การลุกขึ้นมา(กล้า)ปฏิเสธ โครงการของภาครัฐ อย่างสิ้นเยื่อใยของชาวบ้าน ที่เริ่มเรียนรู้ สะสมความรู้ จนเป็นคลังความรู้ จนสามารถนำเอาความรู้มา เพื่อเป็นเครื่องมือในการเฝ้าระมัดระวังตัวเอง และปกป้องท้องถิ่นของเขาเอง

                 

     จากการได้ลงพื้นที่ สอง สามครั้งเพื่อติดตามร่องรอยความคิด  ความอ่านของชาวบ้านที่มีต่อโครงการและนโยบายของ ทางราชการ และเพื่อค้นหา ปัญหาและความต้องการที่แท้จริงของชาวบ้าน ที่เขาเชื่อว่า จะสามารถ ช่วยเขาและท้องถิ่นสามารถ ใช้องค์ความรู้ คลังความรู้ ที่เป็นภูมิความรู้ของเขาเองมาร่วมกับความรู้ใหม่ที่ โถมเข้ามาอย่างมากมาย                

         จากการได้สัมผัสกับ ตัวตน คำพูดคำจาของชาวบ้านตัวจริงและเสียงจริง  และด้วยความเชื่อถือ เชื่อมั่นไว้วางใจซึ่งกันและกัน ตลอดระยะเวลา  สาม สี่ วัน ประชากรเป้าหมายมากกว่า 50 คน ทั้งพื้นที่จังหวัดบุรีรัมย์ และบางส่วนในพื้นที่จังหวัดนครราชสีมา ข้อมูลที่น่าเชื่อถือและน่าจะเป็นประโยชน์ต่อกรอบแนวคิดของการค้นหาความจริงก็เริ่มมองเห็นได้ชัดเจนขึ้น                   

           สิ่งที่เป็นโจทย์ให้ชาวบ้านได้คิด ได้วิพากษ์ อย่างเต็มที่ต่อ นโยบายของรัฐทั้งที่ผ่านมาและกำลังเกิดขึ้นปัจจุบัน ปรากฏว่านโยบาย และโครงการของภาครัฐที่ ชาวบ้านถูกตาและต้องใจมาก คือ นโยบายเกี่ยวกับการพักหนี้ โยกหนี้ ยกหนี้ให้ชาวบ้าน  นอกจากนี้ในประเด็นที่ถามว่าอยากให้รัฐบาลช่วยอะไรบาง   เกือบทั้งหมด บอกว่าอยากไห้รัฐ ใช้หนี้ไห้ มีบางส่วนนิดหน่อย ที่อยากไห้ช่วยฝึกอาชีพให้                 

           จะมีโครงการที่ชาวบ้านทั้งหมดที่ถามมีความเห็น เหมือนกันคือ โครงการ โคล้านตัว ที่ชาวบ้านบอกว่า เป็นโครงการที่แย่มาก แม้แต่พนักงานของรัฐเอง ก็อยากไห้ชาวบ้านเข้าไปร่วมเลย  ชาวบ้านมีความระมัดระวัง ในการที่จะตัดสินใจเข้าร่วมกับโครงการของรัฐที่ชาวบ้านไม่มีส่วนร่วมในการตัดสินใจ                     

           เป็นมิติที่เกิดขึ้นกับชาวบ้านที่น่าชมเชย และเป็นบทเรียนที่น่าสนใจของรัฐบาล ครับ