง supply-side กับ demand-side"
" ที่จริงระบบในสังคมทุกระบบ เป็นการสร้างคนไทยทั้งสิ้น จึงเกิดคำถามว่า เวลานี้ระบบต่างๆ ในสังคม สิ่งต่างๆ ที่กำลังเกิดขึ้นในสังคม กำลังพัดพาคนไทยสู่ทางวัฒนาหรือทางหายนะ "
ผมคิดว่าที่คนไทยเข้าสู่ทางหายนะ เป็นเพราะสังคมไทย ไปยึดติดกับกระแสนิยม สร้างคนให้ยึดติดกับการศึกษาขั้นสูงระดับปริญญาตรีขึ้นไป คนไม่จบปริญาตรีกลายเป็นคนชั้นสอง หน่วยงานของราชการรับคนที่จบปริญาตรีขึ้นไป สร้างคนจบปริญาตรีแต่ไม่ได้สร้างงานมารองรับ
ผู้ประกอบการ ( demand-side) ต้องการแรงงานถูกๆ เพราะคิดว่าแรงงานเป็นค่าใช้จ่าย คนที่ได้ค่าจ้างสูงและอยู่ในตำแหน่งบริหารของบริษัทสากล คือคนจำนวน 2 % ของแรงงานไทยทั้งหมด คนเหล่านี้มาจากครอบครัวที่มีฐานะดี รวย หรือมีอำนาจทางสังคม ( ดร. ทศพร บอกว่า เรื่องการศึกษานั้น สังคมไทยอยู่ในสภาพ ๒ : ๙๘ คือคนฐานะดี ๒% บนของสังคม ช่วยลูกหลานของตนได้ โดยส่งเข้าโรงเรียนที่คุณภาพดี แล้วส่งไปเรียนต่างประเทศ แต่อีก ๙๘% ต้องส่งลูกหลานเข้าเรียนโรงเรียนในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ ซึ่งคุณภาพด้อยลงเรื่อยๆ ที่ประชุมเห็นว่า การแก้ไขต้องทำจากภายนอกกระทรวงศึกษาธิการ เป็นสภาพที่ผู้คนหมดหวังต่อกลไกภาครัฐ)
ดังนั้นการสร้างและพัฒนาคนไทยให้มีคุณภาพ จึงขึ้นกับปัจจัยหลายๆส่วน จะโทษระบบการศึกษาอย่างเดียวไม่ได้ ถ้าจะให้โทษต้องโทษทางฝั่ง Demand-side ที่ไม่เห็นคุณค่าของคน คนเป็นทรัพยากรของแผ่นดิน คนไทยมีความสามารถแต่ขาดเวทีและการสนับสนุนจากภาค Demand-side ประกอบกับภาคสังคมที่อ่อนแอ รับเอาวัฒนธรรมของชาติมหาอำนาจ มาเป็นแบบอย่าง ไม่รักษาวัฒนธรรมและความเข้มแข็งของวัฒนธรรมไทยที่บรรพบุรุษได้สร้างไว้ให้ ปรัชญาเศราฐกิจพอเพียง เป็นแนวทางในการพัฒนาคนไทยให้มีความเข้มแข็งและมีภูมิคุ้มกัน จึงควรนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาทำความเข้าใจให้ลึกซึ้ง และสร้างคนไทยให้ได้ 4 เก่ง คือ เก่งคน (การบริหารจัดการคน เริ่มจากการบริหารตัวเอง รู้ทันอารมณ์สามารถบริหารอารมณ์ได้ แล้วจึงสามารถบริหารคนอื่น) เก่งคิด (คิดในทางสร้างสรรค์ แก้ปัญหาให้เป็นโอกาส) เก่งทำงาน (รู้งานและรู้เป้าหมายของงาน) และเก่งในการดำรงค์ชีวิต (ทำให้ชีวิตมีความสุข แบ่งเวลาให้เหมาะสม ) ส่วนการทำให้คนไทยมี 4 เก่งได้อย่างไร จะต้องได้รับการปลูกฝังตั้งแต่เด็ก เริ่มจาก บ้าน วัด โรงเรียน
การเปลี่ยนความคิดของคนในสังคมต้องใช้เวลาอย่างต่ำๆ 2 รุ่น คนรุ่นอาจารย์และรุ่นผมคงเปลี่ยนแปลงได้ยาก ผู้ที่เข้าใจเช่นอาจารย์หรือผม ทำได้แค่จุดประกายและวางพื้นฐาน ผู้ที่จะสนับสนุนและเป็นกำลังในการขับเคลื่อนได้แก่ผู้มีอายุ 45 ปี ลงไปที่ประสบผลสำเร็จเป็นที่ยอมรับของสังคมปัจจุบัน ผู้ที่จะขับเคลื่อนอย่างจริงจังได้แก้คนรุ่นอายุ 25 ปีลงไป และจะเห็นผลกับคนรุ่นลูก
อย่างน้อยถ้ามีการเริ่มต้นจากระดับผู้มีอำนาจในการเปลี่ยนแปลงตั้งแต่ตอนนี้ก็จะยังสามาถแก้ปัญหาที่มันทับถมมานานนี้ได้ค่ะ เราจะเห็นได้ว่ามีแนวร่วมมากมายแต่ไม่มีอำนาจในการปรับเปลี่ยนระบบ ระดับปฏิบัติการไม่สามารถจะปรับเปลี่ยนได้เต็มที่ แม้จะเห็นปัญหาขัดเจนนะคะ
ก็ต้องร่วมมือกันทุกภาคส่วนครับ จะปล่อยให้เป็นแบบนี้ลูกหลานคนไทยจะไม่มีที่ยืนครับ