พูดเรื่องเขื่อนทีไร ต้องมีการทะเลาะกันมาก เพราะวันนี้คนไทยเราได้ข้อมูลผิดๆจากฝรั่งมาก
ตัวบีเวอร์ (หนูยักษ์ฝรั่ง) มันก็สร้างเขื่อนนะ ..ไม่เห็นมีองค์กรคนไปเดินขบวนต่อต้าน กลับไปชมมันเสียอีกว่าเก่ง..ก็ไอ้นี่มันรู้ว่าสร้างเขื่อนแล้วดี อยู่รอด แถมช่วยระบบนิเวศเสียอีก (ในความคิดของคน..แต่ในความคิดของระบบนิเวศ ..เออ..กรูก็อยู่ของกูได้ ไม่ว่ามีหรือไม่มีไอ้เขื่อนบีเวอร์ก็งั้นๆแหละ ไม่ต่างอะไรกัน)
ในคห.ผม ถ้ามีลักษณะภูมิประเทศที่ดี การสร้างเขื่อนกักน้ำ เป็นสิ่งที่ดีมากๆ เพราะสิ่งที่เราเสียมีเพียงป่าไม้เพียงเล็กน้อย ปลาวางไข่ (ซึ่งปลาพวกนี้มันปรับตัวได้) แต่สิ่งที่ได้มานั้นมหาศาลมากก่วา 100 เท่า (100 เท่านะครับ ไม่ใช่สิบเท่า) ...ลองนับรายาการเทียบกันสิครับ
แต่สิ่งที่น่าทึ่งที่สุด ที่คิดกันไม่ออกคือ ผมว่าถ้าบริหารจัดการให้ดี การสร้างเขื่อนจะเป็นการเพิ่มป่าครับ ไม่ใช่เสียป่า
เช่นก่อนสร้างเขื่อน ทำนาปีละครั้ง พอสร้างเขื่อนทำนาได้ปีละ 3 ครั้ง ดังนั้นเราลดพื้นที่การทำนาลงได้ 3 เท่า ก็เอาพื้นที่นั้นปรับจากทำนามาเป็นการปลูกป่าได้ไหม เท่ากับว่าเสียพื้นที่ป่าเขื่อนไปล้านไร่ แต่ได้พื้นที่ป่าคืนมาอีกสองล้านไร่ กำไรสองเท่าแน่ะ
แถมยังได้สถานที่ท่องเที่ยว แหล่งน้ำ การประมง พลังงานไฟฟ้า การป้องกันน้ำท่วม (มันป้องได้จริงๆ ครับ มิใยที่จะมีคนกวนกระแสว่าเขื่อนไม่ช่วยป้องกันน้ำท่วม)
ผมเห็นว่าการสร้างเขื่อน (ในทำเลดีๆ ..เช่นมีแนวเขาล้อมสองด้าน) เป็นกิจกรรมที่ได้สัดส่วนของดีต่อของเสียสูงที่สุดในโลก แต่วันนี้จะสร้างทีไรก็มีคนต้านกันมาก ก็ไม่เป็นไร ต้องให้ความรู้กันไป
แต่ถ้าภูมิประเทศไม่ดี ก็ไม่ควรสร้างนะครับ เช่น ความลาดชันต่ำ เสียพื้นที่มาก ฝนตกน้อย น้ำน้อย เป็นต้น ..ต้องมองรอบด้านครับ ...ส่วนประชาชนผู้เสียประโยชน์ เช่น ยายไฮนั้น ก็ต้องคุยกันครับ คุณคนเดียวกะคนทั้งพื้นที่อีกล้านคน มันต้องมีวิธีการประนีประนอมผลประโยชน์และความเข้าใจให้ตรงกัน
เมืองไทยเราวันนี้สิ่งที่ขาดมากคือ ข้อมูลความจริง ความคิดอิสระ และ ความยุติธรรม ถ้าสามสิ่งนี้ลงตัวเมือไร เราจะมีเขื่อนดีๆ เกิดขึ้นได้อีกไม่น้อยกว่า 20 เขื่อน ที่จะส่งผลดีต่อสังคมไทยในระยะยาว โดยเฉพาะจะมีพื้นที่ป่ามากขึ้น น้ำท่วมน้อยลง ไฟฟ้ามากขึ้น ไม่ต้องซื้อจากเพื่อนบ้าน
...คนถางทาง (๓ พค. ๒๕๕๕)
เห็นด้วยคร้าบ แต่รมณ์เสียอะไรมาขึนหัวข้อชวนทะเราะแต่เช้าเลย วันนี้ชลัญเองก็จิตตกเหมือนกัน
เอ้าไม่มีใครเข้ามาทะเลาะด้วย สงสัยกลัวปากคนถางทาง (บางคนเขาเย้ยว่าเป็น คนถากถาง) หรือไม่เขาก็คิดสมเพชไม่อยากมาตอแยด้วย ที่จั่วไวว่าชวนทะเลาะนั้นก็จั่วให้นกระตุ้นต่อมการอ่านเท่านั้นเอง โถ..คนถางทางเขามีเหตุผลจะตาย จะไปทะเลากะใครได้ อย่างมากก็จับเข่าคุยกัน
อยากจะทะเลาะตามคำเชิญครับ แต่ผมเห็นด้วยเรื่องนี้ ทำยังไงดี?
