หลายท่านอาจมีประสบการณ์ในเรื่องนี้มาบ้างแล้วเกี่ยวกับการสรุปความคิดเห็นหรือการหาข้อสรุปของกลุ่มในการดำเนินกระบวนการ  แต่สิ่งที่ผมนำมาบันทึกนี้เพราะหลายครั้งที่พบเหตุการณ์ที่ใช้การโหวตเพื่อหาข้อสรุปในการเสนอความคิดเห็น

          หลายครั้งที่หากได้ดำเนินกระบวนการหรือมีส่วนร่วม ก็จะหาทางหลีกลี่ยง  แต่หากเราเป็นเพียงผู้เข้าร่วม ผมจะไม่ยกมือเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วยเลยแม้แต่เพียงครั้งเดียว ผมไม่ยึดติดอยู่กับคำว่า "ถูก-ผิด" "เห็นด้วย-ไม่เห็นด้วย" เพราะทุกสิ่งล้วนมีคำอธิบายหรือมีเหตุผลสนับสนุน  ทำไมถึงไม่ใช้การโหวตก็เพราะว่า..... 

  • การโหวต ทำให้เจ้าของความคิดเห็นนั้นรู้สึกเสียหน้า
  • ในการเสนอความคิดในประเด็นต่อๆ ไป เจ้าของความคิดที่แพ้โหวตมักจะไม่แสดงความคิดเห็นอีกเลย
  • บางครั้งเห็นเหตุให้เกิดความขัดแย้ง

         แล้วเราควรทำอย่างไรดี...ส่วนใหญ่ที่ได้ดำเนินการก็คือ

  • เบื้องต้นเราต้องยึดมั่นในหลักการที่ว่า...ทุกคนย่อมมีสิทธิที่จะแสดงความคิดเห็น / ทุกความคิดล้วนมีคุณค่า
  • เมื่อมีความหลากหลายในความคิดเห็น ต้องใช้การพูดคุยหรือให้แต่ละฝ่ายได้อธิบายรายละเอียดเพิ่มเติม
  • หาทางสรุปความคิดเห็นที่คล้ายกันเข้าด้วยกัน เพื่อให้เกิดกลุ่มความคิดที่ใหญ่และจำนวนกลุ่มลดลง
  • ใช้การสรุปเพื่อแยกกลุ่มของความคิดเห็นที่ไม่เข้าพวกหรือนอกประเด็น
  • หากยังสรุปไม่ได้ให้ลองนำเสนอใหม่โดยการรวมความคิดเห็นที่แตกต่างกันให้ไปในทิศทางตรงกัน
  • หากยังสรุปไม่ได้ก็ให้ร่วมกันคิดว่าควรเลือกความคิดเห็นใดมาดำเนินการก่อน-หลัง
  • หากยังสรุปไม่ได้....ใช้ทั้งหมดได้ไหม..?
  • หรือหากสรุปไม่ได้จริงๆ ก็ทิ้งไว้ก่อน โอกาสต่อไปค่อยมาสรุปกันใหม่

          เห็นไหมครับ การสรุปความคิดเห็นของทุกๆ คน ไม่จำเป็นต้องตัดสินด้วยการโหวตทุกครั้งไป

บันทึกมาเพื่อการ ลปรร. ครับ  ขอท่านผู้รู้โปรดแนะนำเพิ่มเติม

วีรยุทธ  สมป่าสัก  10  ก.ย.  2549