มะกรูด สมุนไพรใกล้บ้าน (เพาะเมล็ดไว้ปลูกเองดีกว่า)

เจษฎา
ภูมิปัญญาชาวบ้าน ใช้ผิวมะกรูดใส่ลงในถังเก็บข้าวสาร ไล่มอด หนอนผีเสื้อข้าวสาร

มะกรูด สมุนไพรใกล้บ้าน (เพาะเมล็ดไว้ปลูกเองดีกว่า)

- มะกรูด กิน-ใช้ ได้ทั้งใบและผล ใครๆ ก็รู้จัก

- จำได้ว่าตอนเด็กๆ บ้านหลังเก่ามีมะกรูดต้นใหญ่ ใครต่อใครใกล้แถวนั้นหมุนเวียนมาเก็บลูกมะกรูดที่หล่นใต้ต้น และสอยใบใช้ทำอะไรต่ออะไร และโดยที่คนเก็บก็ไม่เคยขอ และเจ้าของก็ไม่เคยหวง เพราะการแบ่งกินแบ่งใช้อย่างนี้เป็นสามัญของคนบ้านนอก

- ใบมะกรูดใช้ปรุงกลิ่น ปรุงรสอาหารได้หลายชนิดโดยเฉพาะอาหารไทย เรียกว่าเบญจภาคีแห่งเครื่องเทศไทย ได้แก่ พริกขี้หนู มะนาว ข่า ตะไคร้ และใบมะกรูด

-  ผิวมะกรูดใช้เข้ายาหอม ยาดม แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ และยาตำรับไทยหลายชนิด

- ภูมิปัญญาชาวบ้าน ใช้ผิวมะกรูดใส่ลงในถังเก็บข้าวสาร ไล่มอด หนอนผีเสื้อข้าวสาร (แมลงข้าวลีบ)

-  ลูกมะกรูดผ่าซีก บีบน้ำใช้หมัก สระผม แก้รังแค คันหนังศีรษะ แก้ผมร่วง คนโบราณใช้สระผมเป็นประจำ ผมยาวดูสลวย นั่งใกล้ๆหอมกลิ่นมะกรูดอ่อนๆ น่าพิสมัย ที่สำคัญไม่มีเหาให้เห็น

-  น้ำมะกรูด ใช้แทนน้ำมะนาวยามมะนาวขาดแคลนได้ในหลายเมนู

-  ทุกวันนี้ หลายบ้านปลูกมะกรูดไว้เป็นไม้ประดับ เนื่องจากใบสวย เขียวตลอดปีไม่มีร่วง นอกจากนั้นยังปลูกได้ในที่ร่ม อยู่เงาบ้านเงาตึกได้ทน

-  กิ่งพันธุ์มะกรูดที่มีจำหน่ายในปัจจุบัน ส่วนใหญ่เป็นกิ่งเสียบยอด หรือทาบกิ่งตามความนิยม แต่แท้จริงเป็นการทาบกิ่งลวงทั้งสิ้น เพราะเป็นการทาบกิ่งโดยใช้ต้นตอมะนาวพวง ซึ่งมาจากการปักชำมิใช่ต้นตอเพาะเมล็ดดังแต่ก่อน ที่มีรากแก้ว มะกรูดทาบกิ่งที่มีขายในปัจจุบันทั่วไปจึงอ่อนแอ ติดยาก โตช้า ตายง่าย หากปล่อยให้มีกิ่ง-ยอดมะนาวพวงแตกโตเกินกิ่งที่นำมาทาบ ก็ทำให้กิ่งมะกรูดตาย

-  การเพาะขยายพันธุ์มะกรูดอีกวิธีที่คนลืม หรืความอดทนน้อยไปนิดคือ การเพาะเมล็ด ซึ่งทำได้กับพืชบางชนิดที่ไม่กลายพันธุ์ มะกรูดเป็นพืชชนิดหนึ่งที่ว่านั้น  หลายคนให้ข้อสังเกตว่าไม่เคยเห็นต้นมะกรูดงอกเองจากลูก ที่เป็นเช่นนั้น เพราะเมล็ดมะกรูดจะถูกกรดในลูกมะกรูดย่อยจนสิ้นความสามารถในการงอก

-  วิธีการที่ถูก คือ การเก็บผลแก่ที่หล่นใต้ต้นมาคว้านเอาเมล็ด ล้างให้สะอาด ตากแดด 1-2 วัน จากนั้นเพาะในดินดีผสมมูลสัตว์ เมื่อต้นกล้างอกมีใบจริง 3-4 ใบ ก็แยกกล้า มาปลูกเดี่ยวๆในถุงดำ ดูแลรักษาเพื่อปลูกในฤดูฝนถัดไป

-  ธรรมชาติของมะกรูดจะออกดอกติดลูกจนแก่จัด ในช่วงเดือนตุลาคม-พฤศจิกายน ของทุกปี หากเก็บลูกและเริ่มเพาะเมล็ดในช่วงนั้น ก็จะได้ต้นกล้าความสูงประมาฯ 1 ฟุต ไว้ปลุกในฤดูฝนปีถัดไป (คือใช้เวลาเพาะกล้า 7-8 เดือนเท่านั้น)

