สวัสดีครับชาว Blog
ในวันพรุ่งนี้ (วันเสาร์ที่ 21 กรกฎาคม2555) ผมได้รับเกียรติจากสถาบันทรัพยากรมนุษย์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ให้บรรยายเรื่อง "แบบอย่างแนวทางปฏิบัติชั้นเลิศในด้านทรัพยากรมนุษย์" ในหัวข้อเศรษฐศาสตร์แรงงาน ณ ห้องเพชรชมพู โรงแรมดิเอมเมอรัลด์
ติดตามประเด็นสาระสำคัญ ภาพบรรยากาศ และร่วมแสดงความคิดเห็นกันได้ผ่าน Blog นี้ครับ
เศรษฐศาสตร์แรงงาน
โดย..
ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์
ทฤษฎีกระเด้ง คือการฟัง แล้วใช้ทฤษฎี 2 R’s คือ
ทำอย่างไรถึงจะทำให้ทุนมนุษย์ในองค์กรมีมูลค่า
1. ปลูก
2. เก็บเกี่ยว
3. Execution
ทฤษฎี 4 L’s
ทุน มี 4 ชนิด ได้แก่
1. คน
2. เงิน
3. ทรัพยากรธรรมชาติ
4. อุปกรณ์เครื่องจักร เครื่องมือ
ทฤษฎี2i’ s
Inspiration แรงบันดาลใจ
Imagination ใช้จินตนาการ
ทฤษฎี C&E
Connecting
Engaging
ทฤษฎี C-U-V
Economy of scale เป็นการผลิตจำนวนมาก ทำให้ต้นทุนต่ำ
เศรษฐศาสตร์ทรัพยากรมนุษย์ และ เศรษฐศาสตร์แรงงาน เพราะแรงงานคือทรัพยากรมนุษย์ อายุที่สามารถทำงานได้ คือ 15 ปีขึ้นไป
วัตถุประสงค์
1. การใช้ทรัพยากรมนุษย์อย่างมีประสิทธิภาพ
2. การใช้ทรัพยากรมนุษย์อย่างมีคุณค่า คือ Value added, Value Creation และ Value Diversity
3. ประสิทธิภาพ (Efficiency) ไม่พอ ต้องเน้น Effectiveness คือ ให้เกิด Outcome ที่สร้าง Impact ให้บุคคล องค์กร ประเทศและโลกาภิวัตน์
เช่น เรื่อง facebook, Microsoft ที่สร้างประโยชน์ และมี Impact กับคนทั้งประเทศ
4. แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันด้วยการ Workshop
5. หาทางออกร่วมกันในปัญหาของประเทศ เรื่อง Human Resources & Labor ซึ่งจำเป็นจะต้องแก้ไข
6. มองเศรษฐศาสตร์เพื่อประยุกต์กับศาสตร์อื่น ๆ เช่น จิตวิทยา การบริหารจัดการ กฎหมาย วิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี
จุดเริ่มต้นของกำลังแรงงาน (Labor Force) คือ คนที่อยากทำงาน และมีอายุที่ถูกกฎหมาย มาจากโครงสร้างประชากร (Demography) การทำความเข้าใจเรื่องโครงสร้างของประชากรที่เปลี่ยนไปจึงสำคัญมากต่อกำลังแรงงานของไทยในปัจจุบัน
ประเด็นที่สำคัญของการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากร ก็คือ
- โครงสร้างอายุจะเปลี่ยนไปอย่างมาก
- 40 ปีที่แล้ว เด็ก 0 – 15 จะมีมากกว่า 40% ของโครงสร้างประชากรโครงสร้างอายุ
