ความหมายของจาคะ เมตตา และปัญญานี่เองคือมนุษยธรรม ธรรมที่ทำให้ความเป็นมนุษย์เรานั้นงดงามและสมบูรณ์

ในตอนเย็นหลังเลิกงานวันก่อน เราลงไปเดินออกกำลังกายตามทางเดินริมน้ำ ในระหว่างทางมีเพื่อนบ้านคนหนึ่งวิ่งผ่านไปและได้หยุดทักทายกันตามประสาคนรู้จัก ฉันสังเกตว่าทุกฝีก้าวที่เขาวิ่งจะมีเสียง ติ๊ด ติ๊ด ติ๊ด ติ๊ด ไปตามจังหวะการย่ำเท้า เขาดึงเครื่องเล็กๆ ที่ให้เสียงนั้นออกจากกระเป๋ากางเกงเพื่อปิดเสียงและบอกว่าเขาใช้เสียงนั้นกำหนดความเร็วในการจังหวะการวิ่ง เพื่อให้ตนเองวิ่งได้ระยะทางที่ตั้งใจเอาไว้โดยไม่เผลอผ่อนกำลังลง หรือเร่งฝีเท้าเร็วจนเกินไป เขากำลังฝึกซ้อมการวิ่งนี้เพื่อเข้าร่วมแข่งขันการวิ่งมาราธอน ฉันรู้สึกทึ่งในความตั้งใจจริงนั้น

ในขณะที่ฉันออกไปเดินเล่นเพื่อผ่อนคลาย หยุดชมนกชมไม้ไปเรื่อยๆ ใครบางคนกำลังวิ่งซ้อมอย่างจริงจังเตรียมตัวไปแข่งขันมาราธอน ต่างจังหวะกันเสียจริง

...

...

การเดินวิ่งที่ต่างจังหวะและวัตถุประสงค์ที่พบพานทำให้ฉันนึกไปถึงหนังสือที่เพิ่งอ่านจบไป ซึ่งผู้เขียนได้บรรยายประสบการณ์จากการเดินของเขาเอาไว้ หนังสือเล่มนี้เป็นงานเขียนของอาจารย์ประมวล เพ็งจันทร์ ชื่อเรื่องการเดินทางสู่ความเป็นมนุษย์ที่แท้ เป็นหนังสือจากการถ่ายทอดการปาฐกถามูลนิธิโกมลคีมทอง ประจำปี ๒๕๕๐ ในหัวข้อเรื่องเดียวกันกับหนังสือ

ท่านอาจารย์ประมวลได้เล่าถึงการเปลี่ยนผ่านในชีวิตตั้งแต่วัยเด็กจนถึงปัจจุบันและสิ่งที่ได้เรียนรู้มา มีช่วงหนึ่งที่ฉันประทับใจมากคือตอนที่ท่านอธิบายถึงความสัมพันธ์ของความเป็นจริงทางวัตถุวิสัยและจิตวิสัยว่า ชีวิตที่มีความหมายต้องดำรงอยู่อย่างมีดุลยภาพระหว่างสัตยะและสุนทรียะ หากเมื่อใดที่การดำรงอยู่เอนเอียงไปในทางสัตยะ อันเป็นความจริงทางวัตถุวิสัยมากเกินไป ชีวิตนี้ก็จะคับแค้นเจ็บปวดด้วยข้อเท็จจริงที่บีบคั้นเราอยู่ แต่ถ้าหากเมื่อใดที่ชีวิตเราเอนเอียงไปทางสุนทรียะอันเป็นความจริงทางจิตวิสัยมากเกินไป ชีวิตนี้ก็จะเลื่อนลอยเพ้อฝันและเปราะบาง ชีวิตที่มีความหมายคือชีวิตที่สมดุล

อาจารย์ประมวลเดินทางโดยทางเท้ากลับบ้านจากเชียงใหม่ถึงเกาะสมุย โดยไม่ใช้เงินติดตัวเพื่อใช้การเดินเป็นขบวนการเรียนรู้ที่จะทำลายความรู้สึกด้านลบที่มีในใจไม่ว่าจะเป็นความโลภ ความโกรธ และความหลง หนังสือเล่มนี้สำหรับฉันถือว่าเป็นเรื่องย่อของหนังสือเดินสู่อิสรภาพ

