จากการติดตามดูคราบกรุและคราบปูน ของพระนางพญาและพระกำแพงซุ้มกอที่มี และพระเนื้อดินอีกหลายกรุ
พบว่าบางองค์จะมีคราบหินปูนขาวๆ หนามาก
และหนาเกินกว่าที่จะเป็นคราบปูนมาเคลือบจากภายนอก ด้วย 3 เหตุผล คือ
- ความหนา และความสม่ำเสมอของการเคลือบในองค์ที่มีคราบปูน รอบองค์พระ ความสม่ำเสมอนี้ ไม่น่าจะเกิดจากภายนอก แต่น่าจะเกิดมาจากภายใน
- ไม่พบคราบปูนในอิฐขอบกรุ ทั้งด้านในและด้านนอก แสดงว่าไม่น่ามีน้ำปูนจากภายนอกองค์พระ และภายในกรุมาเคลือบองค์พระ
- พระที่หลุดไปอยู่นอกกรุ คราบนี้จะถูกชะล้างไป ไม่เหลือ แสดงว่า ไม่มีการเคลือบคราบปูนจากนอกกรุเช่นกัน
ดังนั้นจึงน่าจะมั่นใจได้ว่า น่าจะมีการผสมน้ำหรือผงปูนลงไปในดินเหนียวก่อนการปั้น
ถ้าเป็นเช่นนั้นจริง ทำเพื่ออะไร?
ก็น่าสนใจวิเคราะห์ต่อว่าเป็นประเด็นในเชิงความทนทานของดินที่ปั้น หรือว่าเป็นแนวคิดเชิงพุทธคุณ
ในเชิงของความทนทาน ก็มีเหตุผลจากการใช้น้ำปูนใสผสมอาหาร จะทำให้เกิดความกรอบเหนียว ไม่เละ
ที่น่าจะมีผลในเชิงภูมิปัญญาและความคิดทางด้านมวลสาร
แต่ในเชิงพุทธคุณ ก็ถือว่า “ผงปูน” ทำให้เกิดความคงกระพัน ทนทาน น่าจะเชื่อมโยงเข้ากับแนวคิดนี้ได้อีกเช่นกัน
ฉะนั้น ผมจึงขอตั้งสมมติฐานว่า
การสร้างพระเนื้อดินเผาบางกรุ โดยเฉพาะ พระกำแพงซุ้มกอ และพระนางพญาพิษณุโลก น่าจะมีการผสมน้ำปูน หรือผงปูนสุก หรือผงปูนดิบ เข้าไปในเนื้อพระก่อนการเผา
เพื่อผลในทางความแข็งแกร่งของมวลสารหรือด้านพุทธคุณก็แล้วแต่จะว่ากันต่อไป
จึงขอเสนอเพื่อการพิจารณาศึกษาต่อเนื่องไปครับ
