ผมได้รับ E-Mail จาก gotoknow เกี่ยวกับการร่วมเขียนเรื่อง "บัตรประชาชนในฝัน" และได้อ่านข่าวหน้าเวบในบันทึกของท่านอาจารย์ ดร.จันทวรรณ ตลอดถึงข้อเขียนของสมาชิก Gotoknow จำนวนหนึ่ง ดูเหมือนว่า สมาชิกแต่ละท่านอยากได้บัตรประชาชนชนิด "เบ็ดเสร็จ" ผมมาย้อนถามตัวเองว่า ได้ฝันเกี่ียวกับบัตรประชาชนไว้อย่างไรบ้าง พบว่า น้อยมากที่ฝันไว้ พอจะจำแนกไว้ดังนี้

  ก. บัตรประชาชนแบบ smart card เริ่มแรกที่เห็นบัตรนี้รู้สึกชอบมากทีเดียว เป็นบัตรแข็ง ดีกว่าบัตรเก่าที่ต้องไปเคลือบกันน้ำกันแดด แต่แล้วเมื่ออ่านบทวิเคราะห์ของพระอาจารย์ไพศาล วิสาโล "มนุษย์ในยุคคอมพิวเตอร์" ทำให้ได้ข้อคิดใหม่ว่า บัตรแบบนั้นไม่น่าจะเหมาะกับเราแน่ๆ คือชีวิตที่ถูกควบคุมโดยองค์กรของรัฐ ซึ่งเราไม่แน่ใจว่ารัฐมีความยุติธรรมกับเราแค่ไหน และเหตุผลอื่นๆ เช่นการฉกข้อมูลจากบัตร ทำให้ผมคิดว่า ขอใช้บัตรกระดาษดีกว่า

  ข. บัตรประชาชนทั่วไป อาจบ่งบอกว่า นี้คือประชาชนคนไทย ปัญหาคือ ถ้าไม่มีบัตรก็ไม่ใช่ประชาชนคนไทย แล้วกรณีที่บางคนเกิดบนแผ่นดินไทย ใช้ชีวิตบนแผ่นดินไทย แต่ไม่มีบัตร เขาไม่ใช่ประชาชนคนไทยหรือ หรือการบอกว่า การไม่มีบัตรไม่มีสิทธิ์ โดยเฉพาะสวัสดิการที่เราพึงกระทำต่อมนุษย์ผู้เกลียดชั่ว กลัวบาป และรักดีเหมือนกันอย่างกับเราล่ะ จะทำอย่างไร การไม่มีบัตรน่าจะเอื้อต่อผู้ไม่มีบัตร ซึ่งความคิดแบบนี้สร้างปัญหามากกับสังคมไทยทีเดียว จึงไม่ใช่ความคิดที่ดี เพราะอย่างน้อยบัตรจะเป็นสิ่งแสดงถึงว่า เราเป็นใคร

  อย่างไรก็ตาม ก่อนจะมีบัตรประจำตัว ผมเข้าใจว่า นักปราชญ์คงคิดไว้ดีแล้วว่า การมีบัตรประจำตัวดีกว่าไม่มีอย่างแน่นอน และปัจจุบันนี้ก็เป็นตัวบ่งชี้ว่า การมีบัตรดีกว่าไม่มีบัตรอย่างมากมาย

  กรณีที่เราจะมีบัตร เราอยากได้บัตรประชาชนแบบไหน ทำไมจึงต้องการบัตรแบบนั้น ผมขอร่วมแสดงความเห็นไว้ต่อไปนี้

  ก.บัตรประชาชนแบบไม่ต้องพกพา ก็คงจะเป็นบัตรแบบเบ็ดเสร็จเหมือนกับหลายๆท่านใฝ่ฝัน คือเป็นที่รวมของข้อมูลทุกชนิดที่จะอำนวยความสะดวกในด้านต่างๆ สำหรับผม ขอเป็นไมโครชิฟฝังไว้ที่นิ้วมือหรือการยิงแสงเลเซ่อร์อะไรสักอย่างเพื่อฝังไว้ส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกายอาจอยู่ในรูปของลายสักเล็กๆ (ก็บอกแล้วว่าฝัน) ข้อมูลดังกล่าวนี้สามารถเชื่อมโยงกับดาวเทียมได้ด้วย (ไหนๆก็เป็นยุคคอมพิวเตอร์ไปแล้ว) นั่นหมายความว่า หากเด็กคนหนึ่ง/คนมีความจำเสื่อม ฯลฯ ถูกลักพาตัว/พลัดหลง/สูญหาย เราจะตามหาเขาเจอในเวลารวบรัด และรหัสชิฟนี้เราสามารถเข้าถึงข้อมูลได้เฉพาะเราเท่านั้น ยกเว้นว่าเราจะอนุญาตให้คนอื่นเข้ามาในพื้นที่ของเรา เราสามารถเชื่อมต่อกับทรัพย์สินเช่นรถ บ้าน หรืออะไรก็ตามที่เราคิดว่าเป็นทรัพย์สินของเราได้ เช่นลูก สามี ภรรยา พ่อ แม่ ฯลฯ (ขอเก็บคำว่าตัวกูของกูของหลวงพ่อพุทธทาสไว้นอกนี้ก่อน) เหตุผลของบัตรแบบนี้คือ การเอาใจใส่ต่อสิ่งที่เรามีมากยิ่งขึ้น ความเป็นส่วนตัวของข้อมูล และไม่ต้องพกพา

  ข. บัตรนี้ตามข้อ ก. มีแม่เหล็กฝังไว้ นั่นหมายความว่า หากรังสีอำมหิตของผู้ไม่หวังดีผ่านเข้ามา เช่น โจร ฆาตกร ฯลฯ แรงไฟฟ้าของแม่เหล็กจะกระตุ้นให้เรารู้ตัวได้หรืออาจรุนแรงถึงขนาดที่ผลักไม่ให้เขาเข้ามาประชิดตัวเราได้ ขณะเดียวกัน อาจกลายเป็นอาวุธป้องกันตัวเหมือนไฟฟ้าจากปลาไหลไฟฟ้า กรณีนี้จะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อกลัวภัยเท่านั้น ซึ่งต้องเชื่อมโยงกับไฟฟ้าที่ผ่านออกมาจากสมองด้วย ทั้งนี้ เพื่อป้องกันอันตรายสำหรับผู้อ่อนแอในโลกแห่งการบีบรัด

  ค. บัตรนี้เป็นบัตรไ้้ร้พรมแดน หมายถึง ไม่ต้องมีสิ่งอื่นนอกจากบัตรนี้เท่านั้น ทันทีที่เด็กคนหนึ่งเกิดมาเป็นมนุษย์ เขาจะได้รับการตีตราว่าเป็นมนุษย์บนโลกนี้และสามารถเข้าถึงทรัพยากรของโลกได้เท่าเทียมกัน

  ง. บัตรนี้มีกล้องถ่ายภาพเก็บเสียงได้อย่างไม่จำกัดโดยเชื่อมต่อกับตาและหูของผู้นั้นบันทึกไว้ในชิพ (หุ่นยนต์ชัดๆ) ทั้งนี้จะเป็นข้อมูลบอกเราว่า ทำไมเขาจึงเป็นเช่นนั้น เพื่อความเข้าใจกันและกันนั่นเอง

  ขอบคุณครับผม