ในแต่ละช่วงเวลาจะมีการเปลี่ยนผ่านของชีวิตที่ต่างกันไป อาจารย์ประมวลเปรียบเทียบชีวิตคนเราว่ามีลักษณะคล้ายผลไม้ ที่จะต้องมีช่วงเวลาของการเปลี่ยนแปลง ทั้งในเชิงปริมาณและคุณภาพ ในเชิงปริมาณ มีการเปลี่ยนแปลงจากดอกมาเป็นผล จากผลขนาดเล็กเติบโตเป็นผลขนาดใหญ่ ในเชิงคุณภาพก็มีการเปลี่ยนแปลงคุณสมบัติที่มีสี กลิ่น รส อย่างหนึ่งไปสู่อีกอย่างหนึ่ง เช่นจากรสฝาดเปรี้ยวเป็นรสหวานหอม ชีวิตคนเราก็เฉกเช่นเดียวกับผลไม้ ที่จะต้องมีการเปลี่ยนผ่านทั้งทางกายภาพและจิตวิญญาณ

การออกเดินทางกลับเกาะสมุยของอาจารย์เกิดขึ้นหลังจากที่ท่านลาออกจากราชการเป็นการเปลี่ยนผ่านช่วงชีวิตที่ท่านเรียกว่า มิตรภิเษก - กระบวนการเปลี่ยนผ่านสู่ความเป็นมิตร

นอกจากการก้าวออกจากความขุ่นมัวทางจิตแล้ว การเดินของท่านอาจารย์ยังมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ถึงความปิติเบิกบานด้วยจิตที่ประกอบไปด้วย จาคะ เมตตา และปัญญา ซึ่งท่านก็ได้บรรลุวัตถุประสงค์นั้นในระหว่างทางเดิน

ก้าวแห่งจาคะ เต็มไปด้วยความเบิกบานที่ได้แบ่งปันแม้ในยามที่ไม่แทบจะไม่มีอะไรติดตัวเลย ให้ไม่ว่าจะเพียงเล็กน้อยเท่าใดที่มี การแบ่งปันสิ่งที่ได้รับมาให้คนที่ต้องการมากกว่าเรา

ก้าวแห่งเมตตา เป็นก้าวย่างที่จิตใจผ่องใสเบิกบานที่ได้ใช้ชีวิตให้เป็นประโยชน์แก่ผู้อื่น แม้ผู้อื่นที่ว่านั้นจะเป็นเพียงหมาขี้เรื้อนที่มาอาศัยไออุ่นจากร่างกายในยามดึกก็ตาม

ก้าวแห่งปัญญา เป็นก้าวย่างที่จิตใจผ่องใสเบิกบานที่ได้ตระหนักรู้ถึงชีวิตที่กำลังก้าวสู่ความตายอยู่ทุกช่วงขณะ การทำตัวให้ตายเสียก่อนตายตามคำสอนของท่านพุทธทาส และในยามที่เจ็บป่วยก็ได้ปฏิบัติธรรมดังที่หลวงปู่ดูล อตุโล สอนเอาไว้ว่า "ที่เราปฏิบัติมาทังหมดนี้ก็เพื่อจะนำมาใช้ในขณะนี้ จงปล่อยวางอย่ายึดมั่นถือมั่น"

อาจารย์ประมวลสรุปไว้ว่า ความหมายของจาคะ เมตตา และปัญญานี่เองคือมนุษยธรรม ธรรมที่ทำให้ความเป็นมนุษย์เรานั้นงดงามและสมบูรณ์

..

 

..

ในทุกย่างก้าวที่ต่างจังหวะ ต่างวัตถุประสงค์ ต่างวิถี แต่ฉันหวังว่าทุกย่างก้าวนั้นจะเป็นการก้าวเข้าสู่การเปลี่ยนผ่านที่จะทำให้เราพัฒนาสู่ความเป็นมนุษย์ที่แท้จริงได้...ไม่วันใดก็วันหนึ่ง และหากบังเอิญบนหนทางนั้นขรุขระทำให้เราเราเดินกะโผลกกะเผลก เราก็ยื่นมือไปจับมือคนข้างๆ เดินไปด้วยกัน จะได้เดินอย่างสะดวกและมั่นคงขึ้นนะคะ :)

...

 

เรียบเรียงจาก

ประมวล เพ็งจันทร์ - การเดินทางสู่ความเป็นมนุษย์ที่แท้ ปาฐกถามูลนิธิโกมลคีมทอง ประจำปี ๒๕๕๐ ครั้งที่ ๓๓

 

ด้วยความบอบน้อม,

ปริม ทัดบุปผา

๑๓ กรกฎาคม ๒๕๕๕

 

...

The piano3 - เพลงของขวัญ

http://www.youtube.com/watch?v=sMtpn7J0jtg&feature=autoplay&list=PL8B5A2770C5F343CD&playnext=2