การมีส่วนร่วมทางอิเล็กทรอนิกส์ของประชาชน (e-Participation) เป็นส่วนที่มีความสำคัญในการสร้างความโปร่งใสให้กับภาครัฐ

Phase 7 : UN e-Government Development Index

ประกอบด้วยดัชนีย่อย 3 ด้าน คือ

1.   Telecommunication Infrastructure Index

2.   Online Service Index

3.   Human Capital Index

นอกจากนี้ ในรายงานยังมีการจัดทำดัชนีที่สำคัญอีก 1 ตัวคือ e-Participation index

จากบันทึกสองตัวที่ผ่านมา เราได้รู้จักกับ Telecommunication Infrastructure Index , Online Service Index และ Human Capital Index กันไปแล้วยังคงเหลือไว้แค่ส่วนท้ายนั่นคือ e-Participation index

การมีส่วนร่วมทางอิเล็กทรอนิกส์ของประชาชน (e-Participation)

เป็นส่วนที่มีความสำคัญในการสร้างความโปร่งใสให้กับภาครัฐ เป็นการเปิดโอกาสให้ภาคประชาชนได้เข้ามามีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบาย ร่วมตัดสินใจโดยนำเทคโนโลยีสารสนเทศเข้ามาเพื่อช่วยลดช่องว่างในการเข้าถึข้อมูลต่างๆ จากภาครัฐ

1. ระดับการมีส่วนร่วมทางอิเล็กทรอนิกส์ขององค์การสหประชาชาติ

ระดับการมีส่วนร่วมทางอิเล็กทรอนิกส์ (e-Participation Index) ขององค์การสหประชาชาติ ประกอบด้วย e-Information, e-Consultation, e-Decision making

e-Information เป็นการสื่อสารทางเดียว (One-way Communication) จากภาครัฐเพื่อให้ข้อมูลแก่ภาคประชาชนและภาคธุรกิจ โดยผ่านทางเว็บไซต์ของหน่วยงานภาครัฐ ซึ่งรัฐเองจะต้องจัดเตรียมในส่วนของการให้ข้อมูลทางด้าน นโยบายเกี่ยวกับข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์, กฎหมาย, กฎระเบียบ, งบประมาณ, การบริการและ ข้อมูลอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

e-Consultation เป็นการสื่อสารแบบสองทาง (Two-way Communication) ระหว่างภาครัฐและภาคประชาชนอาจเริ่มจากภาคประชาชนหรือภาคธุรกิจเข้ามาแสดงความคิดเห็น เสนอแนะแนวทางต่างๆเกี่ยวกับประเด็นตามหน่วยงานนั้นๆ ซึ่งภาครัฐจะต้องรับทราบข้อเสนอแนะและคอยตอบคำถามจากภาคประชาชน และนอกจากนี้ e-Consultationยังเกี่ยวกับการรายงานผลจากการโต้ตอบคำถามและสนทนา โดยประชาชนสามารถใช้เครื่องมือออนไลน์ในการมีส่วนร่วม เช่น บล็อก, เครือข่ายสังคมออนไลน์, ห้องสนทนา, และเครื่องมือโต้ตอบอื่นๆ

e-decision-making เป็นการสื่อสารแบบสองทาง (Two-way Communication) ระหว่างภาครัฐและภาคประชาชน โดยการเปิดช่องให้ภาคประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการตัดสินใจเพื่อที่จะนำไปกำหนดเป็นนโยบายร่วมกัน ภาครัฐจะต้องแจ้งผลจากการตัดสินใจบนพื้นฐานของกระบวนการการให้คำปรึกษา

2.เกณฑ์ในการวัดการมีส่วนร่วมทางอิเล็กทรอนิกส์ขององค์การสหประชาชาติประกอบด้วย

  • การแสดงให้เห็นถึงความตั้งใจและความสามารถของภาครัฐในการให้บริการแก่ภาคประชาชน (จะมุ่งเน้นไปที่ "Supply Side" คือ การจัดเตรียมความพร้อมเพื่อให้บริการแก่ประชาชน)
  • การประเมินคุณภาพของเว็บไซต์เน้นการให้บริการแบบ " ประชาธิปไตยในการเข้ามามีส่วนร่วม "
  • การวิเคราะห์กิจกรรมและผลที่ได้ ซึ่งไม่เกี่ยวกับผลกระทบในระยะสั้นและระยะยาวของ ประชาธิปไตยแบบมีส่วนร่วม

การมีส่วนร่วมในการดำเนินงานของภาครัฐที่มาจากทุกภาคส่วนของสังคม โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ประชาชนผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย  ทำให้เจ้าหน้าที่ของรัฐใกล้ชิดกับประชาชนมากขึ้น ทำให้ทราบถึงความต้องการและปัญหาที่แท้จริง ลดความขัดแย้ง เหลื่อมล้ำ เกิดการแลกเปลี่ยนทางความคิด ร่วมแสดงความคิดเห็น ซึ่งเป็นบทบาทที่หน่วยงานภาครัฐจะต้องดำเนินการให้เกิดขึ้น

      อย่างไรก็ตาม การบริหารราชการแบบมีส่วนร่วมที่เปิดโอกาสให้ประชาชนและเครือข่ายภาคประชาสังคมทุกภาคส่วนเข้ามาเป็นหุ้นส่วน จะประสบความสำเร็จหรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับหน่วยงานราชการต่าง ๆ จะสนับสนุนให้เกิดการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนมากน้อยเพียงใด รวมทั้งต้องอาศัยความร่วมมือและการมีส่วนร่วมของทุกฝ่ายในสังคมที่เป็นพันธมิตรของภาครัฐ เพื่อทำให้เกิดการบริหารจัดการบ้านเมืองที่ดี เกิดการจัดสรรทรัพยากรอย่างยุติธรรม  และลดความขัดแย้งในสังคม และที่สำคัญที่สุดคือ การสร้างกลไกของการพัฒนาระบบราชการที่ยั่งยืน เพื่อประโยชน์สุขของประชาชน

3.วิธีการคำนวณคะแนนดัชนี e-Participation Index

ตารางเปรียบเทียบในระดับ Southeast Asia : e-Participation

การเปลี่ยนแปลงของระดับคะแนนและการจัดอับดับปี 2003 – 2012

: e-Participation Index                            

เพื่อเป็นข้อมูลในการศึกษา และสร้างแรงจูงใจในการเริ่มที่จะพัฒนาตนเอง องค์กรและประเทศชาติ หากเพื่อนสมาชิกมีข้อมูลเพิ่มเติมที่เกี่ยวข้องหรือข้อคิดเห็นอย่างไร ร่วมกันชี้แนะแนวทาง แสดงความคิดเห็นร่วมกันนะคะ