วันแม่ เป็นวันที่หลายๆ คนคิดถึงแม่ และแม่คิดถึงลูก
แต่ก็มีแม่อีกกลุ่มหนึ่ง ที่ได้แต่คิดถึงลูก..ฝ่ายเดียว
วันที่ 12 สิงหาคม ทุกปี มูลนิธิ รพ.สวนดอก จะมีกิจกรรมออกหน่วย
ตรวจสุขภาพคนชรา วัยทองนิเวศน์ อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่ 
.
สถานที่ตั้งอยู่ทางไปเขื่อนแม่งัด ท่ามกลางธรรมชาติร่มรื่น
มีสถานปฎิบัติธรรม และ โรงพยาบาลแม่แตงตั้งใกล้ๆ
ชื่อเต็มๆ คือ "สถานสงเคราะห์คนชราวัยทองนิเวศน์"
ที่จริงคำว่า "สถานสงเคราะห์" อาจไม่เหมาะนัก
เพราะบ้านพักแห่งนี้ มีสองส่วน ได้แก่
1)  หมู่บ้านเดี่ยว : ผู้ที่อาศัยมักมีฐานะดี เพราะออกเงินส่วนตัวสร้างบ้าน อาหารการกิน จ้างคนดูแล 
2)  บ้านพักรวม : แยกเป็นบ้านชาย หญิง และผู้ป่วยหนักระยะท้าย
ส่วนนี้จึงเป็นกลุ่มที่ได้รับการสงเคราะห์จริงๆ 

.
เมื่อเราไปถึง ก็แบ่งเป็นกลุ่มตรวจผู้ป่วยนอก ที่ศาลาวัยทองรวมใจ
กับกลุ่มเยี่ยมผู้ป่วยที่เดินลำบาก ตามบ้าน

##
บ้านแรก เป็นบ้านคนชราหญิง
คุณยายท่านหนึ่งนั่งยิ้มระรื่นที่ระเบียงบ้านพัก
ข้าพเจ้าเปิดแฟ้มประวัติ อายุ 70 ปีแต่ไม่มีพบโรคประจำตัวเลย
จึงถามว่าการกิน นอน ขับถ่าย ปกติดีไหม ปวดตรงไหนบ้างหรือเปล่า
คุณยายส่ายหน้า ยิ้มโชว์เหงือกไร้ฟัน ตอบว่า ไม่มีปัญหา
" คุณยายโชคดีจริงๆ" ข้าพเจ้าเอ่ยก่อนจะเหลือบไปเห็นเท้าที่ผิดรูป
นิ้วเท้างอขึ้นมาผิวหนังเชื่อมกับหลังเท้า  จึงถามต่อว่าเกิดจากอะไร
" ตกลงไปในไฟแต่เด็ก" ยายตอบ
" แม่ของยายอยู่ไฟแล้วเผลอหลับไป ตัวยายดิ้นเอาเท้าเข้าไปในถ่านไฟ"
" ยายเลยเดินลำบาก แล้วเจ็บไหม"
ยายส่ายหน้า
แต่ขณะข้าพเจ้ากำลังก้มเขียนบันทึกการตรวจร่างกาย
" เจ็บก็แต่ใจนี่แหละ" .."คนสัญญาว่าจะมาขอ แล้วหายไปเลย"
ยายเล่าถึงความหลังฝังใจ ตอนยายแรกรุ่นมีผู้ชายมาชอบแต่ไม่ยอมมาขอ
เลยได้ตกร่องปล่องชิ้น กับคนปั่นรถถีบ (สามล้อ) ที่ไม่ได้รัก จนมีลูกชายหนึ่งคน
" แล้วยายมาอยู่ที่นี่ได้อย่างไรค่ะ" 
" ก็ลูกเขาตายไปแล้ว..ตายตั้งแต่ยังหนุ่ม.."  น้ำตาซึมจากตาขวาของคุณยาย
" ยายอยู่ที่นี่มีความสุขไหม"
" มีความสุข" แกปาดน้ำตาแล้วยิ้ม"
" ทำอย่างไรถึงมีความสุขค่ะ"
" ก็คิดถึงลูก เขาเป็นคนดี คิดถึงเขาก็มีความสุข"
.


##

บ้านหลังสุดท้าย เป็นผู้ป่วยระยะท้าย ชื่อ "บ้านบริบาล"

น้องแพทย์ประจำบ้านสังเกตแผลที่ขาขวาของคุณยายท่านหนึ่ง
บริเวณน่องเหนือตาตุ่มด้านใน ประกอบกับความบวมที่ต่างจากด้านซ้าย
จึงสงสัยว่า จะมีภาวะแผลจากเส้นเลือดดำอุดตัน (stasis ulcer)
แต่ตัวคุณยายนอนสีหน้าไม่เจ็บปวด และไม่รับรู้สิ่งใดๆ
เนื่องจากมีภาวะหลงลืมระยะท้าย ไม่สามารถลุกหรือช่วยเหลือตัวเองได้เลย
เมื่อถามเจ้าหน้าที่ถึงลูกหลานหรือญาติ
คำตอบคือ "ไม่เห็นมี หมายถึงไม่เห็นมีใครมาเยี่ยมนะคะ" 
ในที่สุดจึงให้ยาปฎิชีวนะรับประทาน
แต่ไม่ได้ให้ยาละลายลิ่มเลือด เพราะไม่สามารถส่งตรวจวินิจฉัยให้ชัดเจน
และยังต้องเจาะเลือดดูระดับการแข็งตัวเป็นระยะๆ
เราไม่ได้บอกว่านี่คือการตัดสินใจที่ทุกคนต้องเห็นด้วย
เราไม่รู้ว่าผู้ป่วยคิดอย่างไร ไม่รู้ว่าคนที่ควรจะรักเขาที่สุดคิดอย่างไร
ทั้งหมดจึงอยู่บนพื้นฐาน..ที่เราคิดว่าทุกข์ทรมานน้อยที่สุดสำหรับผู้ป่วยรายนี้

 

###

ขากลับจากการออกหน่วย 
รถโดยสารมีปัญหาเล็กน้อยทำให้แอร์ไม่ทำงาน
แต่ประสบการณ์วันนี้
ทำให้ข้าพเจ้าสุขใจกับลมที่ปะทะใบหน้าจากหน้าต่างรถ
ก่อนกลับบ้านมาบอกรักแม่ของตัวเอง