ปัจจุบันปี 2012 โครงสร้างอายุเฉลี่ยจะเป็น
- อายุ 0-15 = 20% มีแนวโน้มลดลง
- อายุ 15-60 = 65% มีแนวโน้มลดลง
- อายุ 60+ = 15% จะมีมากขึ้น
ผลกระทบก็คือ
- แรงงานไทยในอนาคตก็จะขาดแคลน
- ในยุโรปคนเกษียณอายุที่ 67 ปีแล้วในประเทศไทยยังเน้นที่ 60 ปี
- การบริหารแรงงานสูงอายุ รวมทั้งปัจจัยเรื่องดูแลสุขภาพก็จะมีมากขึ้นตามลำดับ
จากประชากรมาในกำลังแรงงาน จึงเป็นเรื่องการลงทุนเพื่อสร้างคุณภาพของทรัพยากรมนุษย์ หรือ ที่เราเรียกว่า “Investment in Human Capital” และสิ่งที่ธุรกิจสามารถช่วยได้
- การศึกษา
- โภชนาการ และสุขภาพอนามัย
- ครอบครัว
- ศาสนา
- สื่อ
- ระเบียบวินัย ความรักชาติ
ซึ่งจะอธิบายอย่างสรุปโดยใช้ทฤษฎีของผม HR Architecture
จำนวนเด็กเข้าสู่การศึกษาจะมีจำนวนน้อยลง เพราะฉะนั้นควรจะไปเน้นเรื่องการเรียน
ในระดับมัธยม และระดับมหาวิทยาลัย
การอยู่ในโลกที่เปลี่ยนแปลงเร็ว แต่สิ่งที่ทำให้ยั่งยืนได้ คือการใฝ่รู้
ปัญหาหลักของประเทศ ก็คือ ถึงแม้ว่าประชากรจะลดลง แต่หากรัฐบาลไทยไม่เอาใจใส่เรื่องคุณภาพของทรัพยากรมนุษย์ ประเทศไทยก็จะมีปริมาณของทรัพยากรมนุษย์ที่น้อยลง แต่คุณภาพไม่เพิ่ม และอาจจะลดลงด้วยซ้ำไป ซึ่งเป็นปัญหาหลักที่ต้องพัฒนาระบบการศึกษาอย่างจริงจัง
ประเด็นสำคัญเรื่องเศรษฐศาสตร์แรงงาน คือ
1. ทางเศรษฐศาสตร์ ประชากรในวัยทำงานอายุเกิน 15 ปีขึ้นไปจะอยู่ใน LF ต้องยินดีจะทำงาน หรือ อัตราการร่วมงาน Labor Force Participation (LFP)
2. ถ้าประชากรมี LFP และมีงานทำจึงเรียกว่า “Employment”
3. แต่ถ้ามีกำลังแรงงาน.. สมมุติเท่ากับ 1,000 คน แต่จำนวนงานที่ทำมี 900 คน ดังนั้น หากจะคำนวณอัตราการว่างงาน คือ1,000 – 900=100 คน และคิดเป็นอัตราการว่างงาน 10% (100 คนจาก 1,000 คน)
4. อัตราการว่างงานจึงขึ้นอยู่กับ LF แต่ละปีเปรียบเทียบกับจำนวนงานที่มี
แต่ LF ไม่คงที่ และจำนวนงานก็ไม่คงที่จึงต้องคำนวณให้ดี
ประเด็นสุดท้ายที่นำเสนอคือ กรณีการแทรกแซงตลาดแรงงานตลาดแรงงานขึ้นอยู่กับ Supply กับ Demand ของแรงงาน หากเส้น Supply กับ Demand มาตัดกัน เป็น Equilibrium แสดงว่าเกิดประโยชน์กับประเทศของเรามาก
- รัฐบาลไม่ควรกำหนดค่าจ้างแรงงาน ควรให้ตลาดเป็นผู้กำหนด
- ไม่ควรที่จะแทรกแซงตลาดมากเกินไป
- ทรัพยากรมนุษย์ที่ยิ่งใหญ่ คือการลงทุนระยะยาวให้คนใฝ่รู้ คิดเป็น วิเคราะห์เป็น ทำให้เราพร้อมที่จะมองอนาคต