-  มะกรูดที่เกิดจากการเพาะเมล็ดจะให้ลูกภายใน 1- 2 ปี หลังปลูกลงดิน การเจริญเติบโตเร็วในปีที่ 2 เป็นต้นไป ผลโตและดก แข็งแรง อายุยืนนับ 100 ปี ในปีที่ 5-6 ติดลูกนับพันในหนึ่งต้น

-  นอกจากลูกมะกรูด ใบมะกรูดยังมีมูลค่าในปัจจุบันมีธุรกิจเหมาตัดมะกรูดต้นโตๆเพื่อเก็บใบไปจำหน่าย ใบราคากิโลกรัมละนับ 100 บาท เพื่อนำไปมัดคู่กับ ขิง ตะไคร้ เป็นเครื่องแกงส้ม แกงไทยต่างๆ

-  มะกรูดที่เพาะเมล็ดจากลูกมะนาว 1 กิโลกรัม อาจได้เมล็ดได้กล้ามะกรูดหลายร้อยต้น มีมากก็แจกเพื่อนบ้าน พอเหลือก็นำไปขาย เพื่อเพิ่มรายได้ตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง

- ผมเอารูปการเพาะเมล็ดมะกรูดมาฝากรุ่นนี้เพาะ ตุลาคม 2554 ต้นสูงกว่า 1 คืบ แล้วครับ

 

การแยกเมล็ดมะกรูดจากลูกแก่พร้อมเพาะ

การเรียงเมล็ดมะกรูดในกระถางทราย

กล้ามะกรูดระยะนี้พร้อมย้ายปลูกในถุงดำแล้ว

 

 

 

 

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน พืชปลอดพิษ ชีวิตปลอดภัย

คำสำคัญ (Tags)#สมุนไพรไทย#มะกรูด#การขยายพันธุ์มะกรูด

หมายเลขบันทึก: 483267, เขียน: 26 Mar 2012 @ 15:18 (), แก้ไข: 24 Jun 2012 @ 02:55 (), สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน, ดอกไม้: 5, ความเห็น: 8, อ่าน: คลิก


ความเห็น (8)

เขียนเมื่อ 

  • หวัดดีจ้ะคุณเจษฎา
  • มาทักทายก่อนนอนจ้ะ

ปลูกยากมากเลยค่ะ ปลูกหลายต้นแล้วก็ไม่ขึ้นสักต้นค่ะ :(

เขียนเมื่อ 
  • สวัสดีครับ
  • ยินดีที่ได้เจอกันที่เชียงใหม่นะ
  • ขอบคุณมากครับสำหรับน้ำผึ้ง
  • โอกาสหน้าคงได้เจอกันอีก
  • เสียดายที่ไม่ค่อยได้ ลปรร.กัน
  • เพราะช่วงที่ไปผมไม่ค่อยสบาย
  • ร่างกายไม่พร้อม กลับมาต้องเข้า รพ.ต่ออีก 2 วัน
  • อิอิ..
เขียนเมื่อ 

ขอบคุณ คุณมะเดื่อ และคุณ จันทวรรณ ที่แวะมาเยี่ยมครับ

มะกรูดกิ่งตอนปลูกยาก ตายง่ายก็ลองเพาะเมล็ดปลูกเองดีกว่าครับ

เขียนเมื่อ 

พี่ สิงห์ป่าสักครับ

ยินดีที่ได้พบครับ

ยิ่งเป็นศิษย์เก่าเชียงใหม่ยิ่งยินดีครับ

หายไวๆครับ

วิจัย สมบัติบูรณ์
IP: xxx.173.0.222
เขียนเมื่อ 

ผมกำลังเพาะขายด้วย เพิ่งรู้วิธีเพาะให้งอกภายใน ๕ วัน

เขียนเมื่อ 

ช่วยตอบด้วยค่ะ..มีแมลงตัวเล็กสีดำบินออกมาจากต้นมะกรูด..ตอนเช้าตกอยู่รอบๆกระถาง จะกำจัดอย่างไร
ขอบคุณค่ะ

อยู่ยูท่าห์ อเมริกา ปลูกใส่กระถางเอาเข้ามาไว้ในบ้านเพราะหิมะค่ะ..

เขียนเมื่อ 

คุณนีนาถ....ไม่รู้จะตอบทันหรือเปล่าสำหรับแมลงวัน

กำจัดได้ง่ายๆด้วยนำ้ยาล้างจานผสมน้ำฉีดพ่นด้วยกระบอกฉีดน้ำ หรือ น้ำสบู่ก็ได้ครับไท่ต้องหาสารเคมี ฉีดพ่นไปแล้ว 1-2 ชั่วโมงก็พ่นน้ำล้างครับจะดีขึ้น...