เที่ยวหัวใจใหม่ เมืองไทยยั่งยืน อีสานแหล่งเรียนรู้ อู่อารยธรรม
ประเพณีบุณบั้งไฟอำเภอกระนวน
บุญเดือนหกตามฮีตสิบสองของชาวอีสาน
"บุญบั้งไฟ" งานบุญที่เต็มไปด้วยความรื่นเริงสนุกสนานของชาวอีสาน การเซิ้งบั้งไฟ แห่บั้งไฟ และจุดบั้งไฟ ถือเป็นพิธีการบูชาพยาแถนเพื่อขอฝนก่อนฤดูการทำนา ซึ่งชาวอีสานเชื่อว่าจะทำให้ฝนตกต้องตามฤดูกาล ข้าวในนาอุดมสมบูรณ์ และผู้คนอยู่เย็นเป็นสุข ความเชื่อนี้มาจากตำนานเรื่องราวพญาคันคาก(พระยาคางคก)ซึ่งสู้รบชนะพยาแถนเทวดาผู้ควบคุมบันดาลฝน ที่แกล้งให้ฝนไม่ตกนานถึง7เดือน จนชาวบ้านเดือดร้อนกันถั้วหน้า เมื่อพญาคันคากรบชนะแล้ว ทั้งสองมีสัญญาสงบศึกต่อกันว่า หากชาวบ้านจุดบั้งไฟขึ้นสู่ท้องฟ้าเมื่อใด ให้เพญาแถนบันดาลให้ฝนตก จึงเกิดเป็นตำนานที่มาของงานบุญบั้งไฟที่ชาวอีสานถือปฏิบัติสืบทอดกันมาถึงปัจจุบัน
งานบุญบั้งไฟอำเภอกระนวนหรือที่ชาวบ้านเรียกว่า "งานบั้งไฟแสน" เป็นงานบุญบั้งไฟที่ยิ่งใหญ่แห่งหนึ่งของจังหวัดขอนแก่นโดยจะจัดขึ้นในวันเสาร์ที่ อาทิตย์ ที่ 4 ของเดือนพฤษภาคมของทุกปี จุดเด่นบุญบั้งไฟอำเภอกระนวนอยู่ที่เอกลักษณ์ของศิลปะการทำลวดลายกนกอันวิจิตร งดงามที่ได้รับการสืบทอดมาจากบรรพบุรุษ เอกลักษณ์ที่ชาวกระนวนพร้อมที่จะสานต่อด้วยความภาคภูมิใจ ให้คงอยู่ประจักษ์แก่สายตาชนรุ่นหลังควบคู่กับประพเณีอันเป็นเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชาวอีสาน นั่นคือ"ประเพณีบุญบั้งไฟ"
กว่าจะเป็นบั้งไฟ
บั้งไฟประกอบด้วย ดินประสิว ถ่านไม้ และกระบอกไม้ไผ่ บริเวณโคนต้นที่มีลำปล้องเสมอกัน ปัจจุบันดัดแปลงมาใช้ท่อพีวีซีแทน เนื่องจากไม้ไผ่กลายเป็นวัสดุขาดแคลน สำหรับช่างในการทำบั้งไฟนั้นจะต้องเป็นช่างที่มีฝีมือในการคำนวณดินประสิวกับถ่านไม้ซึ่งจะมีผลต่อความสูงของบั้งไฟ
บั้งไฟมีหลายขนาดตามน้ำหนักของดินประสิวที่บรรจุ ซึ่งได้แก่
"บั้งไฟกิโล" หมายถึงน้ำหนักของดินประสิว 1 กิโลกรัม
"บั้งไฟหมื่น" หมายถึงน้ำหนักของดินประสิว 12 กิโล
"บั้งไฟแสน" หมายถึงน้ำหนักของดินประสิว 10 หมื่น หรือ 120 กิโลกรัม
"บั้งไฟล้าน" หมายถึง น้ำหนักของดินประสิว 500 กิโกรัม ขึ้นไป
บั้งไฟแต่ละอันจะถูกตกแต่งประดับประดาหรือเอ้บั้งไฟอย่างสวยงามด้วยลวดลายไทยสีทอง ศิลปะการตกแต่งบั้งไฟนี้นายช่างจะต้องจับและตัดลวดลายต่างๆไว้เป็นเวลาแรมเดือน แล้วจึงนำมาติดกาวกับลูกบั้งไฟเพื่อจะทำเป็นรูปทรงต่างๆ ส่วนมากนิยมทำเป็นหัวพญานาคอ้าปากแลบลิ้น พ่นน้ำได้ บ้างทำเป็นรูปอื่นๆ แต่ก็มีความหมายเข้ากับตำนานการขอฝนทั้งสิ้น ตัวบั้งไฟจะนำไปตั้งบนฐาน ใช้รถหรือเกวียนเป็นพาหนะนำมาเดินแห่ตามประเพณี
กัลยาณมิตรทุกๆๆท่านคะ ปีนี้ยิ่งใหญ่อลังกว่าปีก่อน ไม่ว่ารถแห่บั้งไฟ บั้งไฟ คนฟ้อนรำ เสื้อผ้าที่สวมใส่ ผิดไปจากปีที่แล้ว และรู้สึกว่าลงทุนการแต่งตัว ขบวนแห่ การฟ้อนรำที่สวยงาม แห่ทั้งหมด 6 ขบวนคะความสวยงามแตกต่างกันออกไป มีคนมาทำข่าวมากกล้อง ทีวี คงจะออกช่องใดช่องหนึ่ง ชาวต่างชาติก็เข้ามาถ่ายทำคะ คงเห็นไปทั่วโลกแหละคะ
ผู้เขียนไม่ได้ถ่ายรูปทุกอย่างที่กล่าวมาทั้งหมด ด้วยน้องบรีมไปด้วย ช่วงเช้าอากาศยังไม่ร้อน จึงมีภาพ เพียงแค่เริ่มต้นมาให้ชมเท่านั้น เท่าที่ถ่ายได้ แล้วก็รีบกลับบ้าน ด้วยอากาศร้อนขึ้น กลัวบรีมไม่สบาย
ขอบคุณที่ช่วยกันเผยแพร่ค่ะ
อิ่มใจไปกับมรดกทางวัฒนธรรมของสังคมไทยครับ ยิ่งฟังเรื่องราว/ ตำนาน ยิ่งอิ่มสุข...