ข่าวล่าสุดที่เกี่ยวกับเขื่อนที่ผมจำได้คือ UN ให้ทุนลาวสร้างเขื่อนเพราะพิจารณาแล้วว่าเขื่อนเป็นทางออกที่ "green" ที่สุดแล้วใจปัจจุบันครับ (จนกว่าเราจะได้เทคโนโลยีพลังแสงอาทิตย์ พลังลม และพลังความร้อนใต้โลกที่ดีกว่านี้ครับ)
แต่ผมสงสัยจริงๆ ว่าพลังงานแสงอาทิตย์ทำไมยังไม่ราคาถูกเสียทีครับ
พลังงานแสงอาทิตย์ (จากโซล่าเซ็ล) ความจริงแล้วถูกลงกว่าเมื่อ 10 ปีก่อนมากนะครับ ที่มันแพงก็เพราะกรรมวิธีการผลิตมันยุ่งยากแหละครับ ก็คือกลั่นทรายให้เป็นซิลิกอนชิพแหละครับ แต่ถ้าผลิต mass production มากๆ ก็อาจมีราคาถูกลงได้อีก มีความเป็นไปได้ว่า มันมีการเมืองโลกมาแทรกซ้อนด้วย เช่น ถ้าปล่อยให้มันถูกมากๆ แล้วบริษัทน้ำมันมันก็เจ๊งหมดสิครับ ...ที่รถไฟฟ้าไม่เกิดสักทีก็ว่ากันว่าบริษัทน้ำมันมันสกัดดาวรุ่งครับ ...ของไทยเราก้าวหน้ามากนะครับ มีบริษัทยักษ์ใหญ่ผลิตได้สองบริษัทแล้ว นัยว่าผลิตขายกันไม่ทัน ส่งออกด้วย ...ตอนนี้ใช้ solar cell จะคุ้มทุนต้องในที่ห่างไกล ที่สายส่งไปไม่ถึงครับ เช่น ชาวเขา ชาวเกาะ มันทำให้ประหยัดสายส่งนั่นเอง
ที่อ.ปักธงชัยนะครับ มีเขื่อนเล็กๆ ชื่อว่าเขื่อนลำพระเพลิง แต่มันสร้างเศรษฐกิจได้เหลือเชื่อ ชาวนาแถบนี้น่าจะมีฐานะดีลำดับต้นๆของประเทศ ทำนาได้ปีละสองสามครั้ง มีบ้านหลังใหญ่ๆ กันทุกครัวเรือน และผมไปทั่วประเทศหายากมากที่อำเภอบ้านนอกจะมีธนาคารขนาดใหญ่ตั้งอยู่มากเท่าที่อ.ปักธงชัย แสดงว่าเศรษฐกิจเขาดีจริงๆ ทั้งที่มีอาชีพทำนาเป็นหลัก ส่วนอ่างเขื่อนก็เป็นแหล่งประมงสำคัญ เป็นแหล่งท่องเที่ยว แต่ที่นี่ไม่มีการผลิตไฟฟ้าครับ มันขนาดเล็ก คงไม่คุ้ม
สำหรับเรื่องน้ำท่วมนั้นเขื่อนช่วยได้แน่นอนครับ ด้วยเหตุผลง่ายๆคือมันช่วยกักน้ำไว้ แต่ถ้าน้ำมันหลากมามากจนล้นเขื่อน เขื่อนก็ต้องปล่อยน้ำออกมา ในกรณีนี้เขื่อนไม่ได้ช่วยโดยตรง แต่ก็ไม่ได้ทำให้แย่ลงกว่าธรรมชาติปกตินะครับ เพราะถ้าไม่มีเขื่อนปริมาณน้ำที่หลากมานี้ก็ต้องไหลเขาท่วมบ้านเมืองอยู่แล้ว
แต่ว่าไปแล้วเขื่อนที่นำล้นนี้ช่วยแก้ปัญหาโดยอ้อมครับ คือทำให้น้ำทางต้นน้ำที่หลากมานั้น ไหลได้ช้าลงกว่าเดิม ซึ่งทำให้เกิดการท่วมทางต้นน้ำเฉลี่ยกับทางปลายน้ำ (แทนที่จะมาท่วมทางปลายน้ำเสียหมดในคราวเดียว) ... ที่เขื่อนช่วยชะลอน้ำนี้เป็นเพราะว่า เขื่อนมันยกระดับผิวน้ำสูงขึ้น ทำให้การลาดเทของผิวน้ำจากต้นทางถึงเขื่อนลดลง ดังนั้นอัตราการไหลก็ช้าลงครับ (เรื่องนี้คนไม่ค่อยรู้ แต่ผมคิดคำนวณเอาเอง)