ช ตัวเดียว ในภาษาสันสกฤต (และภาษาบาลี) เป็นปัจจัยที่พบได้บ่อย สามารถใช้เติมหลังคำนาม แล้วมีความหมายเพิ่มว่า เกิด... เพราะ ช คำนี้ มาจากกริยา ชนฺ (อ่านว่า ชัน) ที่แปลว่า คลอด, ให้กำเนิด, เกิดจาก (ตรงกับภาษาอังกฤษ -gn- เช่น pre-gn-ant, generate, gene)
ตัวอย่าง
ทวิ (สอง) + ช = ทวิช (เกิดสองครั้ง, พราหมณ์, นก)
มนสฺ (ใจ) + ช = มโนช (เกิดจากใจ => ความรัก)
มนุ (มนุ) + ช = มนุช (เกิดจากมนุช)
ปงฺก (ตม) + ช = ปงฺกช (บงกช) (เกิดแต่ตม, ดอกบัว)
ศงฺข (หอย) +ช = ศังขช (ศงฺขช) เกิดจากหอย (ไข่มุก)
สรสฺ (สระ) + ช = สโรช (เกิดจากสระ => ดอกบัว)
อนุ (ตามหลัง) + ช = อนุช (เกิดทีหลัง, น้อง)
อมฺพุ (น้ำ) + ช = อัมพุช (อมฺพุช) เกิดจากน้ำ, บัว)
ทายศัพท์
ลองทายสิว่า ศัพท์ต่อไปนี้ จะแปลว่าอะไร
ก (น้ำ) + ช = กช เกิดจากน้ำ คือดอกบัว
กร (มือ) + ช = กรช (เกิดจากมือ, เล็บมือ)
คฺฤห (บ้าน) + ช = คฺฤหช (เกิดในบ้าน, ทาส)
เทว (เทวดา) + ช = เทวช (เกิดจากเทวดา)
นว (ใหม่) + ช = นวช (เกิดใหม่)
ปาท (เท้า) + ช = ปาทช (เกิดจากเท้า (ของพระพรหม), วรรณะศูทร)
วน (ป่า) + ช = วนช (เกิดในป่า, นายพราน, สัตว์ป่า)
อกฺษ (ตา) + ช = อกฺษช (เกิดจากตา, สายฟ้า, เพชร)
(เฉลย ใช้เมาส์ป้ายหลังแต่ละบรรทัด จะพบคำแปล)
ในภาษาไทย เรานำศัพท์ที่เติม ช แล้วมาใช้ (ไม่ได้นำศัพท์บาลีสันสกฤตมาเติม ช เอง) ศัพท์เหล่านี้จึงมีอยู่ในพจนานุกรมภาษาสันสกฤต/บาลี แต่บางครั้งมีการเปลี่ยนเสียงท้าย จาก ช เป็น ชา (สระอะ เป็นสระอา) แต่ก็ยังมีความหมายเหมือนเดิม เช่น อนุชา อนุชา, สโรช สโรชา,
ลองสังเกตดูสิว่า คำที่ลงท้าย ช หรือ ชา ในภาษาไทย มีความหมายแบบนี้หรือเปล่า (แต่หลายๆ คำก็ไม่เกี่ยวกับ ช ที่แปลว่าเกิด เช่น กัญชา, บัญชา, ราช, วิชา, ฯลฯ)
ป.ล. คุ้นๆ ว่าเคยเขียนเรื่องนี้แล้ว แต่หาไม่เจอ เลยเขียนใหม่อีก
แหม..เอาชื่อผมมาใช้เป็น ตย.แรกเลยนะ เลยต้องให้ดอกไม้ช์ ซะหน่อย (ช์) แปลว่าอะไรครับ :-)
สวัสดีครับ
อ้อ บังเอิญแท้ ดีเลยครับ
ชื่อแรก จะเป็นนก หรือเป็นพราหมณ์ดีละครับ
ช์ แปลว่าอะไรก็ไม่ทราบครับ ;)