workshop
กลุ่ม 1 เลือกแนวคิดทางเศรษฐศาสตร์ทรัพยากรมนุษย์และแรงงาน 3 เรื่อง ที่ท่านคิดว่าเป็นประโยชน์ต่อการบริหารและจัดการทรัพยากรมนุษย์ในองค์กร และประเทศของท่าน
1. democrafy โครงสร้างประชากร คนที่สูงอายุมากขึ้น วัยทำงานน้อยลง ต้องเน้นในเรื่องของความรู้ของผู้สูงอายุ ที่จะต้องมีการknowledge sharing หรือมีการตั้งโรงเรียนในบริษัท
2. ค่าจ้างขั้นต่ำที่ถูกแทรกแซงจึงสูงกว่าตลาด ต้องมีการพัฒนา Skill ของพนักงานให้เกิด Productivity
อ.จีระ เสริมว่า หากพนักงานค้นหาตัวเอง แล้วมีบรรยากาศในการฝึกที่ดี ต้องมีการทำknowledge sharing และ Learning Culture
3. สภาพแวดล้อมที่เราคาดไม่ถึง ทั้งเรื่อง เศรษฐกิจ การเมือง สังคม ต้องมีการเตรียมการป้องกันวางแผน และต้องมีการซักซ้อม เพื่อรองรับกับเหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้นจริง
อ.จีระ Risk management ส่วนใหญ่พูดเรื่องเงิน แต่ไม่พูดถึงคนเลย ซึ่งในอนาคตจะต้องคำนึงถึงเรื่องนี้ด้วย
กลุ่ม 2 จุดอ่อนของการใช้หลักเศรษฐศาสตร์ 3 เรื่องคืออะไร? ที่ท่านคิดว่าต้องปรับปรุงและยังนำมาประยุกต์ไม่ได้
จุดอ่อนของการใช้หลักเศรษฐศาสตร์ มีดังนี้
1. consumer surplus
2. ไม่มีความคิดสร้างสรรค์
3. มีทฤษฎีมากเกินไป
4. มีการเรียนรู้น้อยเกินไป
5. ขาดศีลธรรม และจริยธรรม
6. การเรียนรู้ขาดประสิทธิผล และประสิทธิภาพ
วิธีแก้ปัญหา คือ
1. มีการ motivate และ ส่งเสริมการเรียนรู้
2.พัฒนา 5Q ได้แก่ IQ, AQ,EQ,MQ,TQ
3. มีการทำ CSR
4. เน้นเรื่องการทำงานและประยุกต์เข้ากับการทำงานให้มีประสิทธิภาพ และมีประสิทธิผล มากกว่าเน้นทฤษฎีอย่างเดียว ตามหลัก Workshop project และ Implementation
กลุ่ม 3 การว่างงานในยุโรปมีมากกว่า 10% ขนาดอเมริกายังมีถึง 8% เมื่อเปรียบเทียบกับไทย 1% วิเคราะห์เปรียบเทียบเหตุและผล และศึกษาผลกระทบต่อองค์กรของท่าน
กลุ่ม 4 ปี 2015 จะเป็นประชาคมอาเซียน การได้ความรู้ในวันนี้ ทั้งเศรษฐศาสตร์ทรัพยากรมนุษย์และแรงงานจะนำมาใช้เพื่อปรับตัวเข้าสู่อาเซียนได้อย่างไร (3 เรื่อง)
เห็นด้วยว่า ต้องทำให้เป็นรูปธรรม พรุ่งนี้ก็สายไปแล้วครับ คุณภาพคน คือคุณภาพองค์การ และคุณภาพของประเทศชาติ ขีดความสามารถในการแข่งขัน ขึ้นกับคนคิดเป็น ทำเป็น เราพูดกันมามาก คนลงมือทำจริงน้อย บางทีวิชาการ มันเลยไปเป็นวิชาเกิน