ลองคิดดูให้ดีนะครับว่าในอนาคตไม่นานสัก ๑๐- ๒๐ ปี  บนแผ่นดินไทยจะมีคนที่เกิดในแผ่นดินอื่นมาอยู่เต็มไปหมดเพราะโลกจะยิ่งโลกาภิวัตน์ยิ่งขึ้นและส่วนหนึ่งเป็นผลของประชาคมอาเซียนทำให้น่าคิดว่าในสภาพเช่นนั้นแผ่นดินไทยเป็นของใครเราจะถือเรื่องความเป็นเจ้าของแผ่นดินเป็นเรื่องใหญ่หรือไม่


          ถามใหม่ในสภาพเช่นนั้นที่เราเรียกกันว่า“คนไทย”คือใครพลเมืองไทยคือใครเฉพาะคนที่เกิดบนแผ่นดินไทยหรือเกิดจากพ่อและแม่ที่มีสัญชาติไทยเท่านั้นหรือที่จะถือว่าเป็นคนไทย


          เป็นที่รู้กันว่ายิ่งนับวันขอบเขตของประเทศชาติก็จะยิ่งลดความชัดเจนลงไปเรื่อยๆตอนนี้ก็ไร้ขอบเขตไปแล้วในด้านข่าวสารเพราะข่าวสารมันแพร่ไปทางคลื่นปิดกั้นด้วยพรมแดนประเทศไม่ได้ปิดกั้นด้วยเทคโนโลยีก็ยากหากปิดกั้นรุนแรงประชาคมโลกเขาก็โวยดังที่จีนโดนโวย


          ถามว่าคนไทยในอนาคตจะมีชีวิตอยู่อย่างไรมีสัดส่วนมากแค่ไหนที่ไปๆมาๆระหว่างเมืองกับชนบทอย่างที่คนชนบทจำนวนหนึ่ง(ส่วนมากเป็นคนอีสาน) ทำกันอยู่ในปัจจุบันเพราะเรารู้ว่าในไม่ช้าชนบทก็กลายเป็นเมืองมากขึ้นเรื่อยๆ


          จะมีคนไทยมากน้อยแค่ไหนที่ไปๆมาๆระหว่างต่างประเทศกับประเทศไทยและจะมีคนต่างชาติมากขึ้นแค่ไหนที่มาอยู่ทำงานในประเทศไทยเป็นเวลานานๆและจะอยู่แบบผสมกลมกลืนกับสังคมไทยแค่ไหนหรือสังคมไทยจะปรับตัวกับสภาพนี้อย่างไรจะจัดระเบียบสังคมอย่างไรเวลานี้มีสังคมในชนบทจำนวนหนึ่งปรับตัวกับเขยฝรั่งแต่เป็นการปรับตัวที่ไม่น่าจะภูมิใจนักน่าจะมีการวิจัยว่าการปรับตัวเข้าหากันแบบที่ให้ความสุขยั่งยืนมีตัวอย่างเป็นอย่างไร


          ผมมองว่านี่เป็นโจทย์ของการวิจัยด้านมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ที่ยิ่งใหญ่และสำคัญต่อชีวิตอนาคตของคนไทยมากนักวิชาการทั้งสองศาสตร์น่าจะฉวยโอกาสทำวิจัยสำหรับบอกสังคมว่าจะต้องเตรียมปรับตัวอย่างไร




วิจารณ์ พานิช
๑๗ มี.ค. ๕๕